Tranh luận nóng

Chuyển cao tốc Bắc-Nam sang đầu tư công: Quy trình thế nào?

Thứ Hai, 30/03/2020 07:33

(Tin tức thời sự) - Thay vì chỉ chuyển 3 dự án cao tốc Bắc-Nam từ PPP sang đầu tư công, Chính phủ đề xuất chuyển cả 8 dự án sang đầu tư công.

Theo thông báo của Văn phòng Chính phủ về các giải pháp tháo gỡ khó khăn trong bối cảnh tác động của Covid-19, Chính phủ sẽ đề xuất chuyển hình thức đầu tư của 8 dự án cao tốc Bắc Nam và dự án cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ từ hình thức đầu tư đối tác công tư (PPP) sang đầu tư công.

Chính phủ cũng kiến nghị bố trí vốn cho dự án cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ và dự án cải tạo đường cất hạ cánh và đường lăn của hai cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất. Các dự án này được kiến nghị cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu khi triển khai.

Theo bà Lê Thị Thu Ba, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, dự án Xây dựng một số đoạn trên tuyến đường bộ cao tốc Bắc-Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020 đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 52/2017/QH14 gồm 11 dự án thành phần, trong đó 3 dự án đầu tư từ vốn ngân sách nhà nước và 8 dự án đầu tư theo hình thức PPP với tổng mức đầu tư là 118.716 tỷ đồng.

Do đó, về nguyên tắc, khi Chính phủ muốn chuyển 8 dự án đầu tư theo hình thức PPP sang đầu tư công thì phải báo cáo Bộ Chính trị, Bộ Chính trị đồng ý thì trình ra Quốc hội xem xét, quyết định. Khi Quốc hội đồng ý thì Chính phủ triển khai thực hiện.

Chuyen cao toc Bac-Nam sang dau tu cong: Quy trinh the nao?
8 dự án cao tốc Bắc-Nam được Chính phủ đề xuất chuyển sang sử dụng vốn ngân sách. Ảnh minh họa 

"Trong trường hợp do ảnh hưởng bởi tình hình dịch bệnh Covid-19, Quốc hội không thể tổ chức kỳ họp vào tháng 5, phải hoãn lại thì Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét", bà Lê Thị Thu Ba nói.

Việc chuyển 8 dự án từ hình thức đầu tư PPP sang đầu tư công sẽ đảm bảo chắc chắn thành công cho dự án cao tốc Bắc-Nam, tuy nhiên, bà Lê Thị Thu Bà thừa nhận nó sẽ gây áp lực lên ngân sách cũng như là bái toán cân đối bố trí nguồn vốn đầu tư công.

"Tâm lý của doanh nghiệp lúc này là dễ hiểu, bởi trong lúc dịch bệnh lây lan phức tạp như hiện nay, doanh nghiệp e ngại kinh tế rơi vào khủng hoảng, bỏ tiền ra không thu hồi được.

Trong khi đó, trong 11 dự án thành phần, 3 dự án đầu tư theo hình thức đầu tư công đã triển khai, nếu 8 dự án còn lại chậm trễ thì không thể kết nối được.

Nếu quyết được sử dụng vốn ngân sách để xây dựng dự án cao tốc Bắc-Nam sẽ rất tốt vì dự án được triển khai nhanh, tạo điều kiện cho đất nước phát triển, không mất đi thời cơ.

Về thủ tục đương nhiên phải làm đúng theo quy định của pháp luật, quan trọng là Chính phủ có tiền không? Nếu có sẵn tiền thì tốt, không thì phải đi vay hoặc bán trái phiếu...", nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội nói.

Bà Lê Thị Thu Ba cũng chỉ ra một nghịch lý trong đầu tư công của Việt Nam bấy lâu nay, đó là có tiền nhưng không tiêu được.

