Tranh luận nóng

Nga thử vaccine COVID-19 và góc nhìn đố kị từ phương Tây

Thứ Năm, 23/07/2020 09:05

(Khoa học) - Giữa lúc thế giới cần chung tay tìm giải pháp trong cuộc chiến chống dịch COVID-19 thì những tranh cãi không dứt đang cản trở con đường vốn đã chông gai.

Một lần nữa, các nước phương Tây hàng đầu như Anh, Mỹ và Canada lại là ngòi nổ làm bùng phát cuộc chiến đổ lỗi. Mới nhất là cáo buộc Nga tấn công mạng nhằm đánh cắp sở hữu trí tuệ trong phát triển vaccine phòng bệnh.

Nga thu vaccine COVID-19 va goc nhin do ki tu phuong Tay
Nga đạt được nhiều thành công trong thử nghiệm vaccine ngừa COVID-19

Đòn phối hợp nhằm vào Nga

Ngày 16/7, Anh, Mỹ và Canada đồng loạt lên tiếng cáo buộc một nhóm tin tặc có tên APT29, còn gọi là Cozy Bear, tấn công mạng vào nhiều tổ chức có liên quan đến việc phát triển vaccine phòng COVID-19.

Cả ba nước cho rằng hành động này "dường như chắc chắn" liên quan đến tình báo Nga, cũng như âm mưu đánh cắp thông tin và quyền sở hữu trí tuệ.

Trung tâm An ninh mạng Quốc gia của Anh (NCSC) cho rằng các tin tặc do nhà nước Nga hậu thuẫn đã tìm cách đánh cắp nghiên cứu điều trị và vaccine phòng COVID-19 từ các viện nghiên cứu và cơ quan dược phẩm trên thế giới.

Theo NCSC, nhóm tin tặc sử dụng nhiều công cụ và kỹ thuật, trong đó có gửi thư điện tử chứa mã độc.

Đến ngày 19/7, Ngoại trưởng Anh Dominic Raab tuyên bố ông "hoàn toàn tin tưởng" vào những cáo buộc của Anh và các đồng minh rằng Nga đã nhắm vào các phòng thí nghiệm nghiên cứu về virus Corona.

Ngoại trưởng Raab tái khẳng định rằng kết luận của ba nước dựa trên đánh giá của NCSC và các đối tác tại Mỹ và Canada.

Trả lời báo chí, ông Raab cho biết: "Chúng tôi hoàn toàn tin rằng các cơ quan tình báo Nga đã liên quan đến một vụ tấn công mạng nhằm vào công tác phát triển và nghiên cứu trong các tổ chức tại Anh và trên bình diện quốc tế với ý đồ phá hoại hoặc trục lợi.

Tại thời điểm mà thế giới sát cánh cùng nhau trong nỗ lực đối phó với COVID-19... tôi cho rằng việc chính phủ Nga tham gia vào cuộc tấn công mạng này là đáng bị lên án và không thể chấp nhận được".

Không dừng lại ở vấn đề vaccine, cũng trong ngày 16/7, Anh tiếp tục cáo buộc Nga đã tìm cách can thiệp vào cuộc tổng tuyển cử năm 2019 tại nước này bằng việc thu thập bất hợp pháp những tài liệu nhạy cảm liên quan đến thỏa thuận thương mại tự do dự kiến giữa Anh và Mỹ sau đó tiết lộ chúng trên mạng xã hội.

Ngoại trưởng Anh Dominic Raab nói: "Gần như chắc chắn là các nhân tố Nga đã tìm cách can thiệp vào cuộc tổng tuyển cử năm 2019 thông qua việc thổi phồng trên internet về những tài liệu của chính phủ bị rò rỉ và bị thu thập bất hợp pháp.

Các tài liệu chính phủ nhạy cảm có liên quan tới Thỏa thuận thương mại tự do Anh-Mỹ đã bị thu thập bất hợp pháp trước cuộc tổng tuyển cử 2019 và được phát tán trên không gian mạng thông qua nền tảng mạng xã hội Reddit.

Chính phủ Anh bảo lưu quyền đáp trả bằng các biện pháp thích hợp trong tương lai".

Phản ứng trước những cáo buộc trên, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 16/7 khẳng định Nga không tiến hành bất kỳ cuộc tấn công mạng nào nhằm vào các công ty dược phẩm và các viện nghiên cứu tại Anh.

Ông Peskov gọi các cáo buộc của London là không có bằng chứng xác đáng. Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Nga đã mô tả các cáo buộc của Anh về can thiệp bầu cử là những phát ngôn mâu thuẫn và không rõ ràng.

Còn Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga Leonid Slutsky nhấn mạnh các cáo buộc của Anh về việc Nga can thiệp bầu cử sẽ làm suy yếu mối quan hệ vốn đã không mấy tốt đẹp giữa hai nước, đồng thời gọi những tuyên bố chống lại Nga là vô lý.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn BBC ngày 19/7, Đại sứ Nga tại London Andrei Kelin cũng bác bỏ các cáo buộc của Anh, Mỹ và Canada.

Đại sứ Nga nhấn mạnh: "Tôi không tin câu chuyện này một chút nào, nó rất vô lý. Trên thế giới này, để quy kết bất kỳ loại tin tặc máy tính nào gắn với bất kỳ quốc gia nào, đó là điều không thể".

Đại sứ Kelin cũng bác bỏ cáo buộc của London rằng "các nhân tố Nga" đã tìm cách quấy rối và can thiệp vào cuộc tổng tuyển cử ở Anh hồi năm ngoái.

