Tranh luận nóng

Luật thuế tài sản: Vì sao dư luận lên cơn sốt nóng?

Thứ Năm, 19/04/2018 07:42

(Diễn đàn trí thức) - Trong bối cảnh ngân sách hụt thu, bội chi cao, bộ máy nhà nước phình to, đùng một cái lại đặt thêm thứ thuế mới, hỏi sao dư luận không nổi sóng?

Đây cũng là một lý do, một nguyên nhân của hiện tượng người nhà hành hung thầy thuốc trong một số trường hợp, khi mà tiền viện phí thì cao còn thái độ phục vụ của người thầy thuốc chưa phù hợp, còn thiếu trách nhiệm, thiếu nhiệt tình, còn có thái độ "kẻ cả ban ơn".

Một ví dụ khác trong lĩnh vực giáo dục. Cũng theo quan điểm tăng học phí, tăng trách nhiệm đóng góp của người học và gia đình người học đã tạo ra một sức ép, một áp lực đối với một bộ phận không nhỏ người học và gia đình của họ.

Và đây cũng là một phần lý do, nguyên nhân của hiện tượng phụ huynh bức xúc quá mức, có những xử lý vượt giới hạn, thậm chí tới mức nguy hiểm, phạm pháp khi giáo viên có hành vi ứng xử phản giáo dục, phản văn hóa đối với người học.

Không chỉ ở hai lĩnh vực tôi vừa nêu, mà còn ở một loạt lĩnh vực khác, khi mà chúng ta chuyển cơ chế, chưa tính toán được đầy đủ mức độ đóng góp, cũng như lộ trình hợp lý đã tạo ra một áp lực khá lớn cho xã hội, cho người dân, cho người có nghĩa vụ phải đóng góp.

Theo tôi, đây là vấn đề rất lớn ở tầm vĩ mô mà Nhà nước cần phải xem xét, tính toán rất cẩn trọng, không thể nóng vội, cực đoan tạo ra nhiều áp lực cho xã hội, cho người dân.

Quay trở lại Thuế tài sản, cũng nhìn từ góc độ áp đặt nghĩa vụ đóng góp cho người đóng thuế, tôi lại thấy một biểu hiện rất đáng chú ý đó là, trong thời gian gần đây, do hội nhập quốc tế và một số lý do khách quan và chủ quan khác, mức thu vào ngân sách nhà nước đang bị sụt giảm.

Ngân sách nhà nước đang bị đặt trước tình trạng mất cân đối thu - chi. Nợ công đang ở mức khá cao.

Ngược lại, bộ máy Nhà nước thì lại đang phình ra ở mức độ đáng lo về tổ chức bộ máy và số lượng cán bộ công chức hưởng lương và các chế độ chính sách khác từ ngân sách nhà nước. Thực tế này đã được phản ánh ở khá nhiều thông tin, tài liệu khác nhau, tôi không cần phải phân tích sâu ở đây.

Việc đề xuất tăng mức thuế cũng như tăng loại thuế cũng là một áp lực và lời giải dễ dàng nhất của người nắm tay hòm chìa khóa ngân sách Nhà nước, đó là đưa ra phương án tăng thu, tăng mức thuế và sắc thuế.

Nếu nhìn về phía tinh gọn, tinh giảm bộ máy Nhà nước cũng như cán bộ, công chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước, tôi thấy chủ trương và quyết tâm đã được nói tới rất nhiều lần và khá lâu, khá nhiều năm trước đây nhưng thực hiện lại chưa có kết quả. Tinh gọn cũng chưa được mà tinh giảm thì có thể nói là không.

Hiện nay đang thực hiện chủ trương cắt giảm theo lộ trình nhưng cũng còn khá lâu nữa thì mới đạt được yêu cầu theo nguyện vọng của người dân và xã hội.

Số lượng những "công chức cắp ô", hiện tượng tham nhũng, tiêu cực đang là một thực tế khá nặng nề, hiệu quả xử lý cũng mới ở bước đầu.

Dù đã đạt được một số kết quả, tuy nhiên, người dân và xã hội chưa thể hài lòng. Trong bối cảnh mà tôi vừa nêu, thì đùng một cái, lại có ý tưởng đặt thêm thứ thuế mới để tăng thu cho ngân sách. Làm sao mà dư luận không nổi sóng? Các chuyên gia đang có nhiều phản biện ở nhiều góc nhìn khác nhau cũng là một điều dễ hiểu.

Các bậc tiền nhân đã dạy "bảy lần đo một lần cắt" khi xử lý một việc quan trọng. 

Luật ban hành văn bản QPPL đã đưa ra một quy trình khá chặt chẽ, có nhiều khâu đoạn. Tôi đặc biệt lưu ý đến khâu đề xuất chính sách và đánh giá tác động của chính sách đã được ấn định tại luật ban hành văn bản QPPL.

Tôi không hiểu khâu nghiên cứu, trao đổi thảo luận, đề xuất chính sách ở Bộ Tài chính được chuẩn bị như thế nào mà đã vội vàng công bố ra công luận về các phương án đánh thuế đối với nhà ở. 

Luật Thuế Tài sản gây 'bão', Bộ Tài chính giãi bày

Cách làm hợp lý hơn cả một khi đưa ra một chính sách mới, đặc biệt là một chính sách quan trọng như đặt ra một thứ thuế mới là thuế tài sản đối với nhà ở, cơ quan chủ trì phải có trách nhiệm tạo ra một hệ thống thông tin, số liệu, phương án và đặc biệt là việc giải trình đánh giá tác động của những thông tin, phương án đó (đánh giá tác động chính sách mới).

Thông tin cũng phải từng bước, tạo nhận thức dư luận cũng phải từng bước hợp lý thì mới không gây ra "cú sốc" như vừa rồi.

Vấn đề rất không đơn giản khi đưa ra một chính sách thuế mới, gắn với đó là đưa ra một dự án luật thuế mới. Rất nhiều khâu đoạn, rất nhiều hoạt động, rất nhiều phương án cần phải được xem xét, thảo luận trong tổng thể thì mới bảo đảm tính hợp lý của nó, không tạo ra phản ứng thái quá, "lợi bất cập hại" từ dư luận.

  • TS Lê Hồng Sơn - nguyên Cục trưởng Cục KTVB (Bộ Tư pháp)