"Chủ yếu là các thủ tục để giải ngân quá rườm ra, Chính phủ buộc phải khắc phục tình trạng này mới đẩy nhanh được các dự án trọng điểm", bà Ba nhấn mạnh. 

Liên quan đến các phương án đầu tư các dự án cao tốc Bắc-Nam, trước đó, Bộ GTVT từng tính toán và báo cáo Chính phủ 3 phương án điều chỉnh với các dự án cao tốc Bắc-Nam gồm:

Phương án 1 chuyển đổi 3 dự án PPP cấp bách sang đầu tư công, giữ lại 5 dự án PPP. Phương án 2 chuyển đổi đầu tư công cả 8 dự án PPP. Phương án 3 tiếp tục thực hiện 8 dự án theo hình thức PPP.

Với phương án chuyển đổi đầu tư công 8 dự án PPP, cả 11 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam sẽ được thực hiện theo hình thức đầu tư công. Bộ GTVT cũng kiến nghị, sau khi hoàn thành sẽ nhượng quyền khai thác với 8 dự án để thu hồi vốn nộp ngân sách nhà nước.

Theo tính toán sơ bộ, Chính phủ sẽ ưu tiên sử dụng nguồn vốn đã bố trí còn lại 30.132 tỷ đồng để đầu tư trước 3 dự án cấp bách (đoạn Mai Sơn - QL45, QL45 - Nghi Sơn, Phan Thiết - Dầu Giây), kinh phí đầu tư khoảng 29.497 tỷ đồng (nguồn vốn đã bố trí còn lại khoảng 635 tỷ đồng), sau khi hoàn thành sẽ nhượng quyền khai thác để thu hồi vốn.

Với 5 dự án PPP còn lại, cần kinh phí đầu tư công khoảng 44.493 tỷ đồng, cân đối trong kế hoạch vốn giai đoạn 2021 - 2025 để đầu tư.

Ưu điểm của phương án này là giai đoạn trước mắt chưa cần bổ sung vốn Nhà nước, nhờ sử dụng nguồn vốn còn lại trong 55.000 tỷ đồng đã bố trí (đã được Quốc hội thông qua).

 Theo Bộ GTVT, việc chuyển đổi các dự án sang đầu tư công sẽ bảo đảm chắc chắn thành công dự án cao tốc Bắc - Nam, có thể thu hồi vốn nhà nước thông qua hình thức nhượng quyền khai thác sau khi hoàn thành đầu tư.

Tuy nhiên, nhược điểm là 5 dự án PPP còn lại sẽ chỉ triển khai được trong giai đoạn 2021 - 2025 sau khi cân đối được nguồn vốn. Điều này có thể gây khó khăn trong việc quản lý với mặt bằng đã được các địa phương giải phóng xong khi chưa thực hiện dự án.

Mặt khác, dự án phải thông qua Quốc hội xem xét quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư và bổ sung nguồn vốn hoặc giai đoạn trung hạn 2016 - 2020 hoặc trung hạn 2021 - 2025.

Nếu được các cấp thẩm quyền phê duyệt, Bộ GTVT cần tối thiểu 4 tháng để triển khai các thủ tục liên quan theo quy định. Trường hợp thuận lợi có thể khởi công các gói thầu đầu tiên của 3 dự án chuyển đổi trong cuối năm 2020, các gói còn lại chỉ có thể khởi công trong năm 2021.

Góp ý đề xuất này, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng việc chuyển đổi một số dự án trọng điểm từ hình thức đầu tư PPP sang đầu tư công là cần thiết, nhằm thúc đẩy tiến độ và giải ngân vốn năm 2020.

Ngoài ra, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề nghị xem xét chọn nhà thầu theo hình thức chỉ định thầu để đẩy nhanh tiến độ các dự án. Việc chỉ định thầu cần theo nguyên tắc là doanh nghiệp phải có năng lực tài chính, máy móc, nhân lực thi công và kinh nghiệm triển khai các dự án tương tự.

Minh Thái