Tranh luận nóng

Vốn sửa đường băng TSN, Nội Bài: Vì sao khó?

Thứ Hai, 23/03/2020 13:33

(Tin tức thời sự) - Việc tách biệt tài sản khu bay khỏi sân bay là không hợp lý về nguyên tắc sở hữu và điều hành hoạt động sân bay.

Đầu năm nay, Bộ GTVT đã đề nghị Chính phủ xem xét, bổ sung hai dự án cải tạo đường lăn, sân đỗ tại sân bay Nội Bài và Tân Sơn Nhất vào danh mục bố trí vốn ngân sách 2016-2020 và vốn trung dài hạn 2021-2025, tổng trị giá 4.152 tỷ đồng.

Lý do là cả hai hệ thống đường lăn và sân đỗ ở 2 sân bay do khai thác vượt tần suất thiết kế, các hãng lại tiếp nhận ồ ạt các loại máy bay thế hệ mới với áp suất bánh hơi lớn và tải trọng lớn nên 3 năm gần đây, hệ thống đường lăn, sân đỗ các cảng hàng không đều xuống cấp nhanh. Nhất là sân cảng hàng không Tân Sơn Nhất cần phải thay thế kết cấu hoàn toàn.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư từ chối cấp vốn để sửa chữa hai cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và Nội Bài vì không có tên trong danh mục đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020.

Mặt khác, khi cổ phần hóa Tổng Công ty Cảng hàng không (ACV) năm 2016, hệ thống đường lăn và sân đỗ tại các cảng hàng không trên cả nước đều không tính vào giá trị doanh nghiệp khi bán cổ phần mà Nhà nước giữ lại và giao cho ACV quản lý, khai thác. Do đây là tài sản Nhà nước nên ACV dù có nguồn tiền lợi nhuận dồi dào cũng không thể bỏ tiền tự ý nâng cấp, sửa chữa nếu chưa được Nhà nước chấp thuận.

Trao đổi với Đất Việt, chuyên gia hàng không - PGS.TS Nguyễn Thiện Tống cho hay, nguyên nhân dẫn đến tình trạng không biết lấy vốn đâu để sửa chữa đường lăn, sân đỗ tại hai sân bay Tân Sơn Nhất và Nội Bài xuất phát từ những bất cập ban đầu mà cho đến nay những sai lầm ấy vẫn chưa được tháo gỡ.

Von sua duong bang TSN, Noi Bai: Vi sao kho?
Nhiều điểm hư hỏng đã xuất hiện tại đường cất hạ cánh S1, Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Ảnh: Báo Đầu tư

Cụ thể, trước khi cổ phần hóa ACV, toàn bộ tài sản 22 cảng hàng không đều do ACV là Tổng công ty Nhà nước quản lý. Thông qua ACV, Nhà nước đầu tư các dự án phát triển hàng không, bảo trì toàn bộ tài sản kết cấu hạ tầng hàng không.

Tuy nhiên, từ ngày 1/4/2016, ACV được cổ phần hóa với mức cổ phần hóa rất nhỏ chỉ 4,6% (Nhà nước vẫn nắm giữ 95,4% cổ phần). 

Ngày 19/7/2019, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh đã bị kỷ luật vì những vi phạm và khuyết điểm, trong đó có việc đồng ý chủ trương cổ phần hóa ACV trong khi doanh nghiệp này không thuộc đối tượng cổ phần hóa.

Một điểm bất hợp lý nữa được vị chuyên gia hàng không chỉ ra, đó là việc tách biệt khu bay ra khỏi tài sản của ACV khi cổ phần hóa.

Theo đó, tài sản sân bay là một khối chung bao gồm hai phần chính là khu bay (airside) và khu hàng không dân dụng (landside).

Khu bay bao gồm các đường băng cất hạ cánh, các đường lăn, hệ thống sân đỗ máy bay, trung tâm kiểm soát không lưu, xưởng bảo dưỡng máy bay... Khu bay được kiểm soát nghiêm ngặt mà chỉ các hành khách đã qua kiểm soát và các nhân viên sân bay có trách nhiệm mới được cấp phép vào ra từng khu vực liên quan.

Khu hàng không dân dụng bao gồm các nhà ga hành khách, nhà ga hàng hóa, khu thương mại dịch vụ sân bay, đường dẫn vào ra nhà ga hành khách, bãi đỗ ôtô…

Khi cổ phần hóa ACV, khu bay được tách ra khỏi tài sản của ACV. ACV sau khi cổ phần hóa được khai thác và thu phí khu hàng không dân dụng, là phần “béo bở” đem lại nhiều lợi nhuận và ACV hiện có trong tay cả chục ngàn tỷ đồng. Còn Nhà nước giữ lại khu bay, là phần “xương xẩu” không có lợi nhuận mà phải có trách nhiệm tiếp tục đầu tư sửa chữa để doanh nghiệp cổ phần ACV khai thác và thu phí khu hàng không dân dụng.