Góc nhìn đố kị từ phương Tây

Đây không phải lần đầu tiên các nước phương Tây tung ra loạt cáo buộc nhằm vào nước khác, trong đó có Nga, liên quan tới đại dịch COVID-19.

Khi đại dịch tăng tốc và bản thân các nước phương Tây hàng đầu hứng chịu tổn thất nặng nề nhất thì cuộc chiến đổ lỗi leo thang căng thẳng hơn.

Hồi tháng 3, khi Italy là tâm dịch COVID-19 của thế giới, Nga đã điều động 100 nhân viên y tế cùng trang thiết bị đến quốc gia Nam Âu này hỗ trợ chống dịch.

Thế nhưng, thay vì tỏ thái độ hợp tác, các nước phương Tây lại coi nghĩa cử của Nga mang tính chính trị nhằm gây ảnh hưởng, chia rẽ châu Âu và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Bộ Ngoại giao Nga đã gọi những đánh giá này của phương Tây là sự “đố kỵ” trong khi chính họ đã quay lưng với lời kêu gọi giúp đỡ từ Italy.

Các nước phương Tây còn thể hiện thái độ cực đoan khi nói về nguồn gốc virus SARS-CoV-2, việc che giấu thông tin hay cách xử lý dịch bệnh.

Trước Nga, Trung Quốc từng bị Cơ quan điều tra liên bang Mỹ (FBI) cáo buộc âm mưu đánh cắp các dữ liệu nghiên cứu vaccine và thuốc điều trị COVID-19, cũng như lợi dụng dịch bệnh để mở rộng ảnh hưởng địa chính trị.

Nhận định về cáo buộc mới nhất của Anh, Mỹ và Canada đối với Nga, chuyên gia Konstantin Blokhin, thuộc Trung tâm nghiên cứu các vấn đề an ninh thuộc Viện Hàn lâm khoa học Nga cho rằng đây là nỗ lực phối hợp của ba nước.

Theo ông, Mỹ dường như là nước đứng đằng sau “sáng kiến” cáo buộc dù Anh là nước công bố.

Chuyên gia Nga coi đây là âm mưu nhằm phá hoại thành tựu của Nga trong nghiên cứu điều chế vaccine phòng COVID-19. RT dẫn lời chuyên gia Blokhin nói: “Nga đang rất tự tin tiến hành các công đoạn điều chế vaccine mới và có thể đăng ký vào tháng 8 tới...

Tất nhiên, các nước phương Tây đố kỵ với kết quả này bởi ngân sách y tế của họ là cao hơn Nga”. Chuyên gia Nga nhấn mạnh tới việc phương Tây thường xuyên đưa ra các buộc nhằm vào Nga nhưng không đưa ra được bất kỳ bằng chứng nào.

Trong khi đó, một chuyên gia khác của Nga là Vladimir Batyuk thuộc Viện Hàn lâm khoa học Nga nhận định cáo buộc này có liên quan tới tình hình chính trị của Mỹ.

Theo đó, những người ủng hộ Tổng thống Donald Trump, vốn đang thất thế trong quá trình vận động tranh cử để ở lại Nhà Trắng, muốn che đậy thất bại của chính quyền trong việc chống đại dịch COVID-19.

Theo ông, một trong những con bài của phe Cộng hòa là “mối đe dọa Nga” và “hacker Nga”.

Theo góc nhìn này, chính phủ Anh cũng sẽ có lợi khi hướng dư luận trong nước nhằm vào Nga thay vì con số ca nhiễm mới và tử vong do COVID-19 tăng lên từng ngày.

Giữa những tranh cãi, Giám đốc Viện Dịch tễ học và Vi sinh học Gamaley của Nga, ông Alexander Gintsburg mới đây tuyên bố Viện Gamaley sẵn sàng chia sẻ công nghệ sản xuất vaccine ngừa COVID-19 với các đồng nghiệp nước ngoài nếu được yêu cầu.

Ông Gintsburg khẳng định công nghệ sản xuất vaccine của Viện Gamaley đã được cấp bằng sáng chế và có ưu điểm vượt trội hơn so với các sản phẩm tương tự đang được phát triển ở phương Tây.

Ông Gintsburg còn cho biết vaccine của Viện Gamaley nằm trong danh sách được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) giám sát cùng với hơn 20 loại vaccine khác trên thế giới.

Sau khi hoàn tất 3 giai đoạn thử nghiệm lâm sàng, Nga có thể sản xuất từ 30-50 triệu liều vaccine này.

Còn người đứng đầu Quỹ Đầu tư trực tiếp của Nga Kirill Dmitriev nhấn mạnh Moscow không cần thiết đánh cắp các bí mật nghiên cứu, bởi nước này đã đạt được thỏa thuận với AstraZeneca (công ty liên doanh của Anh và Thụy Điển) sản xuất vaccine có tên ChAdOx1 nCoV-19 của hãng dược này tại Nga.

Giới phân tích cho rằng làn sóng COVID-19 mới đang đẩy mạnh cuộc cạnh tranh giữa các nước nhằm tìm kiếm vaccine phòng bệnh.

Bên cạnh vai trò là niềm hy vọng để đưa cuộc sống trở lại bình thường, khôi phục nền kinh tế đang bị tàn phá, vaccine phòng COVID-19 còn được coi như một loại vũ khí tranh giành ảnh hưởng của các nước lớn.

Việc phương Tây chính trị hóa vấn đề vaccine cùng công tác hỗ trợ nhân đạo dường như đang lái câu chuyện đi theo hướng này.

Ngọc Biên