Tranh luận nóng

Bộ 'Bó tay' với VEC: Thu phí không dừng sao kêu khó?

Thứ Sáu, 15/05/2020 13:36

(Tin tức thời sự) - Theo chuyên gia, VEC đã chuyển về UB Quản lý vốn Nhà nước nhưng người cầm trịch vẫn là Bộ GTVT, không thể lấy cớ khó quản.

Dự án thu phí tự động không dừng đang bị chậm so với yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ. Lý giải cho sự chậm trễ này, ông Nguyễn Viết Huy, Phó Vụ trưởng Vụ Đối tác công tư, Bộ GTVT cho hay, vướng mắc nhất là các dự án của Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) không tìm được nguồn vốn triển khai.

Lý do là vì các dự án của VEC vay vốn ODA, hiện hiệp định vay vốn đã kết thúc. Mặt khác, do VEC đã chuyển về Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp nên việc triển khai cũng khó khăn hơn.

Bình luận về lý do chậm trễ của dự án thu phí tự động không dừng, PGS.TS Nguyễn Quang Toản, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Đường bộ, Đại học GTVT cho rằng có điểm hợp lý, có điểm không.

Cụ thể, lý do thiếu vốn của VEC là chính đáng. Đầu tư hệ thống thu phí tự động không dừng khá nhiều tiền, tuy nhiên, việc lắp đặt hệ thống này không nằm trong dự án BOT ban đầu, nên chủ đầu tư phải có kinh phí mới thực hiện được.

Còn với các nhà đầu tư khác, một phần họ tự đầu tư, một phần khác họ cho các đơn vị khác đầu tư rồi lấy một số chi phí trong quá trình thu phí. Điều này có thể làm được.

Vì thế, với VEC, PGS.TS  Nguyễn Quang Toản cho rằng, doanh nghiệp này nay đã thuộc Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp thì Ủy ban duyệt cho họ   đầu tư rồi thu dần, nếu không VEC không có tiền để đầu tư.

Bo 'Bo tay' voi VEC: Thu phi khong dung sao keu kho?
VEC chậm trễ trong việc triển khai thu phí tự động không dừng

"Ở đây dường như nhiều nhà đầu tư BOT vẫn chưa nhìn thấy tính hiệu quả của thu phí tự động không dừng nên họ chậm trễ. Bản thân người tham gia giao thông cũng hưởng ứng yếu ớt với thu phí tự động không dừng, số người sử dụng không nhiều mà đầu tư cho hệ thống này lại lớn. Thành ra nhà đầu tư mất 2 lần: một lần là chi phí đầu tư cho hệ thống thu phí tự động không dừng, một lần khác là vẫn mất công bán vé.

Bây giờ, muốn chủ đầu tư trạm thu phí BOT tuân thủ thì Bộ GTVT phải đốc thúc thực hiện", PGS.TS Nguyễn Quang Toản chỉ rõ.

Đặt vấn đề trách nhiệm khi dự án thu phí tự động không dừng chậm trễ, vị chuyên gia cho rằng, người phải chịu trách nhiệm lớn nhất chính là các chủ dự án BOT. Tuy nhiên, Chính phủ đã giao quyền cho Bộ GTVT, Bộ là người cầm trịch thì Chính phủ sẽ truy trách nhiệm Bộ GTVT.

Bộ GTVT phải dùng hợp đồng, uy quyền của mình để thúc đẩy các chủ đầu tư trạm thu phí BOT, trong đó có VEC lắp đặt, vận hành hệ thống thu phí tự động không dừng, nhưng quan trọng nhất vẫn là phải dùng hợp đồng bởi  trong quan hệ kinh tế không thể dùng mệnh lệnh hành chính được.

"Bộ GTVT phải ký một phụ lục hợp đồng với chủ đầu tư là phải chuyển toàn bộ sang thu phí tự động không dừng, nếu  không thì sẽ có biện pháp xử lý. Lúc bấy giờ mới truy được trách nhiệm; nếu chỉ hô hào, chủ đầu tư không thực hiện cũng không xử lý được họ.

Với VEC cũng phải như vậy. Tuy rằng VEC đã chuyển về Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp nhưng Bộ GTVT vẫn là cơ quan nhà nước có thẩm quyền, là bên có thẩm quyền ký hợp đồng BOT, chứ Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp không có quyền thay mặt Bộ GTVT ký. 

Bất kỳ nhà đầu tư nào cũng phải thực hiện theo hợp đồng, nếu không có hợp đồng thì Bộ GTVT không thể đôn đốc được, vì đối với người kinh doanh, mọi thiệt hại phải quy ra được bằng tiền", PGS.TS Nguyễn Quang Toản phân tích.

Từ những lý lẽ trên, vị chuyên gia cho rằng, lý lẽ VEC đã chuyển về Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp nên việc triển khai khó khăn hơn là không hợp lý.

"Tại sao Bộ lại nói như vậy? Vì họ đã quen quản lý theo kiểu mệnh lệnh hành chính. Trước đây, khi VEC ở Bộ, nếu doanh nghiệp này không thực hiện thì Bộ có thể "dọa" cách chức lãnh đạo doanh nghiệp, cắt chi phí cho doanh nghiệp, nhưng giờ VEC đã rời khỏi Bộ thì chiêu dọa ấy không có tác dụng nữa.

Vì thế, không còn cách nào khác, Bộ phải ký phụ lục hợp đồng với VEC, trong phụ lục nêu rõ thời hạn buộc VEC phải thực hiện lắp đặt, triển khai thu phí tự động không dừng, nếu không làm thì Bộ GTVT sẽ không cho VEC thu phí nữa. Đó mới là cách đôn đốc hiệu quả, không phải dùng mệnh lệnh hành chính", PGS.TS Nguyễn Quang Toản kết luận.

Tại Công điện số 849/2019, Thủ tướng Chính phủ giao Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp khẩn trương đẩy nhanh tiến độ triển khai hệ thống thu phí điện tử tự động không dùng tại các dự án do VEC quản lý.

Đồng thời Chủ tịch Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ về tiến độ thu phí điện tử tự động không dừng do VEC quản lý.

Thành Luân