Tranh luận nóng

Những đóng góp nổi bật của LHH Việt Nam 10 năm qua

Thứ Hai, 02/12/2019 11:14

(Diễn đàn trí thức) - Với hệ thống hai cấp từ Trung ương đến địa phương, tập hợp trí thức, LHH Việt Nam đã thực hiện đầy đủ vai trò của một tổ chức chính trị-xã hội.

Tại Diễn đàn khoa học "Vai trò, trách nhiệm của Liên hiệp các Hội Khoa học - Kỹ thuật Việt Nam trong sự phát triển đất nước" được Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên Hiệp Hội Việt Nam) tổ chức sáng 8/11, ThS. Tạ Thanh Quế - Ban Tổ chức và Chính sách hội, Liên hiệp Hội Việt Nam đã có bài tham luận điểm lại những đóng góp nổi bật của tổ chức trong 10 năm qua. Báo Đất Việt xin đăng lại toàn văn tham luận này.  

Nhung dong gop noi bat cua LHH Viet Nam 10 nam qua
Liên hiệp Hội Việt Nam và các Hội thành viên từng phản biện báo cáo của Công ty Poiry về thủy điện Xayabury của Lào. Ảnh: Công trình thủy điện Xayaburi của Lào đang được xây dựng

Về hoạt động tập hợp, đoàn kết và vận động trí thức KH&CN thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; phát huy vai trò thành viên tích cực của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Với hệ thống hai cấp từ trung ương đến địa phương, Liên hiệp Hội Việt Nam đã và đang tập hợp nhà khoa học, nhà trí thức, học giả,... từ mọi miền đất nước và ở nước ngoài tham gia hoạt động hội và qua đó đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Đầu tiên, đó là thực hiện đúng quy định của pháp luật, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Tiếp đó là có những đóng góp, cống hiến cho sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội ở từng địa phương cũng như đất nước. Liên hiệp Hội Việt Nam ở Trung ương và địa phương thường xuyên tổ chức các hội nghị triển khai phổ biến các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước cho các nhà khoa học, các hội viên của mình để kịp thời nắm bắt thông tin; luôn chú trọng công tác chính trị - tư tưởng, bồi dưỡng, giáo dục lòng yêu nước và tính tự tôn dân tộc, tinh thần vì cộng đồng, tính trung thực trong khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong giới trí thức. Điều này đã mang lại sự ổn định về mặt tư tưởng, tinh thần, chính trị trong giới trí thức, góp phần to lớn vào sự ổn định chính trị - xã hội của đất nước.

Với vai trò là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với trí thức KH CN và ngược lại, Liên hiệp Hội Việt Nam đã tập hợp và phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng và tâm huyết cũng như những kế sách của trí thức KH CN đối với các dự án phát triển kinh tế xã hội trọng tâm của đất nước. Thông qua các hội thảo, diễn đàn khoa học được tổ chức, đã tạo điều kiện để trí thức KH&CN phát huy tiềm năng sáng tạo, thẳng thắn phát biểu ý kiến, phản ánh trung thực dư luận xã hội đối với các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Thông qua các hoạt động hợp tác quốc tế, qua các diễn đàn quốc tế Liên hiệp Hội Việt Nam đã tham gia tích cực trong việc thúc đẩy ngoại giao nhân dân, góp phần nâng cao vị thế, hình ảnh của Việt Nam trên trường quốc tế.

Cùng với các tổ chức thành viên khác của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam góp phần tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Liên hiệp Hội Việt Nam chủ động, tích cực hưởng ứng; vận động các hội thành viên; chỉ đạo các tổ chức KH&CN trực thuộc tham gia các phong trào, cuộc vận động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Là thành viên tích cực của Mặt trận Tổ quốc, Liên hiệp Hội Việt Nam và các hội thành viên đã cử các đại diện tham gia Quốc hội và Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong các nhiệm kỳ, mang tiếng nói của đội ngũ trí thức tham gia quyết định những vấn đề lớn của đất nước, của các địa phương. Liên hiệp Hội Việt Nam đã tham gia tích cực với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hoạt động phản biện xã hội, trong việc giám sát thi hành các luật có liên quan, nhằm thúc đẩy đưa chính sách, pháp luật vào cuộc sống, đồng thời nắm rõ tại cơ sở về tình hình thực thi pháp luật để phản ánh với Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành có liên quan những vấn đề bất cập, để kịp thời sửa đổi bổ sung, hoàn thiện pháp luật, đảm bảo luật đi vào thực tiễn sản xuất và đời sống. Tích cực tham gia đóng góp ý kiến vào các văn kiện, các chủ trương đường lối của Đảng nhằm đề xuất, tham mưu những vấn đề liên quan đến các chính sách về khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, bảo vệ môi trường, y tế, giáo dục...; vấn đề liên quan đến chính sách đối với trí thức nhằm tôn vinh, động viên trí thức để họ yên tâm và tích cực phát huy, đóng góp sức lực, trí tuệ của mình cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.

