Tranh luận nóng

Đường sắt 100.000 tỷ đồng: Vẫn đầu tư theo quy định?

Thứ Ba, 26/11/2019 08:07

(Tin tức thời sự) - Bộ GTVT vẫn sẽ nghiên cứu đầu tư theo đúng quy định pháp luật trước bối cảnh nhiều chuyên gia lên tiếng cảnh báo.

Ngày 25/11/2019, Bộ GTVT đã có thông tin chính thức về dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có kinh phí đầu tư khoảng 100.000 tỷ đồng.

Theo đó, chiến lược phát triển giao thông vận tải đường sắt từ 2020 đến 2050 cho thấy tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng với chiều dài dự kiến khoảng 380km, đường đôi khổ 1.435mm điện khí hoá.

Đây là tuyến đường sắt có vị trí quan trọng trong việc hình thành mạng lưới vận tải ở phía Bắc sông Hồng, nối liền vùng Tây Bắc với vùng đồng bằng và cảng biển Hải Phòng - một trong những trung tâm hàng hải lớn nhất Việt Nam, nhằm nâng cao chất lượng vận tải trên hành lang Đông - Tây, góp phần quan trọng trong việc giao lưu quốc tế, khai thác có hiệu quả, phát huy thế mạnh của cảng biển khu vực Hải Phòng.

Đến nay, tư vấn lập quy hoạch dự kiến toàn tuyến có chiều dài 392km với 38 ga, chạy chung tàu khách và tàu hàng. Bộ GTVT đã làm việc với các địa phương để xin ý kiến về phương án hướng tuyến, vị trí nhà ga trên tuyến làm cơ sở dành quỹ đất phục vụ dự án đầu tư trong tương lai. Sau khi tư vấn hoàn thành nghiên cứu quy hoạch chi tiết, Bộ GTVT sẽ rà soát trình cấp có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch theo quy định.

Duong sat 100.000 ty dong: Van dau tu theo quy dinh?
Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có thực sự hiệu quả?

Căn cứ quy hoạch được duyệt, thứ tự ưu tiên và khả năng cân đối nguồn lực đầu tư, Bộ GTVT sẽ triển khai nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư dự án theo đúng quy định của pháp luật.

Với quy mô đầu tư lớn, dự kiến dự án sẽ được trình Quốc hội xem xét thông qua về chủ trương đầu tư, vì vậy khi lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi sau này sẽ tiếp tục nghiên cứu để làm rõ sự cần thiết đầu tư, quy mô đầu tư, phương án phân kỳ và khả năng huy động vốn; đồng thời, lấy ý kiến các bộ, ngành, các địa phương có liên quan trước khi trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt.

Nói về dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng với Đất Việt, ĐBQH Lê Công Nhường cho rằng, chưa cần thiết xây dựng tuyến giao thông vận tải này.

Lý giải cho ý kiến của mình, đại biểu Lê Công Nhường nhắc lại góp ý của ông cho Luật Đầu tư, rằng đừng để đất nước ta nghèo đi vì không biết tiêu tiền, chúng ta phải giàu lên nhờ biết dùng tiền, nhất là tiền đầu tư.

"Theo Quy luật Pareto 80/20, có những việc chúng ta đầu tư 80% nguồn lực công sức nhưng chỉ mang lại 20% hiệu quả và ngược lại có những việc chúng ta đầu tư chỉ 20% nguồn lực nhưng mang 80% hiệu quả.

Quy luật này luôn đúng trong mọi trường hợp. Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam chỉ nên đầu tư 20% nguồn lực để tạo ra 80% hiệu quả, tránh đầu tư tràn lan đến 80% nguồn lực mà chỉ đem lại 20% hiệu quả. Nếu đầu tư đến 80% nguồn lực mà chỉ đêm lại 20% hiệu quả thì khoảng cách giữa Việt Nam với các nước tiên tiến ngày càng xa, thậm chí chúng ta còn bị nhiều nước đi sau vượt mặt", đại biểu Lê Công Nhường chỉ rõ.

Một lý do khác khiến vị đại biểu tỉnh Bình Định đề nghị phải cân nhắc tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, đó là, Trung Quốc đang mời chào nhiều quốc gia Đông Nam Á xây dựng đường sắt, trong đó có Philippines, Malaysia và hai quốc gia này đã hủy dự án đường sắt do Trung Quốc đầu tư.

Công nghệ đường sắt của Trung Quốc rất mạnh và đem lại lợi nhuận cũng như đóng góp cho ngân sách Trung Quốc hàng tỷ USD. Bởi vậy, đại biểu Lê Công Nhường đặt vấn đề: Phải chăng đây là cách để Trung Quốc tìm kiếm thị trường, buôn bán công nghệ đường sắt?

Còn TS Nguyễn Xuân Thủy đặt câu hỏi, tại sao không củng cố tuyến đường sắt Hà Nội-Lào Cai thực hiện tốt logistics để vận chuyển hàng hoá mà phải xây dựng tuyến mới?

Ông thẳng thừng nhận xét, chiến lược phát triển này của Bộ GTVT là theo kiểu mỳ ăn liền, cái gì ngon, đầu tư nhiều tiền thì làm trước. Như vậy là lãng phí, đầu tư đường sắt gấp 3,4 lần đường bộ.

Nhìn nhận về tính khả thi của dự án, TS Nguyễn Xuân Thuỷ cho rằng, tuyến giao thông nào trước khi làm cũng phải có luận chứng xem lượng hàng lưu thông bao nhiêu, người đi lại, rút ngắn bao thời gian, giảm bao nhiêu chi phí vận tải và quan trọng là tiềm năng về tài chính có đủ hay không. Nếu có luận chứng đầy đủ thì mới làm được.

TS Nguyễn Hữu Đức, chuyên gia tư vấn cao cấp về quy hoạch giao thông (JICA ) cũng cho rằng, việc xây dựng thêm 1 tuyến đường sắt sẽ chia sẻ lưu lượng xe trên các tuyến cao tốc, vừa không hiệu quả, vừa lãng phí, cạnh tranh chính giữa 2 lĩnh vực đường sắt và đường bộ.

Trong khi đó, giao thương vận tải hàng hóa giữa các tỉnh Lào Cai và miền núi phía bắc về Hải Phòng để xuất khẩu không nhiều đến mức cần làm 1 tuyến đường sắt có chi phí tới 4 - 5 tỷ USD như vậy.

Đặc biệt, về nguồn tiền, nếu triển khai dự án, khả năng huy động vốn trong nước là rất khó khả thi.

“Trong trường hợp phải sử dụng vốn vay, thì một dự án chưa rõ ràng về hiệu quả bài toán kinh tế cần được cân nhắc, tránh tình trạng làm gia tăng nợ công trong khi dự án kém hiệu quả.

Mức độ hưởng lợi khi làm tuyến đường sắt này với nền kinh tế Việt Nam là gì cần phải tính toán kỹ”, TS Đức nhìn nhận.

Ngọc Loan