Tranh luận nóng

Đại biểu hỏi khó, Bộ trưởng nói không ai tự'chặt chân'

Chủ Nhật, 02/11/2014 07:49

(Tin tức thời sự) - Đổi mới doanh nghiệp Nhà nước mà vẫn để nguyên những cán bộ đã từng sinh ra những doanh nghiệp đó thì hôm nay họ không tự chặt chân mình đâu!.

Bộ trưởng Bộ kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh đã thẳng thắn nhìn nhận như vậy sau khi nghe hàng loạt ý kiến của đại biểu QH đánh giá về công cuộc tái cơ cấu nền kinh tế.

Đại biểu sốt ruột với tái cấu trúc

Phiên thảo luận ngày 1/11 như nóng hơn với hơn 40 ý kiến tập trung nhận định, phân tích về tình hình tái cấu trúc sau kết quả 3 năm thực hiện.

Theo đó đa số các ý kiến bày tỏ sự băn khoăn, nghi vấn khi việc tái cấu trúc dường như chưa được như những gì mong muốn.

Điều này trước hết được thể hiện ở ngay báo cáo giám sát  việc thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế trong lĩnh vực đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước và hệ thống ngân hàng do Ủy ban kinh tế của Quốc hội thực hiện đã chỉ ra nhiều điểm còn chưa đạt sau 3 năm thực hiện tái cấu trúc.

Cụ thể tiến độ thực hiện tái cơ cấu các DNNN chậm so với yêu cầu, chưa có chuyển biến mang tính đột phá, nhất là phân bổ lại nguồn lực hiện có và phương thức quản trị doanh nghiệp hiện đại phù hợp và xu hướng cạnh tranh ngày càng khốc liệt của thị trường.

Việc triển khai thực hiện tái cơ cấu DNNN chưa phân tích, xác định được cụ thể điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của từng doanh nghiệp qua đó có giải pháp tái cơ cấu, phát triển doanh nghiệp mà chủ yếu theo hình thức chuyển giao, sắp xếp, tổ chức lại trong nội bộ tập đoàn, tổng công ty hoặc giữa các DNNN.

"Chưa xem xét, xử lý một số doanh nghiệp chần chừ trong quá trình triển khai tái cơ cấu để làm gương và tạo áp lực buộc các DNNN đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp", Chủ nhiệm UBKT Nguyễn Văn Giàu báo cáo Quốc hội.

Về lĩnh vực ngân hàng đến nay, vấn đề sở hữu chéo, đầu tư chéo trong hệ thống TCTD Việt Nam thiếu minh bạch, vốn điều lệ ở một số NHTM cổ phần không phản ánh đúng thực chất, dẫn đến nguy cơ chi phối, thao túng hoạt động ngân hàng.

"Điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro và ảnh hưởng đến an toàn hoạt động của từng TCTD nói riêng cũng như toàn hệ thống TCTD nói chung, gây cản trở đến quá trình cơ cấu lại hệ thống các TCTD", Ủy ban kinh tế chỉ thẳng.

Tái cấu trúc - nhất là hệ thống ngành ngân hàng được giới chuyên môn cho là chuyển biến chậm
Tái cấu trúc - nhất là hệ thống ngành ngân hàng được giới chuyên môn cho là chuyển biến chậm

Cho rằng việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước chậm, đại biểu Nguyễn Thái Học (Phú Yên) nêu thêm: Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước trì hoãn việc xây dựng đề án...chủ trương thoái vốn đầu tư trái ngành ở nhiều tập đoàn, tổng công ty cũng rất chậm.

Theo ông Học, có những tồn tại, hạn chế xuất phát từ yếu tố chủ quan trong lãnh đạo, chỉ đạo điều hành. Nhất là tồn tại hạn chế này cứ lặp đi, lặp lại nhiều lần trong nhiều lĩnh vực, trong nhiều Báo cáo của Chính phủ như công tác thanh tra, kiểm tra chưa được quan tâm đúng mức, cải cách thể chế, cải cách hành chính còn chậm, kỷ luật, kỷ cương không nghiêm sẽ là nguyên nhân chủ yếu trong quá trình tái cơ cấu nền kinh tế của chúng ta kém hiệu quả và làm cho người dân thiếu tin tưởng vào quá trình tái cơ cấu.