Về hoạt động chuyên môn, nghề nghiệp góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

a. Tư vấn, phản biện và giám định xã hội

Tập hợp và huy động được một lực lượng chuyên gia và nhà khoa học ở tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội từ khắp mọi miền đất nước, Liên hiệp Hội Việt Nam và các hội thành viên đã thực hiện tốt chức năng tư vấn, phản biện, đóng góp ý kiến cho hàng trăm văn kiện, đề án, dự án của các cơ quan Đảng và Nhà nước ở Trung ương và địa phương, điển hình như: Luật Khoa học và Công nghệ; Luật Thủ
đô, Luật việc làm; Luật bảo vệ môi trường và nhiều văn bản luật khác; Dự án “đường sắt cao tốc Bắc - Nam”; Đề án “Quy hoạch thủ đô đến năm 2030 tầm nhìn 2050”; đánh giá sự cố thuỷ điện Sông Tranh 2, Dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành; phản biện báo cáo của Công ty Poiry về thủy điện Xayabury của Lào; góp ý đề án “đổi mới cơ chế giáo dục”; phản biện Dự án “Quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác chế biến và sử dụng quặng bauxit giai đoạn đến 2020 có xét đến năm 2030” do Bộ Công thương chủ trì; tư vấn phản biện về việc sử dụng Amiang trong sản xuất vật liệu xây dựng.

b. Khoa học, công nghệ và môi trường

Liên hiệp Hội Việt Nam và các thành viên đã thực hiện tốt chủ trương xã hội hóa hoạt động khoa học, công nghệ và môi trường. Cùng với các hội và tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc, chủ động tìm kiếm nguồn tài chính để hoạt động. Hầu hết các đề tài nghiên cứu của các tổ chức khoa học và công nghệ trong Liên hiệp Hội Việt Nam có địa chỉ ứng dụng, phục vụ cho sản xuất và đời sống, tập trung vào các lĩnh vực: Ứng dụng và chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển nông nghiệp và nông thôn trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước; nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu; ứng dụng tiến bộ kỹ thuật để chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Các Hội ngành toàn quốc thực hiện nhiều dự án, đề tài chiến lược phát triển công nghệ cấp Nhà nước và cấp bộ. Các hội ở địa phương tham gia đề tài, dự án trong Chương trình xây dựng nông thôn mới phối hợp thực hiện đề tài cấp Nhà nước, cấp bộ.

c. Đóng góp đào tạo nguồn nhân lực

Các hội thành viên thuộc Liên hiệp Hội Việt Nam đã thành lập hoặc bảo trợ thành lập gần chục trường đại học, cao đẳng và trung học dạy nghề. Một số trường đã khẳng định được uy tín trong xã hội. Các trường này đã đào tạo được hàng vạn sinh viên thuộc các ngành nghề khác nhau, nhất là ngành quản trị kinh doanh và công nghệ thông tin. Các hội thành viên và các tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc đã liên kết với các trường đại học trong và ngoài nước, các cơ sở đào tạo nước ngoài tổ chức hàng vạn khóa đào tạo ngắn hạn, kỹ năng, chứng chỉ khác nhau. Bằng những nguồn tài chính huy động từ các tổ chức ở trong và ngoài nước, Liên hiệp Hội Việt Nam đã cấp hàng ngàn suất học bổng trị giá nhiều tỷ đồng cho các học sinh, sinh viên nghèo vượt khó, học giỏi.

d. Hoạt động thông tin và phổ biến kiến thức

Là nơi tập hợp những trí thức KH&CN giàu kinh nghiệm, tâm huyết với đất nước, luôn sẵn sàng và đi đầu trong việc truyền bá kiến thức cho nhân dân, từ 2010 - nay, hoạt động phổ biến kiến thức của Liên hiệp Hội Việt Nam đã được tổ chức thực hiện thường xuyên, liên tục, diễn ra ở hầu hết các tổ chức trong hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam từ trung ương đến nhiều địa phương trong cả nước. Thông qua gần 400 tờ báo, tạp chí, bản tin, trang tin điện tử và nhà xuất bản, Liên hiệp Hội Việt Nam luôn đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức KH&CN trong mọi tầng lớp nhân dân. Nhiều hội ngành toàn quốc, liên hiệp hội địa phương và đơn vị trực thuộc đã biên soạn và xuất bản một số lượng rất lớn các loại sách chuyên ngành, sách tham khảo, tài liệu, tờ rơi nhằm phổ biến kiến thức cho người dân và hướng dẫn người dân áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất và đời sống, trợ giúp pháp lý... góp phần vào sự nghiệp xây dựng nông thôn mới, giáo dục và đào tạo, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ sức khỏe nhân dân, phòng tránh những bệnh nguy hiểm có nguy cơ lan nhanh trong cộng đồng, gìn giữ chủ quyền biển và hải đảo của đất nước; bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu.

