Tranh luận nóng

Mưa lũ ở Trung Quốc: Điều tồi tệ chưa kết thúc

Thứ Hai, 10/08/2020 07:28

(Khoa học) - Thời điểm tồi tệ nhất là vào giữa tháng khi 433 con sông dâng lên mức nguy hiểm. Bây giờ, nguy cơ lũ lụt, lở đất vẫn đe dọa nhiều nơi.

Ngày 9/8, Trung Quốc cảnh báo mưa bão cấp 4 ở nhiều tỉnh thành, báo động nguy cơ lũ lụt và lở đất.

Trung tâm Khí tượng Quốc gia Trung Quốc phát cảnh báo màu xanh (cấp thấp nhất trong thang cảnh báo 4 cấp được mã hoá bằng màu sắc gồm màu đỏ (nghiêm trọng nhất), màu cam, vàng và xanh lam) về các trận mưa bão ở một số tỉnh và khu vực - nơi đã hứng chịu lũ lụt và mưa như trút tàn phá trong hơn 2 tháng qua.

Trước đó, Tân Hoa Xã dẫn bản tin dự báo thời tiết của Trung tâm Khí tượng Quốc gia cho hay, từ ngày 8 đến 9/8 ​​có mưa xối xả ở các khu vực Nội Mông, Hắc Long Giang, Giang Tô, An Huy, Hà Nam, Hồ Bắc, Hồ Nam, Quý Châu, Tứ Xuyên, Vân Nam và Tây Tạng.

Một số khu vực nói trên sẽ có lượng mưa hơn 70 mm mỗi giờ, kèm theo giông bão và gió mạnh.

Trung tâm Khí tượng Quốc gia Trung Quốc khuyến cáo chính quyền các địa phương cảnh giác về khả năng xảy ra lũ lụt, lở bùn và lở đất, đồng thời khuyến nghị tạm dừng các hoạt động ngoài trời ở những khu vực nguy hiểm.

Cũng theo Tân Hoa xã, lũ lụt đã làm sập cây cầu ở thác Hồ Khẩu - thác nước màu vàng lớn nhất thế giới ở tỉnh Sơn Tây, buộc chính quyền nơi đây phải đóng cửa điểm du lịch nổi tiếng này.

Trước đó, từ ngày 2/7, thác nước Hồ Khẩu đã bước vào mùa lũ năm 2020 ở Trung Quốc. Lưu lượng dòng chảy thác Hồ Khẩu đã lên hơn 1.500 mét khối/giây, gấp 3 lần lưu lượng bình thường, do mưa lớn trên thượng nguồn sông Hoàng Hà và xả lũ từ một hồ chứa nước.

Trong khi đó, tại tỉnh Giang Tây, nước lũ dâng cao làm vỡ bờ hồ Bà Dương - hồ nước ngọt lớn nhất Trung Quốc vào tháng trước đã phá hủy hàng nghìn mẫu đất nông nghiệp ở nơi được gọi là "vùng đất của cá và lúa gạo". Điều này khiến các nông dân ở Giang Tây thiệt hại nặng nề bởi mưa lũ không chỉ hủy hoại vụ mùa mà họ sắp thu hoạch mà còn khiến mùa màng trong cả năm nay không thể vứu vãn.

Bộ Quản lý Tình trạng Khẩn cấp của Trung Quốc ước tính thiệt hại kinh tế trực tiếp của thảm họa là 21 tỷ USD đối với đất nông nghiệp, đường sá và các tài sản khác bị phá hủy. Khoảng 55 triệu người bị ảnh hưởng.

Thảm họa này là một tin xấu đối với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vốn đang ở trong tình trạng mong manh vì đại dịch virus corona. Cho đến nay, Bắc Kinh vẫn có thể đảm bảo nguồn cung cấp lương thực bằng cách nhập khẩu và giải phóng hàng chục triệu tấn lương thực từ các nguồn dự trữ chiến lược, nhưng không ít nhà phân tích vẫn lo ngại về rủi ro an ninh lương thực.

Mua lu o Trung Quoc: Dieu toi te chua ket thuc
Ngập lụt ở Cổ Trấn, thành phố Lục An thuộc tỉnh An Huy, miền đông Trung Quốc vào ngày 20/7. Ảnh: AP

Theo Bộ Tài nguyên nước Trung Quốc, vào thời điểm tồi tệ nhất hồi giữa tháng 7, 433 con sông đã dâng lên mức nguy hiểm. Một số nơi bị vỡ đập hoặc nước tràn bờ, gây ngập lụt các ngôi làng gần đó như Hekou ở tỉnh An Huy.

