Tranh luận nóng

Đường sắt HN giảm vốn gần 6000 tỷ: Chỉ Việt Nam thế!

Thứ Sáu, 24/11/2017 10:17

(Tin tức thời sự) - Các dự án không có chuyện tự nhiên tăng vốn, không phải tính sai mà đó là cách làm thiếu trách nhiệm.

Những nghi ngại

Tuyến đường sắt đô thị số 2 Hà Nội từ Trần Hưng Đạo - Thượng Đình được ước tính chi phí đầu tư trung bình 5.888 tỉ đồng/km, tổng mức đầu tư dự án là 34.743 tỉ đồng.

Tuy nhiên, sau khi các Bộ, ngành cho ý kiến thẩm định về đơn giá, suất đầu tư dự án, Hà Nội đã chỉ đạo BQL tính toán lại giảm 5.825tỉ đồng.

Trước thông tin trên, trao đổi với Đất Việt, ngày 23/11, PGS.TS Nguyễn Quang Toản - Nguyên chủ nhiệm khoa Cầu đường, ĐHGTVT cho biết: "Không loại trừ khả năng đây là cách mà chủ đầu tư cố tình thổi mức đầu tư lên, dùng số tiền đó để làm việc không chính đáng.

Trong câu chuyện này có mấy điểm cần làm rõ: thứ nhất, tổng mức đầu tư giảm 6000 tỷ đồng thì là giảm cái gì, cụ thể mảng nào, khâu nào.

Thứ hai, tổng mức đầu tư các dự án xây dựng thường được đưa ra thăm dò, xin ý kiến các cơ quan, chứ chưa phải là dự toán sau này thực hiện, mà chỉ để thăm dò khả năng đầu tư, nên nguyên nhân là do đơn vị lập dự án hay chủ đầu tư cũng cần làm rõ. 

Trong dự án nào cũng có 2 hạng mục chính: xây lắp và khai thác đào tạo chuyển giao công nghệ thiết bị, để khai thác tuyến đường sắt đô thị hiện đại thì tiền đầu tư thiết bị rất tốn kém, có thể chiếm 23% tổng mức đầu tư.

Duong sat HN giam von gan 6000 ty: Chi Viet Nam the!

Đầu tư tuyến đường sắt đô thị số 2

Chỉ có phần tương đối cố định, là phần xây lắp, nhưng trong ngay phần xây lắp cũng có quá nhiều điều kiện đặt ra cho dự án từ việc vị trí tuyến đường sắt sẽ đi, khắc phục những gì, vượt qua những đâu, đạt đến tốc độ nào, thỏa mãn lượng hành khách bao nhiêu trong một ngày đêm.

Lượng hành khách đó quyết định đến chiều dài của ga, quy mô của ga, chỉ cần một trong các điểm trên thay đổi đi một chút, thì tổng mức đầu tư sẽ tăng lên rất cao, hoặc giảm đi rất thấp.

Còn riêng về thiết bị, điều này hoàn toàn phụ thuộc vào mức độ hiện đại, năng lực của thiết bị, ví dụ chúng ta cần một đoàn tàu, cần một số lượng mà thỏa mãn cho lượng hành khách lớn rất khác nhau. Đoàn tàu đó có thể là đoàn tàu nhỏ kéo theo 4 toa đáp ứng nhu cầu bình thường, còn hành khách yêu cầu cao, có thể phải kéo lên toa to, 6-8 toa mới thỏa mãn được.

Vì tần suất trong một giờ, tối đa cũng chỉ được 20-30 chuyến, điều kiện đưa ra càng nhiều, thì số lượng toa xe, mức độ hiện đại của đầu máy càng cao, vì có nhiều nhân tố phụ thuộc, cho nên một dự án tổng vốn đầu tư giảm đi chưa chắc đã là một dự án hợp lý hoặc tổng vốn tăng lên cũng chưa chắc đã là một dự án xấu".

