Tranh luận nóng

Cưỡng chế cắt điện, nước tổ chức vi phạm: Không nên

Thứ Tư, 12/02/2020 07:25

(Tin tức thời sự) - Không thể tư duy theo kiểu làm không được, quản không được thì cưỡng chế, buộc đình chỉ hoạt động...

Sáng 10/2, trình bày nội dung dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp đề nghị bổ sung 2 biện pháp cưỡng chế mới gồm: Cắt điện, nước tại địa điểm vi phạm và đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Đề xuất của Bộ Tư pháp không nhận được sự đồng tình từ phía cơ quan thẩm tra cũng như các thành viên trong Ủy ban pháp luật của Quốc hội.

Cuong che cat dien, nuoc to chuc vi pham: Khong nen
Bộ trưởng Tư pháp Lê Thành Long tại phiên họp Thường vụ Quốc hội sáng 10/2. Ảnh: Trung tâm báo chí Quốc hội

Bàn thêm về đề xuất trên, LS Trương Xuân Tám cho biết, đề xuất của Bộ Tư pháp là bổ sung biện pháp cưỡng chế để thi hành quyết định xử phạt đối với cá nhân, tổ chức sản xuất, kinh doanh, dịch vụ vi phạm.

Quan điểm của ông Tám là không nên áp dụng biện pháp cưỡng chế để thi hành quyết định xử phạt hành chính. Vì, bản chất việc cung cấp các dịch vụ điện, nước là hợp đồng dân sự, chỉ tòa án mới có quyền đưa ra phán quyết hủy bỏ hoặc chấp dứt, đình chỉ hay xử phạt với những vi phạm trong hợp đồng.

Trong xã hội văn minh, các quy định về quyền hành chính, quyền dân sự của tư pháp phải được tách bạch, rành mạch, không nên lấn cản sang các chức năng của cơ quan tư pháp.

Thứ hai, nếu sử dụng các mệnh lệnh hành chính can thiệp trong các hợp đồng dân sự sẽ không chỉ gây thiệt hại cho những người vi phạm mà còn gây thiệt hại cho cả những nhà cung cấp.

Hơn nữa, những hành vi vi phạm đôi khi chỉ là hành vi của một cá nhân nhưng biện pháp cưỡng chế cắt điện, nước lại gây ảnh hưởng tới cả một tổ chức, một hộ gia đình, thậm chí cả một tập thể. Nếu áp dụng chung như vậy sẽ gây thiệt hại cho cả những người không liên quan. Do đó, đề xuất này không khả thi.

Kể cả trong trường hợp xác định một đơn vị xây dựng công trình trái phép, cũng không thể vội vàng áp dụng ngay biện pháp cưỡng chế cắt điện nước.

Ví dụ như trường hợp sai phạm của Alibaba, nếu áp dụng biện pháp cưỡng chế cắt điện, nước tức là áp dụng với các dự án của Alibaba. Như vậy, đó là biện pháp ngăn chặn trước khi có biện pháp xử phạt hành chính xảy ra, là chưa phù hợp. Vì có những hành vi vi phạm phải xử lý hình sự thì cần phải xử lý hình sự trước khi thực hiện xử lý vi phạm hành chính.

Hơn nữa, có nhiều dự án, công trình có chủ đầu tư khác nhưng đơn vị thi công lại khác nhau. Trong rất nhiều trường hợp có thể những vi phạm là thuộc về lĩnh vực xử phạt hành chính nhưng lại có nhiều hành vi tái phạm thì lại thuộc về trách nhiệm hình sự. Ví dụ như hành vi gây ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên ở mức độ nào đó có thể chỉ xử phạt hành chính nhưng nếu ở mức nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn cho xã hội, nhà nước thì có thể khởi tố, xử lý hình sự.

Ông Tám cho rằng, chỉ có một số trường hợp hãn hữu là sử dụng điện, nước để thực hiện hành vi vi phạm, trong trường hợp này vẫn có nhiều biện pháp để xử lý thay vì cưỡng chế cắt điện, nước.

Cụ thể là lập biên bản yêu cầu dừng công trình trái phép, nếu tái phạm có thể xử lý hình sự.

Ông Tám cho biết thêm, ở các nước cũng chưa thấy nước nào áp dụng biện pháp cưỡng chế cắt điện, nước để thi hành xử phạt hành chính.

Trong một vài trường hợp có yêu cầu cắt điện để đề phòng nguy cơ như cháy nổ, nhưng đây không được xem là biện pháp hành chính cưỡng chế, cũng không phải biện pháp xử phạt mà là biện pháp phòng ngừa.

Do đó, vị LS cho rằng, để bảo đảm tính khả thi luật nên nghiên cứu theo hướng nâng mức xử phạt nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Trong tường hợp xử phạt nếu không thi hành có thể tính lãi suất nhân theo mức tiền xử phạt. Cũng có thể áp dụng các biện pháp tạm đình chỉ hoặc đình chỉ vĩnh viễn các cơ sở có hành vi vi phạm nếu tái phạm. Thậm chí, có thể yêu cầu xử lý hình sự với những trường hợp vi phạm gây ảnh hưởng, hậu quả nghiêm trọng cho xã hội và nhà nước.

Đồng quan điểm, ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng đây là nội dung mới, cần cân nhắc, xem xét thận trọng.

Đồng tình với nhận định chung của Ủy ban pháp luật của Quốc hội, ông Hòa cho rằng, việc cung cấp điện, nước là giao dịch dân sự giữa nhà cung cấp và người sử dụng. Do đó, nếu người sử dụng không vi phạm các điều khoản trong hợp đồng hoặc vi phạm pháp luật trong việc sử dụng điện, nước thì không nên buộc nhà cung cấp “ngừng cung cấp điện, nước” cho cá nhân, tổ chức.

Cũng theo ông Hòa, việc dùng mệnh lệnh hành chính để tạm chấm dứt hợp đồng dân sự như vậy là can thiệp "quá sâu" vào quan hệ dân sự. Việc cắt điện, nước để buộc cá nhân, tổ chức phải thi hành quyết định xử phạt là không thực sự phù hợp.

Việc cung cấp điện, nước là một loại hợp đồng kinh tế khác được thực hiện theo thỏa thuận giữa bên cung cấp dịch vụ với cá nhân, tổ chức sử dụng. Nhà nước không thể can thiệp, thay đổi hợp đồng dân sự của cá nhân, tổ chức này với một nhà cung cấp khác.

Vị đại biểu cho rằng, trong xử lý vi phạm hành chính đối với cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp có rất nhiều biện pháp vừa hiệu quả, vừa thực tế hơn mà không cần áp dụng các mệnh lệnh hành chính để can thiệp vào hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Vì can thiệp theo biện pháp cưỡng chế, buộc dừng hoạt động như cắt điện, nước có thể sẽ gây những ảnh hưởng nghiêm trọng tới hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp cũng như gây ảnh hưởng tới hoạt động chung của nền kinh tế.

Theo đó, ông Hòa đề xuất nên thực hiện biện pháp phong tỏa tài khoản giao dịch tại ngân hàng của các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp để thu tiền phạt theo quy định.

"Bất kể tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp nào khi thực hiện giao dịch làm ăn cũng thông qua tài khoản ngân hàng. Trong trường hợp có vi phạm có thể yêu cầu đóng băng tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức đó, buộc phải thực hiện nộp phạt theo quy định. Biện pháp này sẽ khả thi, phù hợp hơn là sử dụng biện pháp cưỡng chế cắt điện, nước, buộc dừng hoạt động của doanh nghiệp", ông Hòa nói thêm.

Lam Nguyễn