Tờ NPR (Mỹ) dẫn lời Zeng Hailin là một trong số khoảng 3,7 triệu người phải di dời  vì lũ lụt ở Trung Quốc kể từ tháng Sáu cho biết, anh bị mất việc trong một nhà máy sản xuất đồng phục ở tỉnh Chiết Giang vì đại dịch coronavirus nên đã trở về quê nhà ở tỉnh An Huy. Nhưng rắc rối của anh không kết thúc ở đó. Tháng 7, những trận mưa xối xả hàng tuần khiến con sông nhỏ gần nhà anh tràn bờ.

Một đêm, anh hoảng sợ tỉnh dậy.

“Nước đột ngột dâng đến ngực tôi", Zeng nhớ lại. "Tôi không thể nhấc mẹ ra khỏi giường. Tôi không thể đi được vì mặt đất chuyển sang bùn trơn trượt".

Zeng cuối cùng đã đặt người mẹ 81 tuổi nằm liệt giường của mình vào một chậu rửa bằng nhựa lớn để đưa bà lên thuyền cứu hộ.

Hiện anh đang sống trong một lớp học ở trường công lập địa phương trong khi chờ nhà ở mới. Mẹ anh đang ở với những người thân khác.

Tang Anfeng, một cư dân của làng Hekou, ngoại ô thành phố Hợp Phì, cho biết: "Con đường trước nhà chúng tôi trở thành sông. Chúng tôi mắc kẹt trong nhà suốt nhiều ngày chỉ với bánh mì, nước và mì gói".

Ở độ tuổi 60, bà  Tang cho biết khu vực này của An Huy có lũ lụt theo mùa hàng năm, nhưng chỉ trong thập kỷ qua nước mới dâng cao trên mắt cá chân của cô. "Bất cứ khi nào trời mưa quá lớn, họ xả nước từ các con đập. Nhưng nước tràn vào làng của chúng tôi và chúng tôi phải chịu đựng", bà nói.

Năm 1958, các nhà chức trách bắt đầu xây dựng con đập đầu tiên trong số 9 đập  gần Hà Khẩu để điều tiết lũ lụt. Ngày nay, các con đập cũng cung cấp điện và nước cho các thành phố lân cận, nhưng trong những trận mưa lớn, nhà chức trách buộc phải xả nước đột ngột.

Mưa theo mùa nghiêm trọng hơn đang khiến các thành phố tiếp giáp với sông của Trung Quốc phải suy nghĩ lại về các chính sách quản lý nước, một số thành phố cũng bị ngập trong mùa hè này vì lượng mưa kỷ lục. Các chuyên gia như Yu Kongjian, một kiến ​​trúc sư cảnh quan nổi tiếng và là giáo sư tại Đại học Bắc Kinh, cho rằng việc quá coi trọng "cơ sở hạ tầng xám", hoặc các vật liệu không hấp thụ như bê tông và các hệ thống nhân tạo như ống nước thải, để đô thị hóa nhanh chóng không thể chống chịu khi đối mặt với lũ lụt.

Vào năm 2014, Bộ Nhà ở và Phát triển Đô thị-Nông thôn Trung Quốc đã ban hành hướng dẫn quốc gia cho các thành phố để tối đa hóa các kỹ thuật thoát nước tự nhiên, bao gồm xây dựng các khu vườn trên sân thượng và sử dụng vật liệu xây dựng dễ thấm - một dự án mang tên xây dựng "thành phố bọt biển".

Trung Quốc muốn đưa 20% diện tích đất ở 658 thành phố đạt tiêu chuẩn thoát nước của "thành phố bọt biển" vào cuối năm nay, với chi phí ước tính hàng năm là 400 tỷ nhân dân tệ (57,5 tỷ USD).

GS Yu nói: "Toàn bộ ý tưởng về 'thành phố bọt biển' là giữ nước, làm sạch nước và nạp lại các tầng chứa nước. Đó là việc sử dụng thiên nhiên để điều tiết nước và xử lý nước mưa như tài nguyên thay vì đổ ra đại dương. Đó không chỉ là một cách để đối phó với lũ lụt, mà là một ý tưởng tổng thể về cách tạo ra một cơ sở hạ tầng sinh thái mà trong đó nước sẽ là yếu tố chính".

Sáng kiến này ​​vẫn đang ở giai đoạn đầu nhưng chuyên gia Yu vẫn lạc quan: "Sẽ mất thời gian, nhưng 'thành phố bọt biển' là cách cơ bản mà bất kỳ cấp chính quyền nào của Trung Quốc nên thử như một giải pháp thay thế cho "cơ sở hạ tầng xám".

An Nhiên