Tranh luận nóng

Chưa có phương án xử lý lô nhôm 4,3 tỷ USD

Thứ Tư, 06/11/2019 07:23

(Tin tức thời sự) - Thứ trưởng Bộ Công Thương Cao Quốc Hưng cho biết chưa có phương án xử lý số nhôm lẩn tránh thương mại.

Tại cuộc họp báo Chính phủ chiều 5/11, Thứ trưởng Bộ Công Thương Cao Quốc Hưng đã trả lời báo chí về lô nhôm Trung Quốc trị giá 4,3 tỷ USD "đội lốt" hàng Việt Nam chuẩn bị xuất đi nước ngoài.

Chua có phuong án xủ lý lo nhom 4,3 tỷ USD
Thứ trưởng Bộ Công Thương Cao Quốc Hưng

Theo đó, sau khi có thông tin về lô nhôm, Bộ Công Thương đã cho tổ chức kiểm tra rất đầy đủ và thấy thực ra không có vi phạm trong vấn đề cấp giấy chứng nhận xuất xứ C/O cho doanh nghiệp mà là lẩn tránh thương mại, lẩn tránh xuất xứ.

"Lẩn tránh xuất xứ là một nước nào đó không muốn hàng hóa dán nhãn là của chính họ thì có thể vòng qua nước thứ ba để xuất khẩu.

Bộ Công Thương sẽ tiếp tục hỗ trợ các doanh nghiệp trong các vụ việc phòng vệ thương mại và sản phẩm của Việt Nam là đối tượng bị điều tra. Bộ cũng sẽ làm việc với các nước để có biện pháp phòng vệ thương mại, kịp thời cảnh báo cho doanh nghiệp" - Thứ trưởng Hưng cho hay.

Ông Hưng cho biết thêm: "Chúng tôi đang triển khai quyết liệt đề án tăng cường biện pháp quản lý chống vi phạm trong việc lẩn tránh xuất xứ và gian lận thương mại. Việc này còn phụ thuộc vào các cơ quan, các nước nhập khẩu, như theo quy định của EU, Hoa Kỳ yêu cầu về chứng nhận xuất xứ và yêu cầu các doanh nghiệp tự khai xuất xứ. Chúng tôi sẽ phối hợp với các đơn vị để triển khai các vấn đề này".

Trước câu hỏi về 2 hướng xử lý: xác định lô nhôm vi phạm nguyên tắc xuất xứ hoặc tiêu thụ số nhôm ở trong nước, Thứ trưởng Bộ Công thương cho biết sẽ kiểm tra lại phía doanh nghiệp bởi chưa xuất khẩu số hàng này sang Mỹ.

Trước đó, khi trả lời báo Tuổi trẻ, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh lấy ví dụ về chống lẩn tránh thương mại - một quy định khiến các nước xuất khẩu lẩn tránh xuất xứ để xuất khẩu hàng hóa thông qua nước thứ ba.

"Ví dụ, nước A đánh thuế rất cao vào bánh mì nhập khẩu từ nước B. Việt Nam nhập khẩu lúa mì từ nước B, chế biến thành bột mì, sau đó thành bánh mì để xuất khẩu sang nước A.

Theo luật của Việt Nam và nước A, bánh mì này đủ điều kiện để được coi là sản xuất tại Việt Nam. Tuy nhiên, do quyết tâm làm khó nước B nên nước A gọi đây là "lẩn tránh" và đánh thuế cao vào chiếc bánh mì làm tại Việt Nam, dù chính luật pháp nước A thừa nhận đây là bánh mì Việt Nam.

Vụ việc nhôm nêu trên cũng vậy. Việt Nam có thể sử dụng nhôm đùn từ nhiều nguồn để sản xuất sản phẩm nhôm, khi bán vào Hoa Kỳ sẽ được coi là hàng Việt Nam và được hưởng thuế 15%.

