Tranh luận nóng

Đồng bằng sông Cửu Long cạn phù sa: Nguy cơ khó lường

Thứ Tư, 02/12/2015 07:33

(Liên hiệp hội) - Việc phát triển hồ chứa nước trên thượng nguồn sông Mekong, sẽ dẫn đến thất thoát phù sa ĐBSCL đến 90%.

Ngày nay rất rõ ràng, hiện tượng bồi vẫn còn tiếp tục, ví dụ như giữa sông Tiền, sông Hậu mỗi ngày vẫn bồi ra một ít, nhưng đồng thời dòng hải lưu đánh vào trong bờ biển của chúng ta, có những chỗ bị khuyết, bị xói mòn.

Ông Xuân cho rằng: "Lượng phù sa thì có thể cân đối, nhưng lượng nước của chúng ta thì sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. 15 năm trở lại đây có ảnh hưởng, mực nước cao nhất của ĐBSCL xấp xỉ trên dưới 4m, năm nào lụt thì phải 4,5m, nhưng trong vòng 15 năm trở lại đây thì mực nước nó chỉ còn 3-3,5m.

Năm nay, mực nước chỉ còn 2,5m, có nghĩa lượng nước đã giảm xuống rất nhiều. Nếu không có biện pháp đảm bảo nguồn nước thì sắp tới nguồn nước xuống ĐBSCL sẽ cạn kiệt không đáp ứng đủ cho phát triển nông nghiệp. Theo tôi, đây mới là vấn đề đáng quan ngại nhất".

Đồng bằng sông Hồng: Thụ động đón lũ và nguồn nước

Về phía ĐBSH, PGS.TS Phạm Thị Hương Lan - Trưởng Khoa Thủy văn và Tài nguyên nước - ĐH Thủy Lợi cho biết nguồn nước của lưu vực sông Hồng chịu sự tác động khá lớn các hồ chứa thủy điện của Trung Quốc.

“Bắt đầu từ năm 2008 ở sông Đà và năm 2010 ở sông Thao, các hồ chứa thủy điện đã thay đổi dòng chảy phía hạ lưu. Nó cũng thay đổi chế độ bùn cát, gây sạt lở, bồi lắng lòng dẫn hạ du, ảnh hưởng đến hệ sinh thái”.

Đặc biệt, sau vụ việc, Trung Quốc đột ngột xả nước, gây lũ lụt tại Lào Cai tháng 10 vừa qua là minh chứng rõ ràng cho việc Việt Nam đang thụ động về nguồn nước.

Bên cạnh đó, phù sa của ĐBSH khác với ĐBSCL, phù sa sông Hồng sau phần hạ lưu hồ chứa sẽ giữ lại một lượng bùn cát nhất định, vì thế lòng dẫn phía hạ lưu đập phải đào xới một số đoạn để cân bằng lượng bùn cát.

Chính vì thế, lượng bùn cát bị xói mòn sẽ vận chuyển về phía hạ lưu, gây ra bồi lắng, dẫn đến hiện tượng khai thác cát quá mức, dẫn đến xói lở.

Đối với ĐBSH, hạn chế vấn đề khai thác cát là vấn đề cần quan tâm lớn nhất hiện nay. Hơn nữa, Thủ tướng Chính phủ cũng đã đưa ra quy trình vận hành liên hồ chứa hệ thống các hồ chứa Việt Nam, đảm bảo vấn đề an toàn hồ chứa, phòng chống lũ lụt phía hạ lưu, đảm bảo cấp nước mùa kiệt.

Nếu thực hiện được thì vẫn giải quyết được khi thời tiết bình thường, còn thời tiết cực đoan, mưa lũ lớn bất thường gia tăng, thì cần phải có dự báo, giải pháp.

  • Châu An