Tranh luận nóng

Nâng cao uy tín của LHH Việt Nam trong xã hội

Thứ Sáu, 06/12/2019 16:48

(Diễn đàn trí thức) - LHH Việt Nam tích cực phản biện các vấn đề liên quan đến các chính sách phát triển của đất nước, tạo thêm uy tín trong xã hội.

Tại Diễn đàn khoa học "Vai trò, trách nhiệm của Liên hiệp các Hội Khoa học - Kỹ thuật Việt Nam trong sự phát triển đất nước" được Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức sáng 8/11, ông Vũ Hữu Nghị - Tổng Biên tập Báo Đất Việt đã có bài tham luận. Báo Đất Việt xin đăng tải toàn văn tham luận này:

Nang cao uy tin cua LHH Viet Nam trong xa hoi
Ông Vũ Hữu Nghị - Tổng Biên tập Báo Đất Việt.

Tư vấn phản biện và Giám định xã hội (TVPB&GĐXH) là một trong những nhiệm vụ cơ bản của Liên hiệp các Hội Khoa học & Kỹ thuật Việt Nam (sau đây viết tắt là LHH Việt Nam).

Cơ sở pháp lý cho hoạt động TVPB&GĐXH

Giám sát, phản biện xã hội là một nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, được ghi trong Hiến pháp 2013 của Nước CHXHCN Việt Nam.

Nhiệm vụ “Tư vấn, phản biện và giám định xã hội về khoa học-kỹ thuật và kinh tế-xã hội cho các cơ quan chức năng của Đảng và Nhà nước” đã được xác định trong Điều lệ Liên hiệp Hội Việt Nam (nhiệm kỳ II).

Thủ tướng Chính phủ cũng đã ra Quyết định 501/QĐ-TTg ngày 15/4/2015 về việc thí điểm tổ chức Diễn đàn khoa học chuyên nghiệp của trí thức khi tham gia hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội các chủ trương, chính sách, chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Như vậy đã có đủ cơ sở pháp lý để triển khai hoạt động TVPB&GĐXH.

Hoạt động này đã được LHH triển khai từ lâu, nhưng trước đây phần lớn được thông qua các kênh chính thức. Trong một số trường hợp những ý kiến đóng góp này được các cơ quan tiếp nhận coi như một dạng “góp ý nội bộ”, nên dễ bị bỏ qua. Trong bối cảnh của Cách mạng công nghiệp 4.0 và nhu cầu minh bạch thông tin hiện nay, hoạt động TVPB&GĐXH cần được công khai hóa và mở rộng.

Thực tiễn triển khai hoạt động TVPB&GĐXH

Thực hiện Quyết định 501/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, LHH đã tổ chức triển khai nhiều Diễn đàn khoa học. Diễn đàn đã trở thành một kênh để các nhà khoa học bày tỏ quan điểm, ý kiến của mình về các vấn đề đang được xã hội quan tâm. Các đề tài được triển khai trên Diễn đàn khoa học ngày càng thiết thực với đời sống xã hội, đi thẳng vào những vấn đề được dư luận quan tâm. Ý kiến của các nhà khoa học trên Diễn đàn là thẳng thắn, không né tránh và luôn mang tính xây dựng. Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều kiến nghị trên cơ sở khoa học giúp các cơ quan chức năng giải quyết nhiều vấn đề vướng mắc, đồng thời giúp dư luận hiểu rõ hơn các vấn đề trong cuộc sống dưới ánh sáng khoa
học.

Thực tế triển khai Diễn đàn Trí thức trên báo Đất Việt cho thấy ý kiến của các nhà khoa học, các chuyên gia thuộc đủ mọi ngành nghề trong hệ thống LHH luôn thể hiện tinh thần xây dựng, khoa học, có sức thuyết phục cao và được dư luận đánh giá tốt. Những ý kiến tâm huyết, khoa học của giới trí thức giúp các cơ quan chức năng có cái nhìn khoa học hơn, đa chiều hơn, sát với thực tiễn xã hội, giúp họ điều chỉnh chính sách cho phù hợp hơn với tình hình xã hội và để chính sách đi vào đời sống một cách hiệu quả hơn. Trong một số trường hợp chính các nhà khoa học đã làm rõ nhiều vấn đề vướng mắc và đưa ra giải pháp giúp các bộ ngành tháo gỡ khó khăn. Kết quả là nhiều ý kiến đăng tải trên Diễn đàn Trí thức đã được các cơ quan chức năng lắng nghe và có những điều chỉnh nhất định về cách tiếp cận và quyết sách sau đó.

Diễn đàn khoa học của trí thức đã thể hiện được vai trò của mình và đang có những đóng góp nhất định vào việc làm minh bạch hơn các chính sách và các dự án phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Vì thế Diễn đàn khoa học của trí thức không chỉ cần được tiếp tục triển khai, mà còn cần nâng cao hơn nữa chất lượng phản biện để đóng góp thiết thực hơn vào công tác hoạch định chính sách của các bộ ngành và địa phương. Khi trí thức, các nhà khoa học tham gia diễn đàn ngày càng nhiều, càng sôi nổi và thiết thực thì vai trò vị thế và uy tín của LHH sẽ càng lớn mạnh. Xã hội và các nhà hoạch định chính sách sẽ phải lắng nghe và tôn trọng hơn ý kiến của các nhà khoa học trong hệ thống LHH.

