Tranh luận nóng

Đóng BHXH 10-15 năm được nhận hưu: Chỉ xử lý tình huống

Thứ Tư, 06/12/2017 07:24

(Tin tức thời sự) - Đây chỉ là phương án xử lý tình huống, dung hòa giữa các doanh nghiệp với người lao động chứ không phải giải pháp lâu dài.

PGS.TS Nguyễn Hữu Tri, Viện phó phụ trách Viện Xã hội học và Khoa học quản lý, nguyên là Viện trưởng Viện Khoa học hành chính, Trưởng khoa Quản lý hành chính, Học viện hành chính Quốc gia đưa ra những quan điểm của mình với báo Đất Việt.

Chỉ là kỹ thuật tính toán

PV:- Mới đây, tại hội thảo về cải cách hệ thống bảo hiểm xã hội (BHXH), ông Phạm Trường Giang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm xã hội, Bộ LĐTB-XH, đã thừa nhận việc quy định thời gian tham gia BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu 20 năm như hiện nay là quá dài, chưa hấp dẫn người lao động.

Do đó, tới đây, Bộ sẽ đề xuất cải cách xây dựng lộ trình điều chỉnh thời gian tối thiểu để được hưởng lương hưu xuống 15 năm, 10 năm. Ông bình luận như thế nào về ý kiến trên? Theo ông, phương án này có những ưu và nhược điểm thế nào?

PGS.TS Nguyễn Hữu Tri:- Như trước đây người lao động phải đóng BHXH 25 năm mới được hưởng lương hưu, còn bây giờ thì giảm thời gian nộp xuống, tạo tâm lý nhanh được hưởng lương hưu cho người lao động, nhưng về nguyên tắc lượng lương hưu mà người lao động nhận được là bao nhiêu mới quan trọng. Tôi cho rằng đây chỉ là giải pháp về mặt kỹ thuật.

Cụ thể, tối thiểu 20 năm đóng BHXH mới được hưởng lương hưu với mức 45%, 30 năm công tác được 75%, đủ 60 tuổi, đủ 30 năm đóng bảo hiểm mới được hưởng hưu trọn vẹn.

Có nghĩa, nếu anh chỉ đóng 15 năm rồi nhận lượng hưu thì số tiền lương nhận được tương đương sẽ giảm xuống. Đây cũng là cách thu hút người lao động tham gia BHXH, nhưng nó không có ý nghĩa chính sách mà kỹ thuật tính toán nhiều hơn.

Dong BHXH 10-15 nam duoc nhan huu: Chi xu ly tinh huong

Đề xuất đóng 10-15 năm BHXH được hưởng lương hưu chỉ xử lý tình huống

Vốn dĩ, tổng lương hưu vẫn được tính theo cách tổng đóng vào phải cân bằng với tổng hưởng, đóng ít thì thời gian đóng cao lên, thời gian đóng ít thì số tiền đóng phải cao lên.

Cách tính trên sẽ rất phù hợp với tình hình tinh giản biên chế, thải hồi hiện nay, có nhiều cán bộ công tác 15 năm có thể bị sa thải hoặc cho nghỉ hưu sớm, họ vẫn có lương hưu, dù mức hưởng thấp. Về nguyên tắc ngành bảo hiểm là kinh doanh bảo hiểm, huy động tiền toàn xã hội thành quỹ bảo hiểm, dùng quỹ đó để giữ cho người lao động, khi hết tuổi lao động thì trả dần lại hàng tháng.

Đứng ở góc độ toàn bộ xã hội sẽ bù trừ cho nhau, vì có anh chưa đến tuổi nghỉ hưu đã mất mà chưa hưởng gì. Ví dụ tôi đóng 30 năm bảo hiểm, khi đến tuổi chuẩn bị nghỉ hưu ốm, mất thì phần đó ai được hưởng, chính là san sẻ cho xã hội.

Người lao động họ chỉ quan tâm làm thế nào mức tôi nhận hưu đảm bảo đủ cuộc sống của tôi, hiện tượng này được minh chứng bằng cô giáo viên cấp 1 ở Nghệ An, công tác 37 năm lương hưu 1.300.000 đồng/tháng, không thể đảm bảo cuộc sống.

Với giải pháp trên, giảm thời gian đóng là không quan tâm chuyện này, thực ra chuyện đóng BHXH, nghỉ hưu sớm hay cho về sớm không hoàn toàn dẫn đến việc mức hưởng lương bảo hiểm. Đây chỉ là cách dung hòa, đối với người lao động nhiều doanh nghiệp, 30 năm tuổi đã nghỉ hưu.

Còn hiện nay, nếu làm 15 năm - 30 năm vẫn được hưởng chế độ bình thường. Khác nhau chỉ là tỷ lệ, nếu làm 30 năm thì được hưởng 75%, còn 20 năm thì 50%, dưới 20 năm thì 45%.

Chẳng qua đây là phương án xử lý tình huống, dung hòa giữa các doanh nghiệp với người lao động, 30-40 tuổi đã được nghỉ hưu, do tiến bộ kỹ thuật không đủ năng lực đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong điều kiện cuộc cách mạng 4.0. Chính vì thế nếu được cho phép, tôi là doanh nghiệp không vi phạm pháp luật, thì quy định này tạo cơ sở pháp lý cho việc thực hiện.

PV:- Theo nhiều ý kiến lạc quan, đề xuất nói trên nếu thành hiện thực sẽ khiến người lao động mặn mà hơn với hình thức BHXH, sẽ tạo thêm những nguồn thu mới cho quỹ này. Theo ông, điều này có đúng không và tại sao? Xin ông phân tích cụ thể.

PGS.TS Nguyễn Hữu Tri:- Giải pháp trên sẽ tạo tâm lý đằng nào cũng đóng, đóng bao nhiêu năm vẫn được hưởng lương hưu, nên họ cứ tham gia. Trước đây, trong Bộ Luật lao động quy định rõ là nữ 25 năm, nam là 30 năm, còn từ năm 31 trở lên, cứ tính 1 năm là nửa tháng lương.

Còn bây giờ hạ xuống để khuyến khích, giải quyết 2 việc với người lao động, họ sẵn sàng làm việc, tiền đóng vào sau được trả. Thêm nữa, về người sử dụng họ không phạm luật, nhiều khi làm 10 -15 năm là công ty giải thể, quyền lợi người lao động không được đảm bảo, nợ BHXH là ở điểm này.

Như thế là tạo điều kiện cho người lao động mặn mà hơn, vì hưởng chế độ hưu, nên cứ đóng.

Tuy nhiên, giải pháp trên, không có ý nghĩa nhiều về mặt chính sách, chẳng qua là cách tính, có thể tạo tâm lý thuận lợi cho những người chưa đủ điều kiện nghỉ hưu, đến tuổi 60 nhưng không đủ 30 năm công tác thì họ hưởng với mức lương hưu khác.

Có nghĩa tạo điều kiện cho các đối tượng tham gia BHXH nghỉ hưu với các mức lương hưu khác nhau, tỷ lệ nhận hưu khác nhau, nhưng vẫn là được hưởng hưu.

Nếu như người lao động tham gia nhiều, thì số người tham gia đông hơn tạo nguồn thu tốt hơn. Việc giảm này là cú hích tò mò khuyến khích người lao động tham gia nhưng kỳ vọng tham gia nhiều hơn thì chưa chắc đã bền lâu, vì khi nhận được lương hưu thì lúc đó mọi việc càng phức tạp, khi không đủ chi trả cuộc sống.