Tranh luận nóng

Bộ TN-MT bác thông tin TP.HCM, ĐBSCL bị xóa sổ năm 2050

Thứ Bảy, 02/11/2019 14:05

(Khoa học) - Theo Bộ TN-MT, thông tin miền Nam có thể ngập dưới đỉnh triều vào năm 2050 là chưa đủ cơ sở khoa học và dựa trên các giả định cực đoan.

Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu (Bộ Tài nguyên và Môi trường) vừa thông tin một cách đầy đủ và toàn diện về việc thời gian gần đây dư luận cho rằng "vào năm 2050, TP HCM và Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) sẽ bị xóa sổ".

Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu khẳng định đây là thông tin chưa đủ cơ sở khoa học và dựa trên các giả định cực đoan.

Trước đó, nghiên cứu của Scott A. Kulp & Benjamin H. Strauss đến từ Climate Central đăng trên tạp chí Nature Communications đã đưa ra những nhận định về nguy cơ ngập bởi nước biển dâng do biến đổi khí hậu cho các đồng bằng trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Theo nghiên cứu này, nước biển dâng do biến đổi khí hậu có thể xóa sổ một số thành phố ven biển. Nghiên cứu chỉ ra, miền Nam Việt Nam, cụ thể là ĐBSCL, có thể biến mất trong vòng 30 năm tới. Khoảng 20 triệu dân sẽ ảnh hưởng nặng nề do nước biển tăng cao. Ngoài ra, phần lớn diện tích trung tâm kinh tế hàng đầu là TP.HCM sẽ biến mất hoàn toàn.

Bo TN-MT bac thong tin TP.HCM, DBSCL bi xoa so nam 2050
Người dân TP.HCM khốn khổ vì kẹt xe, ngập nước. Ảnh: NLĐ

Nhiều tờ báo dẫn lời PGS.TS Huỳnh Thị Lan Hương, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, cho biết việc quan tâm đúng mức đến nguy cơ mất đất do nước biển dâng ở khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long là hết sức cần thiết. Tuy nhiên, nghiên cứu của Climate Central có nhiều điểm cần làm rõ.

Cụ thể, trong nghiên cứu của Climate Centreal, số liệu địa hình ven biển được xây dựng trên cơ sở hiệu chỉnh sai số của STRM DEM (số liệu địa hình của NASA –NASA’s Shutter Radar Topography Mission, 2000). 

Tuy nhiên, STRM DEM thường có sai số về độ cao lớn do bao gồm cả các lớp thực vật và nhà cửa. Bài báo đã hiệu chỉnh số liệu theo địa hình ven biển tại Mỹ, sau đó áp dụng cho toàn cầu.

"Nghiên cứu đã không hiệu chỉnh cho ĐBSCL nên số liệu địa hình trong nghiên cứu chưa phản ánh đúng độ cao thực tế của khu vực", bà Hương cho biết.

Ngoài ra, các tác giả của nghiên cứu đã sử dụng kịch bản nước biển dâng 2 mét kết hợp với triều cường trong xây dựng bản đồ nguy cơ ngập. Đại diện Bộ TN-MT cho rằng đây là sự chồng chập của 2 giả định rất cực đoan, dẫn đến nguy cơ rủi ro rất cao.

Kết quả đưa ra cũng không phân biệt ngập lụt do mực nước biển dâng vì biến đổi khí hậu (ngập vĩnh viễn) và nguyên nhân ngập lụt do hiệu ứng thủy triều (chỉ trong vài giờ).

Trong Kịch bản biến đổi khí hậu đã được công bố năm 2016 của Bộ TN-MT, kết quả xác định nguy cơ ngập ứng với mực nước dâng 100 cm (tương ứng với kịch bản RCP 8.5, đến năm 2100) như sau:

Khoảng 16,8% diện tích đồng bằng sông Hồng, 1,47% diện tích các tỉnh ven biển miền Trung từ Thanh Hóa đến Bình Thuận, 17,8% diện tích TP.HCM, 38,9% diện tích ĐBSCL có nguy cơ bị ngập; cụm đảo Vân Đồn, Côn Đảo và Phú Quốc có nguy cơ ngập cao. Nguy cơ ngập đối với quần đảo Trường Sa là không lớn. Quần đảo Hoàng Sa có nguy cơ ngập lớn hơn.

Ngoài ra, trên thực tế, ĐBSCL hiện nay có chỗ hạ, chỗ nâng đan xen, đặc biệt Long An, An Giang nâng lên rõ rệt. Khu vực Bạc Liêu theo nghiên cứu hạ nhiều nhất (nhưng trong hạ vẫn có nâng, tuy rất ít).

Trên cơ sở số liệu địa hình mới cập nhật (2019), Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu đã tiến hành xây dựng kịch bản ngập cho tỉnh Bạc Liêu ứng với mực nước biển dâng 100 cm để thử nghiệm so sánh với kịch bản biến đổi khí hậu năm 2016.

Kết quả cho thấy không thay đổi nhiều so với kịch bản năm 2016, có khu vực diện tích nguy cơ ngập tăng, có khu vực lại giảm (mức ngập trong bản đồ năm 2016 và năm 2019 tương ứng là 48,6% và 49,1%).

Từ những phân tích trên, nhìn lại nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ, PGS.TS Huỳnh Thị Lan Hương nhấn mạnh, thông tin “vào năm 2050, TP. HCM và ĐBSCL sẽ bị xoá sổ” là chưa đủ cơ sở khoa học và dựa trên các giả định cực đoan. Tuy nhiên, đây cũng là một thông điệp cần quan tâm để xây dựng các phương án quy hoạch. Chính quyền cần chú ý đến sự sụt lún, nước biển dâng và ngập lụt do triều cường để đề xuất phương án hợp lý giải quyết vấn đề nước biển dâng cho ĐBSCL và TP.HCM.

Minh Thái