Tranh luận nóng

Dùng bao cát tích nước thủy điện: Công trình Trung Quốc làm

Thứ Tư, 16/03/2016 13:39

(Tin tức thời sự) - Công trình Thủy điện Za Hung do Tập đoàn Hà Đô chủ đầu tư từng bị xói lở hồ chứa nước được một nhà thầu Trung Quốc thi công.

Nhà thầu Trung Quốc thi công

Theo tìm hiểu của Báo Đất Việt, Thủy điện Za Hung do Tập đoàn Hà Đô làm chủ đầu tư, Công ty TNHH Tư vấn xây dựng công trình Quốc Năng (Trung Quốc) thi công xây dựng. Tháng 3/2007, dự án khởi công xây dựng và đến tháng 7/2009 phát điện.

Theo thiết kế, hồ chứa của Thủy điện Za Hung là hồ điều tiết ngày, có sáu khoang tràn tự do, chiều rộng mỗi khoang 16m, ngưỡng tràn tự do cao trình 450m và hai khoang tràn xả sâu 6x8m, ngưỡng tràn xả sâu cao trình 432m. Dung tích toàn phần hồ chứa là 1,12 triệu m3; dung tích hữu ích 0,74 triệu m3.

Với quy mô dung tích hồ nhỏ việc điều tiết ngày có hạ lưu là hồ lớn của Thủy điện A Vương nên về mùa lũ hồ Thủy điện Za Hung có nhiệm vụ quan trọng là xả lũ để mực nước hồ không vượt quá cao trình 457,27m.

Dung bao cat tich nuoc thuy dien: Cong trinh Trung Quoc lam
Thủy điện Za Hung được thiết kế sáu khoang tràn chảy tự do.

Tuy nhiên, lãnh đạo Thủy điện Za Hung thấy lượng nước trên thượng nguồn đổ về hồ chứa rất nhiều vượt qua tràn tự do chảy xuống hạ lưu thấy tiếc quá vậy nên ông Nguyễn Huy Vinh, Giám đốc Thủy điện Za Hung đã nảy sinh “sáng kiến” dùng bao cát để xây bờ đê cao 1m ngay trên mặt nền tràn tự do để tích lượng nước dư thừa phát điện kiếm tiền. Bởi vì ngay từ ban đầu công trình đã được thiết kế tràn chảy tự do nên khi đưa vào vận hành có dư nước cũng không được phép đổ bê tông để nâng cao trình lên được.

Theo kỹ sư chuyên ngành thủy lợi, thủy điện lý giải hành động kỳ quặc trên là hết sức sai. Sáu khoang tràn tự do của Thủy điện Za Hung đã được thiết kế là tràn chảy tự do thì không ai dại gì đi dùng bao cát để đắp thành bức tường với mục đích là tích lượng nước dôi dư chảy tự do qua tràn để giữ lại phát điện kiểu được chừng nào hay chừng ấy được. Nếu không phát hiện ngăn chặn kịp thời sáng kiến thử nghiệm kỳ quặc này thì để kéo dài đến mùa mưa bão hoặc chỉ cần một trận mưa với dung lượng lớn dồn về hồ chứa sẽ rất nguy hiểm cho tài sản của nhà máy, hai bên lòng hồ và cực kỳ nguy hiểm cho vùng hạ lưu nếu lượng nước khổng lồ này đổ ầm xuống một lúc.

Hồ chứa từng bị xói lở

Trong khi đó, theo phương án phòng, chống lụt bão đảm bảo an toàn đập công trình Thủy điện Za Hung thì nhiệm vụ của công trình là phải đảm bảo an toàn tuyệt đối cho công trình đầu mối Thủy điện Za Hung, chủ động đề phòng mọi bất trắc, với mọi trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 500 năm một lần, không được để mực nước trong hồ chứa của Thủy điện Za Hung vượt mực nước dâng gia cường ở cao trình 457,27m.

Chưa kể, hồ chứa của Thủy điện Za Hung được xây dựng trên sông A Vương đoạn qua xã Zà Hung với diện tích lưu vực 537km2 nằm trên hai huyện Đông Giang và Tây Giang.

Đáng chú ý là địa hình khu vực thượng lưu nhiều khe suối nhiều đồi có độ dối lớn. Thảm thực vật rừng của lưu vực sông ở khu vực thượng lưu là kiểu rừng kín, lá rộng. Các thuận lợi về khí hậu địa hình và đất đai đã tạo ra sự phong phú và đa dạng của thành phần thực vật rừng với nhiều loại thực vật thân gỗ khác nhau. Khu vực dự án thuộc vùng đồi núi cao, thảm thực vật rừng ở đây đã bị khai thác nhiều. Khối rừng giàu và trung bình còn lại ít, tập trung phần lớn trên triền núi cao.

"Với tài nguyên rừng, thiên nhiên phong phú như thế mà tự ý nâng cao trình lên 1m để tích nước phát điện sẽ gây thiệt hại không tính hết được" – một người dân sống gần thủy điện bức xúc.

Chưa kể, tại khu vực xây dựng Thủy điện Za Hung có nhiệt độ trung bình hàng tháng của không khí thay đổi từ khoảng 19 độ C – 28 độ C. Độ ẩm tương đối trung bình tháng vào mùa khô là 76% - 80%, mùa mưa từ 80% - 90%. Mùa bão, áp thấp nhiệt đới tại khu vực bắt đầu từ tháng 8 đến tháng 12. Các tháng 9, 10, 11 hằng năm thường xuất hiện nhiều bão nhất.

Dung bao cat tich nuoc thuy dien: Cong trinh Trung Quoc lam
"Bờ đê" tích nước bằng bao cát kỳ quặc.

Đặc biệt, lượng mưa ở lưu vực trung bình hằng năm hơn 2.000mm. Chưa kể địa hình lưu vực A Vương có đặc điểm là sông ngắn, lòng sông hẹp, độ dốc lớn nên về mùa mưa khi có mưa lớn thì xuất hiện lũ với dòng chảy ở thượng nguồn có tốc độ lớn, lũ tập trung nhanh đổ về hồ nhưng khi hết mưa là lưu lượng về hồ giảm nhanh.

Qua năm năm đưa vào khai thác, bờ hồ chứa của Thủy điện Za Hung bị xói lở vài điểm trong mùa mưa lũ năm 2009, sau đó để cứu công trình hàng trăm tỷ đồng này nên Công ty cổ phần Za Hưng đã gia cố, xây bờ kè các đoạn bị xói lở này (mép đường Hồ Chí Minh).

Hồng Sơn