Tranh luận nóng

Không chuyển 8 dự án PPP sang đầu tư công: Hợp lý

Thứ Bảy, 23/05/2020 07:45

(Tin tức thời sự) - Ủng hộ quan điểm không chuyển toàn bộ 8 dự án PPP sang đầu tư công, các ý kiến cho rằng không thực hiện dự án theo chạy tiến độ giải ngân

Không chạy theo thành tích giải ngân

Ủy ban Kinh tế Quốc hội mới đây đưa ra quan điểm không tán thành với phương án chuyển đổi đầu tư cả 8 dự án thành phần trên tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam theo hình thức PPP sang đầu tư sử dụng 100% vốn đầu tư công.

Khong chuyen 8 du an PPP sang dau tu cong: Hop ly
Không đồng ý chuyển toàn bộ 8 dự án PPP cao tốc Bắc - Nam sang đầu tư công. Ảnh: Congluan

Hoàn toàn ủng hộ quan điểm của Ủy ban Kinh tế Quốc hội, ĐBQH Hoàng Văn Cường (Hà Nội) cho rằng, việc chỉ lựa chọn chuyển đổi sang đầu tư công với dự án không có nhà đầu tư tham gia đấu thầu (đoạn Vĩnh Hảo - Phan Thiết) và số ít dự án thật sự cấp bách, quan trọng có nhà đầu tư tham gia nhưng khó có khả năng huy động vốn tín dụng và khả năng đấu thầu không thành công là hợp lý.

Theo đó, nhà nước chỉ nên tập trung đầu tư những đoạn có lượng phương tiện tham gia giao thông thấp, đầu tư khó, tốn nhiều vốn nhưng khả năng thu hồi vốn lại không cao.

Bởi lẽ, doanh thu để thu hồi vốn sẽ phụ thuộc vào lưu lượng giao thông. Trong khi lưu lượng giao thông lại phụ thuộc vào đoạn đó có nhu cầu giao lưu qua lại không hay đó có phải là đường độc đạo không? Và đoạn đó có bị các tuyến khác thay thế không (ví dụ như đi đường cũ để tránh trạm thu phí)?.

"Những đoạn cao tốc mà đi qua khu vực hẻo lánh kéo dài không, có các khu trung tâm để thu hút được các phương tiện qua lại thì mật độ giao thông sẽ thấp, đầu tư BOT rất khó thu hồi vốn.

Lựa chọn những đoạn không hiệu quả hoặc hiệu quả thấp, khó thu hút nhà đầu tư để đầu tư bằng ngân sách sẽ tránh được tình trạng mâu thuẫn trong thu phí BOT về sau này.

Với các tuyến đường có lưu lượng phương tiện qua lại thấp, hoặc những tuyến đường có đường thay thế thì phương tiện tham gia giao thông sẽ lựa chọn đi vào tuyến đường do nhà nước đầu tư để tránh phải trả phí cho BOT trên QL1", ông Cường phân tích.

Quan điểm này cũng được Ủy ban Kinh tế Quốc hội đề cập khi nhắc tới báo cáo đánh giá tác động của Chính phủ khi chuyển đổi từ hình thức đầu tư PPP sang đầu tư công tới các dự án BOT trên QL1 song hành.

Cụ thể, Ủy ban Kinh tế Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ rà soát, đề xuất các giải pháp giảm thiểu tác động đối với các dự án BOT trên tuyến QL1, đặc biệt các dự án đã bị sụt giảm doanh thu.

Như vậy, có vẻ như, Bộ GTVT cũng lường trước những mâu thuẫn trong thu phí BOT nếu chuyển đổi hình thức đầu tư của các dự án thành phần nói trên sang đầu tư. Điều khó hiểu là Bộ GTVT vẫn đề xuất như trên.

Giải thích cho điểm này, ĐBQH Hoàng Văn Cường cho rằng, có thể Bộ GTVT muốn đẩy nhanh tiến độ giải ngân công cho đúng kế hoạch. 

"Điều này sẽ dẫn tới những lo ngại "chạy đua tiến độ giải ngân; giải ngân cho bằng hết", còn BOT không thu được phí lại xin nhà nước giải cứu, trách nhiệm đã có người khác lo", ông Cường lưu ý.

Do đó, đại biểu đoàn Hà Nội thống nhất cao với quan điểm của Ủy ban Kinh tế Quốc hội là dự án nào có nhà đầu tư tư nhân có đủ khả năng, năng lực thực hiện đầu tư PPP, thì nên tiếp tục để cho nhà đầu tư tham gia.

Tính phương án không thu phí QL1

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Xuân Thủy cũng cho rằng nếu chuyển đổi toàn bộ 8 dự án thành phần của dự án sang đầu tư công sẽ giải quyết ngay được số tiền nhà nước đang có, đồng thời tiến độ thực hiện dự án cũng được đẩy nhanh hơn.

Tuy nhiên, quan điểm của Quốc hội cho thấy sự thận trọng của cơ quan này trong đầu tư các dự án thành phần thuộc dự án cao tốc  Bắc - Nam.

"Quốc hội có lẽ muốn dự án phải hiệu quả nhưng không tạo áp lực qúa lớn lên ngân sách thay vào đó là tận dụng nguồn lực từ xã hội để thực hiện các dự án hạ tầng, nguồn vốn ngân sách để dành sử dụng cho các mục tiêu kinh tế, xã hội khác.

Quan điểm của Ủy ban Kinh tế Quốc hội cũng là hợp lý", TS Nguyễn Xuân Thủy nhận định.

Về điểm mâu thuẫn trong thu phí BOT, vị TS cho rằng đầu tư cao tốc chi phí rất lớn nên nếu đầu tư bằng ngân sách có thể vẫn phải tính tới phương án thu phí.

"Như vậy, ở đây sẽ lại có vấn đề phát sinh là dự án BOT do nhà đầu tư tư nhân làm trên QL1 đang thu phí và những dự án cao tốc mới do ngân sách đầu tư có thể cũng thu phí, vậy sẽ thu phí thế nào? Thu với mức nào? Và ai sẽ thu?

Nếu thu phí trên các tuyến cao tốc thành phần thì trong tương lai có xóa bỏ các trạm thu phí trên QL1 cũ không? Đây là vấn đề không đơn giản và phải cần tính toán rất thận trọng", vị TS lưu ý.

Chuyển cao tốc Bắc-Nam sang đầu tư công: Quy trình thế nào?

Nói thêm về dự án cao tốc Bắc - Nam, vị chuyên gia vẫn bày tỏ băn khoăn về tính khả thi cũng như hiệu quả kinh tế của dự án này.

Theo đó, TS Nguyễn Xuân Thủy nhắc lại quan điểm hiện đã có rất nhiều dự án giao thông kết nối toàn tuyến Bắc - Nam như: tuyến QL1, tuyến đường mòn Hồ Chí Minh, tuyến đường sắt, đường hàng không...

Trong khi, năng lực vận tải của các tuyến đường vẫn chưa được khai thác hết, lưu lượng phương tiện qua lại trên các tuyến đường QL1 mới chỉ đạt khoảng 60%.

Bảo lưu quan điểm nên đầu tư vào đường sắt, vị chuyên gia cho biết, đầu tư vào tuyến đường sắt Bắc - Nam là phương án kinh tế nhất vì vừa hiệu quả, an toàn, giá thành rẻ và năng suất lại cao hơn.

"Nếu triển khai đồng bộ thêm một tuyến cao tốc Bắc - Nam ngay lúc này là hơi lãng phí", vị chuyên gia nêu quan điểm.

Thái An