TVPB&GĐXH trên báo Đất Việt

LHH đã giao cho báo Đất Việt triển khai trên báo chí Diễn đàn khoa học của trí thức theo tinh thần của Quyết định 501 của Thủ tướng Chính phủ. Từ khi triển khai Diễn đàn Trí thức tháng 8/2015 đến nay báo Đất Việt đã luôn hoàn thành nhiệm vụ và kế hoạch mà Ban tổ chức Diễn đàn giao. Số lượng và chất lượng bài cho mỗi diễn đàn đều đáp ứng được yêu cầu của Ban tổ chức và chất lượng bài vở ngày càng được nâng lên.

Diễn đàn Trí thức trên báo Đất Việt không chỉ đăng tải các bài tham luận tại các buổi hội thảo của Diễn đàn Khoa học do LHH tổ chức, mà còn lấy ý kiến của các nhà khoa học khác và các cơ quan liên quan để làm rõ hơn vấn đề đang thảo luận, tiếp nhận ý kiến phản hồi của bạn đọc và báo cáo lên BTC Diễn đàn.

Bên cạnh việc triển khai các đề tài theo kế hoạch của LHH, báo Đất Việt còn chủ động triển khai nhiều đề tài khác, mổ xẻ nhiều vấn đề đang được dư luận quan tâm. Nhờ đó Diễn đàn Trí thức không đơn thuần chỉ là một chuyên mục nữa, mà nó đang phát triển thành một trang đặc thù của báo với số lượng hàng chục diễn đàn/năm. Thông qua Diễn đàn Trí thức, TVPB đang dần trở thành bản sắc của báo Đất Việt.

Trong thời gian qua một số đề tài triển khai trên Diễn đàn Trí thức của báo Đất Việt được dư luận đánh giá tốt, như: Tái cơ cấu nền kinh tế trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4; Tự chủ trong giáo dục Đại học - những vấn đề đặt ra; Tái cơ cấu nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng đến năm 2030 trong bối cảnh hội nhập quốc tế; Cơ hội và thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam khi tham gia hiệp định thương mại thế hệ mới; Thực trạng và giải pháp an toàn thực phẩm hiện nay ở Việt Nam…

Nhiều ý kiến đóng góp xây dựng của các chuyên gia thuộc hệ thống LHH về các chính sách, dự án lớn đã góp phần nhất định vào việc điều chỉnh hành vi của các cơ quan công quyền sau đó. Ví dụ những ý kiến phản biện về vấn đề trồng đại trà cây mắc-ca trên các vùng đất của Việt Nam đã góp phần đưa đến quyết định thận trọng hơn của Bộ NN&PTNT về quy hoạch phát triển loại cây này. Tương tự như vậy, các ý kiến phản biện của các nhà khoa học và các chuyên gia trong LHH đã góp phần đưa đến quyết định dừng dự án Thủy điện Đồng Nai 6 và 6A; quyết định thẩm tra, thử nghiệm và triển khai đường bay thẳng Hà Nội-TP HCM; Ngăn chặn tình trạng xây dựng tràn lan ở bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng); Đánh giá cẩn trọng hơn đề xuất xây dựng hệ thống thủy lợi Cái Lớn-Cái Bé ở ĐBSCL…

Kiến nghị

TVPB&GĐXH đang là kênh để các cơ quan chức năng và dư luận hiểu rõ thêm về những đóng góp của LHH, nâng cao hơn vai trò của LHH. Vì thế LHH nên tăng cường hoạt động này, mở rộng hơn Diễn đàn Khoa học để bàn về những vấn đề nóng, sát đời sống hơn nữa.

Bên cạnh đó LHH nên coi trọng công tác truyền thông về hoạt động TVPB&GĐXH của Trung ương LHH và các Hội thành viên để dư luận hiểu đúng và rõ hơn về những đóng góp của LHH. Thời gian qua dư luận xã hội ít biết đến những đóng góp của LHH vào sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Nếu truyền thông tốt, hình ảnh, uy tín, vai trò của LHH sẽ được nâng lên, đồng thời xã hội sẽ coi trọng hơn tổ chức đại diện cho giới trí thức KH&CN Việt Nam.

Đề nghị có cơ chế yêu cầu các cơ quan chức năng phải phản hồi ý kiến, kiến nghị của các nhà khoa học. Hiện nay các bộ ngành nói chung vẫn né tránh, không phản ứng trước ý kiến của các nhà khoa học. Việc ý kiến đóng góp không được các cơ quan chức năng phản hồi có thể làm mất đi ý nghĩa của TVPB và làm giảm động lực của các nhà khoa học.

Đề nghị LHH phối hợp với các báo thuộc hệ thống LHH trong triển khai các đề tài TVPB. Bên cạnh báo cáo TVPB chính thức của LHH gửi các cơ quan chức năng, việc các báo chính trong hệ thống LHH đồng thời triển khai loạt bài liên quan đến vấn đề đang được phản biện sẽ tạo được hiệu ứng trong dư luận và buộc các cơ quan chức năng phải quan tâm. Điều này cũng thể hiện vai trò chỉ đạo của LHH trong triển khai Diễn đàn Khoa học của giới trí thức.

Tóm lại LHH có nhiều hoạt động và đã đóng góp tích cực, hiệu quả vào sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. TVPB&GĐXH chỉ là một trong những chức năng, nhiệm vụ của LHH, nhưng hoạt động này lại dễ tạo hình ảnh bề nổi cho LHH. Chúng ta có cơ sở pháp lý và thực tiễn để triển khai mạnh hoạt động này. Nếu phát huy tốt chức năng TVPB&GĐXH, vai trò và uy tín của LHH chắc chắn sẽ được dư luận đánh giá tốt.

  • Vũ Hữu Nghị
    Tổng Biên tập Báo Đất Việt