Tuy nhiên, nếu sử dụng nhôm đùn có nguồn gốc Trung Quốc thì dù quy trình sản xuất là giống hệt, vẫn bị coi là "lẩn tránh" và sẽ bị đánh thuế cao như hàng Trung Quốc. Bản chất của vụ việc là vậy" - Thứ trước Trần Quốc Khánh giải thích.

Ông Khánh cho biết, một số nước tìm cách đánh thuế nhập khẩu rất cao vào hàng hóa từ một hay vài nước khác. Để bảo đảm hiệu quả của biện pháp thuế, số vụ điều tra "chống lẩn tránh" sẽ ngày càng nhiều lên, nhất là đối với nhôm và sắt thép, do tình trạng dư thừa công suất trên toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam cần hết sức tỉnh táo, thường xuyên theo dõi cảnh báo của Bộ Công thương để biết mặt hàng nào đang có nguy cơ cao bị điều tra "chống lẩn tránh". Đặc biệt, tránh nhập nguyên liệu từ các nước, vùng lãnh thổ đang bị Hoa Kỳ đánh thuế cao để sản xuất hàng xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Chua có phuong án xủ lý lo nhom 4,3 tỷ USD
Lô nhôm trị giá 4,3 tỷ USD nằm chờ ở kho ngoại quan. Ảnh: The Wall Street Journal.

Tại cuộc họp báo, Bộ trưởng Mai Tiến Dũng cũng cho biết, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung có những diễn biến phức tạp, Thủ tướng Chính phủ rất quyết liệt trong vấn đề này, nếu không quản lý tốt thì đây chính là cơ sở gây thiệt hại lớn.

Theo Bộ trưởng Mai Tiến Dũng, trong thời kỳ đầu chiến tranh thương mại chúng ta cũng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp về thủ tục nhập khẩu, nhưng bây giờ phải nhìn nhận lại cách quản lý và cấp C/O. Nếu chúng ta cấp C/O dễ dãi, không kiểm tra thì chúng ta phải chịu hậu quả rất lớn. 

Ông nhấn mạnh: “Nếu để các nước bên cạnh, các nước hàng xóm lợi dụng thì chúng ta sẽ bị thua thiệt rất nhiều”.

Trước đó, Tổng cục Hải quan phát hiện và ngăn chặn vụ việc có nguy cơ gian lận xuất xứ lớn nhất từ trước đến nay tại Bà Rịa-Vũng Tàu là số nhôm "khủng" 1,8 triệu tấn với giá trị khoảng 4,3 tỷ USD, chờ xuất khẩu chủ yếu sang Hoa Kỳ và có thêm một vài thị trường khác.

Một tập đoàn có công nghệ và dây chuyền sản xuất đã nhập khẩu nhôm thỏi, nhôm thanh, nhôm bán thành phẩm của Trung Quốc để thành sản phẩm xuất khẩu sang thị trường ngoại. Lý do là bởi sự chênh lệch thuế suất.

Nếu nhôm của Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ chỉ phải chịu thuế khoảng 15%, nhưng nhôm của Trung Quốc xuất khẩu vào Hoa Kỳ phải chịu thuế lên đến 374%.

Cơ quan Hải quan của Việt Nam đã từ chối cấp chứng nhận C/O cho toàn bộ lô hàng nhôm do nhiều sản phẩm trong số 1,8 triệu tấn là  nhôm thanh, nhôm thỏi, nhôm thành phẩm chứ không phải nhôm nguyên liệu để chế biến tại Việt Nam.

Được biết, sau khi bị phát hiện nhập các loại nhôm thành phẩm về Việt Nam và xuất đi Hoa Kỳ bị phát giác, doanh nghiệp nhập khẩu và nhiều đơn vị nhập về đã có đề xuất chuyển sang làm các thủ tục để nhập về Việt Nam nhằm tiêu thụ trong nước. Tuy nhiên, không được chấp thuận. Số nhôm trên vẫn nằm tại kho ngoại quan và chờ hướng xử lý.

Tới nay, qua trả lời của đại diện Bộ Công thương, số phận của số nhôm vẫn là đắp chiếu nằm chờ.

Cúc Phương