"Thực trạng này có nguyên nhân từ đâu, dựa vào đâu mà tồn tại dai dẳng như vậy?", ông Học đặt câu hỏi và đề nghị Chính phủ sớm có biện pháp khắc phục.

Đại biểu Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) cũng nhận định: tiến độ thực hiện tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước còn chậm so với yêu cầu, chưa chuyển biến mang tính đột phá.

"Mặc dù trong những năm qua, doanh nghiệp nhà nước đã giảm mạnh từ 12.000 doanh nghiệp xuống còn 1.000 doanh nghiệp. Nhưng với việc hình thành các tập đoàn kinh tế, các tổng công ty nhà nước với các công ty con, con ty cháu, thậm chí có công ty chắt đã làm cho tỷ trọng doanh nghiệp trong GDP vẫn ở mức độ cao chiếm 32%. Một số khoản đầu tư ngoài ngành có hiệu quả thấp, thua lỗ không bảo toàn được giá trị đầu tư ban đầu, kết quả thoái vốn chưa đạt yêu cầu", bà Khá thẳng thắn nêu.

Cùng chung nhận định về sự chậm chạp của tiến trình tái cơ cấu, nhiều ý kiến đại biểu cũng đặt ra nghi vấn liệu có gì khó khăn lớn đến vậy khiến cho việc tái cơ cấu "tái mãi mà không chín".

Không ai tự 'chặt chân' mình

Được chỉ định giải thích thêm cho Quốc hội về tình hình tái cơ cấu, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh chia sẻ với những lo ngại của đại biểu.

Theo ông Vinh, các đại biểu lo ngại, băn khoăn về kết quả tái cơ cấu còn chậm là có cơ sở. Ông cũng chia sẻ với ý kiến đại biểu rằng không đổi mới cán bộ thì không đổi mới được nền kinh tế.

"Các chuyên gia quốc tế nói với tôi rằng nếu ông đổi mới DNNN mà ông vẫn để nguyên cán bộ là những người từng sinh ra doanh nghiệp đó, lãnh đạo doanh nghiệp đó thời kỳ vẻ vang thì hôm nay họ không thể tự mình chặt chân mình đâu, phải người khác đến thì mới đổi mới được", Bộ trưởng Vinh nói.

Tuy nhiên vị trưởng ngành Kế hoạch và Đầu tư cũng biện hộ: Làm gì có chuyện tái cơ cấu mấy năm mà nền kinh tế cất cánh được. Tái cấu trúc là làm cho VN cất cánh lên. Cho nên phải làm dài hạn. "Nhưng từng năm một, từng nhiệm vụ một phải đặt ra những mục tiêu cụ thể để phấn đấu", ông Vinh nói.

Bộ trưởng Vinh cũng đề nghị: “Cần có sự chỉ đạo tập trung hơn để chúng ta tiếp tục làm. Không phải mục tiêu đặt ra đến 2015 mà phải làm xuyên suốt 5 năm tiếp theo. Làm sao mà năm sau tiếp tục một quá trình để Việt Nam cất cánh lên được mà còn phải dài hạn. Nhưng từng nhiệm kỳ đặt mục tiêu cụ thể để phấn đấu. Chúng ta phải đổi mới thể chế, pháp luật, chứ không thể dùng lời khuyên, mong muốn để thay đổi”.

Còn đại biểu Trần Du Lịch (TP Hồ Chí Minh) thì đề nghị trong 10 điểm kiến nghị của báo cáo giám sát do Ủy ban kinh tế của Quốc hội thực hiện nên đưa thành Nghị quyết của Quốc hội để tiếp tục thực hiện tái cấu trúc.

  • Bích Ngọc