Bên cạnh đó, theo ông Toản, có thể tính năng các dự án là giống nhau nhưng mức độ hiện đại khác nhau thì thiết bị cũng chênh nhau rất lớn, cho nên quá trình lập dự án bên tư vấn sẽ nắm rõ, cần tìm được đơn vị tốt, học hỏi rút kinh nghiệm ở tuyến đường sắt đô thị  số 1 Ngọc Hồi - Yên Viên.

"Tôi chỉ băn khoăn có thể phía chủ đầu tư tính đúng nhưng chúng ta lúc nào cũng bị đội giá khi thực hiện, đó là chiêu bài bỏ thầu thấp, rồi đội giá lên trong tư thế việc đã rồi. Thêm nữa, Việt Nam đang tồn tại kiểu thích thay đổi, vừa phê duyệt thiết kế xong lại chuyển địa điểm khác, thay đổi lại hàng loạt, dẫn đến đội vốn. 

Ví dụ như đường sắt Cát Linh - Hà Đông, bản thân các cơ quan nhà nước, Bộ GTVT, UBND TP Hà Nội thậm chí đã thay đổi rất nhiều.

Hay như tuyến số 2 Nhổn - ga Hàng Cỏ, vừa mới duyệt thiết kế cơ sở chưa ráo mực thì Hà Nội lại đề nghị thay đổi vị trí ga, ở điểm ngã tư Cát Linh - Tôn Đức Thắng, thế là bên tư vấn họ nói để bên kỹ thuật kéo dài thêm 6 tháng, 1 năm nữa mới xong, khi đó tiền đầu tư tất yếu tăng lên.

Tôi khẳng định các dự án không có chuyện tự nhiên tăng vốn, không phải tính sai, nếu tính sai, hay cố ý đưa lên thì sẽ khác. Đó là cách làm không có trách nhiệm cao của các cơ quan quản lý nhà nước. Chỉ có Việt Nam mới tăng giảm vốn đầu tư liên tục như vậy", ông Toản phân tích. 

Cần đưa ra quy định và kiên định thực hiện

Một vấn đề khác được vị chuyên gia trên chỉ ra, đó là, ở Việt Nam tồn tại thực trạng, cứ làm sai nhưng không ai chịu trách nhiệm, cũng không ai đụng đến, tất cả đẩy lên lưng người dân, gánh chịu đủ loại thuế phí.

"Nhưng với việc vô trách nhiệm như dự án đường sắt đô thị số 2, tổng mức đầu tư đội lên quá nhiều, tôi cho rằng phải quy trách nhiệm cho người lập dự án, theo đúng Luật xây dựng cơ bản.

Cái khó của chúng ta là trong một sự việc, nhưng lại có quá nhiều yếu tố phụ thuộc cho nên không ai phải chịu trách nhiệm", ông Toản khẳng định.

Và ông Toản cảnh báo, nếu như chúng ta không kiên trì một nguyên tắc thì việc rà soát một lần giảm cả mấy nghìn tỷ chắc chắn vẫn sẽ xảy ra, cần phải có quy định và kiên trì làm theo, rằng công trình này chỉ yêu cầu như vậy, làm khác tự bỏ tiền túi hoặc chịu trách nhiệm là không ai dám làm sai.

Để không còn hiện tượng này Toản nói rõ: "Các cơ quan quản lý phải phối hợp với tư vấn nước ngoài, tính toán bài toán cơ bản, làm thế nào thỏa mãn được yêu cầu của thành phố, nhưng mà lại vừa phải với khả năng có thể đầu tư.

Trong đó bao gồm quy mô, mức độ hiện đại, tiện nghi khi khai thác để tổng mức đầu tư không bị đội giá lên quá cao, nói chung là khâu quản lý. Với các đơn vị có tiền lệ xấu thì cấm tham gia xây dựng các dự án trọng điểm để tránh tái phạm và làm gương cho các đơn vị khác".

Châu An