Do đó, việc tách biệt khu bay ra khỏi tài sản của ACV khi cổ phần hóa đã phát sinh nhiều vấn đề như khu bay không được nâng cấp sửa chữa vì gặp khó khăn về kinh phí và cơ chế.

"Rõ ràng việc tách biệt tài sản khu bay khỏi sân bay là không hợp lý về nguyên tắc sở hữu và điều hành hoạt động sân bay.

Việc cổ phần hóa ACV đã đem lại siêu lợi nhuận cho ACV và các cổ đông tư nhân, cổ đông nước ngoài ở ACV, trong khi không có kinh phí để sửa chữa đường lăn, sân đỗ.

Cần tính đến phương án đưa ACV trở lại là doanh nghiệp nhà nước hoàn toàn. Khi biến ACV trở lại là doanh nghiệp 100% của Nhà nước thì toàn bộ khu bay và khu hàng không dân dụng là của Nhà nước, ACV mới danh chính ngôn thuận sửa chữa đường lăn, sân đỗ được, bao giờ thiếu vốn thì mới xin thêm ngân sách Nhà nước, không thể cứ như bây giờ sửa đường băng, sân đỗ là Nhà nước phải lo", PGS.TS Nguyễn Thiện Tống nhấn mạnh.

Ngày 16/3, Văn phòng Chính phủ đã thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình tại cuộc họp về việc đầu tư cải tạo, nâng cấp đường cất hạ cánh và đường lăn tại cảng hàng không quốc tế Nội Bài và Tân Sơn Nhất.

Phó Thủ tướng giao Bộ GTVT chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan khảo sát, đánh giá, thẩm định để lập hồ sơ xác định tính cấp bách của nhiệm vụ này; trên cơ sở đó căn cứ các quy định về dự án khẩn cấp của Luật Đầu tư công 2019 để xem xét, quyết định theo thẩm quyền và chịu trách nhiệm việc triển khai dự án, bảo đảm kịp thời, hiệu quả, đúng quy định của pháp luật.

Về nguồn vốn, Phó Thủ tướng đồng ý bố trí nguồn vốn đầu tư công theo quy định để sớm triển khai Dự án như đề xuất của các Bộ, cơ quan tại cuộc họp.

Đối với kế hoạch năm 2020, Phó Thủ tướng giao Bộ GTVT tính toán, xác định nhu cầu vốn cụ thể; rà soát, điều chỉnh trong tổng số vốn đã được giao trong kế hoạch năm 2020 để cân đối vốn cho dự án.

Đối với số vốn còn thiếu cần bổ sung, giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ GTVT tổng hợp chung trong phương án phân bổ sử dụng nguồn tăng thu ngân sách Trung ương năm 2019, bảo đảm phù hợp với khả năng giải ngân của dự án, báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định. Trên cơ sở đó, Bộ GTVT thực hiện việc bổ sung danh mục Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020 đối với dự án theo đúng quy định.

Liên quan đến việc bố trí vốn giai đoạn 2021 – 2025, Bộ GTVT cân đối số vốn còn lại của dự án trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn của Bộ; gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính tổng hợp chung, báo cáo cấp có thẩm quyền theo quy định.

Về phương án lâu dài, Phó Thủ tướng giao Bộ GTVT chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu các phương án xử lý sau, trong đó, lưu ý báo cáo rõ cơ sở pháp lý, tính khả thi và thẩm quyền quyết định; trên cơ sở đó, lựa chọn phương án khả thi, tối ưu nhất, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Các phương án được xem xét, đánh giá bao gồm việc giao Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) quản lý, sử dụng, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng hàng không do Nhà nước đầu tư, quản lý (trong đó có đường cất hạ cánh và đường lăn tại cảng hàng không quốc tế Nội Bài và Tân Sơn Nhất ) theo hình thức đầu tư tăng vốn Nhà nước tại ACV để tăng vốn điều lệ của ACV trên cơ sở cổ đông Nhà nước góp vốn bằng tài sản kết cấu hạ tầng hàng không do Nhà nước đầu tư, quản lý không tính vào giá trị doanh nghiệp để cổ phần hóa ACV, bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật và chủ trương của Đảng, Nhà nước.

Hai là, việc đầu tư đường cất hạ cánh và đường lăn tại các cảng hàng không theo hình thức đầu tư đối tác công tư. Ba là, việc sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật theo hướng giao ACV chịu trách nhiệm đầu tư, duy tu, bảo dưỡng hạ tầng khu bay.

Thành Luân