Tuyên truyền, phổ biến, tổ chức các sự kiện, hoạt động trong toàn hệ thống nhân dịp Ngày khoa hoc và công nghệ Việt Nam 18/5 hằng năm, về Ngày Môi trường Thế giới 5/6 hàng năm theo các chủ đề khác nhau, Ngày đa dạng sinh học, Tuần lễ nước sạch và vệ sinh môi trường.

e. Hoạt động khuyến khích sáng tạo khoa học và công nghệ

Liên hiệp Hội Việt Nam chủ trì và tổ chức thành công các giải thưởng, hội thi cuộc thi, được xã hội quan tâm và đánh giá cao như: Giải thưởng Sáng tạo khoa học và công nghệ Việt Nam (Giải thưởng VIFOTEC). Hơn 20 năm qua có trên 2.000 công trình khoa học và công nghệ từ các cơ quan nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp tham gia và trên 700 công trình xuất sắc được trao giải Giải thưởng. Hội thi Sáng tạo kỹ thuật toàn quốc tổ chức ở 2 cấp đã có hàng vạn giải pháp tham dự giải và hàng ngàn giải pháp đã đoạt giải thuộc nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội, khoa học và công nghệ với đông đảo thành phần nông dân, công nhân, thanh niên, giáo viên, học sinh tham gia tạo thành phong trào sáng tạo trong toàn dân thúc đẩy việc đưa nhanh tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất và đời sống.

Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng toàn quốc do Liên hiệp Hội Việt Nam chủ trì tổ chức hàng năm đã khơi dậy tiềm năng và phát huy tư duy sáng tạo của thanh, thiếu niên, nhi đồng toàn quốc, đồng thời giúp các em trau dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng sáng tạo, xây dựng ước mơ các em trở thành nhà sáng chế trong tương lai. Đã có hàng vạn đề tài, sáng kiến ở cấp quốc gia và cấp tỉnh, thành phố tham dự và ngày càng có tính lan tỏa sâu rộng và được các cháu học sinh hứng thú tham gia.

Liên hiệp Hội Việt Nam đã phối hợp với các hội thành viên và Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức thường kỳ các cuộc thi Olympic các môn: Toán học, Tin học, Cơ học, Vật lý và Hóa học để tôn vinh tài năng trẻ của đất nước. Nhiều hội thành viên đã tổ chức các giải thưởng cấp quốc gia và cấp địa phương để tôn vinh các công trình và tài năng trong các lĩnh vực như Giải thưởng Loa thành và tại các địa phương với các giải thưởng mang tên các danh nhân, nhân sỹ, trí thức nổi tiếng như Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Pham Thận Duật, Trần Đại Nghĩa,...

Tóm lại:

Thông qua các hoạt động thiết thực Liên hiệp Hội VN tập hợp, phát huy sức sáng tạo của trí thức, tạo sự đồng thuận và đoàn kết trong trí thức, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế, ổn định chính trị - xã hội của đất nước, cũng như bảo vệ Tổ quốc và toàn vẹn lãnh thổ; phát huy trí tuệ của trí thức KH&CN trong việc tư vấn, phản biện các chủ trương, các chính sách, trong quá trình soạn thảo các dự án luật, nhất là các dự án luật liên quan đến KH CN; các chính sách liên quan đến trí thức, khuyến khích và tôn vinh trí thức; Đem tiếng nói khách quan, khoa học trên tinh thần xây dựng để tham mưu, tư vấn với Đảng và nhà nước, các cơ quan của Quốc hội, các Bộ, ngành để góp ý, phản biện các vấn đề lớn, gai góc, vấn đề nóng và bức xúc của xã hội như Dự án luật về hội, vấn đề bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, các dự án, chương trình về khoa học và công nghệ, về giáo dục và đào tạo. Đồng thời tư vấn, phản biện những dự án, công trình lớn của quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo tính khách quan, khoa học và hiệu quả, góp phần phát triển đất nước, xây dựng nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường.

Qua các hoạt động này, hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam từ Trung ương đến các địa phương ngày càng thể hiện được vai trò, vị trí quan trọng trong nền chính trị nước nhà, nâng cao uy tín trong cộng đồng và xã hội. Đồng thời từng bước hội nhập với các tổ chức trong khu vực và quốc tế.

  • ThS. Tạ Thanh Quế
    Ban Tổ chức và Chính sách hội, Liên hiệp Hội Việt Nam