Tranh luận nóng

Mốc tuổi nghỉ hưu: Tăng hay giảm là hợp thời cuộc?

Thứ Hai, 17/10/2016 06:42

(Liên hiệp hội) - Lao động trong nhà nước hiện đã dư thừa, “sáng cắp ô đi, tối cắp về” thì tăng tuổi hưu cũng chỉ làm trì trệ và mang tính khiên cưỡng.

Chẳng hạn, chỉ nghe có lệnh xử phạt liên quan đến đi xe máy và đội mũ an toàn, cả thành phố mấy triệu xe máy bỗng từ trạng thái bao năm chẳng bao giờ đi xe đội mũ bảo hiểm, bỗng chốc qua đêm, như có phép thần tất cả đội mũ như là đã quen từ lâu lắm rồi. Rợp thành phố mũ xanh mũ đỏ, mũ hoa mũ lá, mũ cụp mũ xòe… Hoặc câu chuyện thay cây đường phố. Lệnh thay cây phát ra truyền thông còn đang bàn ra tán vào chưa ra ngô ra khoai, thì đầy tuần tính ra hàng ngàn cây đã bị đốn đi nhanh chóng. Ngạc nhiên không kém, là bao chuyện báo chí lý giải như thế, như thế, hợp lý lắm, nhưng đi sâu phân tích đến cội nguồn, lại vỡ ra chả phải thế!

Mốc nghỉ hưu cho nhân lực nhà nước, thiết nghĩ, phải cân nhắc trong bối cảnh của một hệ thống đang có tình trạng vận hành như vậy!

Xét mốc nghỉ hưu: Vì một hệ thống nhà nước hiệu quả hơn

Nhân sự làm cho nhà nước phải nghỉ hưu, đấy là yêu cầu bắt buộc! Vì yếu tố sức khỏe? Chỉ đúng một phần! Phần nữa, cốt lõi, là vì sự tồn vong của cái hệ thống mà về khoa học tổ chức xã hội, được xem là hệ thống đóng. Cái hệ thống này, nếu không ấn định tuổi cho nhân sự nghỉ hưu, thì nó sẽ tự chết.

Tại sao vậy?

Bởi vạn vật trên đời này muốn tồn tại phải vận động. Cho người làm nhà nước nghỉ hưu là để hệ thống đó đi đúng theo nguyên lý vạn vật luôn vận động. Một hệ thống tổ chức cũng như một cơ thể sống phải vận động. Ngừng vận động là ứ trệ, là thoái hóa. Xã hội luôn vận động, khoa học luôn đổi mới, thì dòng nhân lực trong hệ thống nhà nước cũng phải luôn đổi mới, luôn được tiếp sức, có vào có ra, có thế mới đáp ứng với yêu cầu cuộc sống.

 Nhớ rằng, về mặt “thay nhân sự”, bên doanh nghiệp tư nhân uyển chuyển hơn nhiều! So sánh như thể, để thấy chính “tuổi nghỉ hưu” là một biểu hiện của thuộc tính “quan liêu” vốn có cho hệ thống nhà nước!

Vì thế, định ra tuổi nghỉ hưu, phải xét trong tư duy sao cho hệ thống không bị xơ cứng, “già hóa”! Theo tư duy này, thì “mốc tuổi nghỉ hưu” trong kỷ nguyên thông tin, khoa học công nghệ và khoa học quản lý thay đổi hàng ngày, rất cần được “trẻ hóa hơn” để đảm bảo thích ứng với thời cuộc!

Tăng tuổi nghỉ hưu? Phân tích khoa học hay hình bóng của sự copy

Lấy việc tăng mốc tuổi nghỉ hưu của các nước có nền kinh tế thị trường phát triển, nói theo những lập luận của họ áp cho Việt Nam, tôi thấy đấy là sự khiên cưỡng!

Họ khác. Xã hội của họ được cấu trúc dựa trên sự tôn trọng khách quan “kiềng ba chân” động lực phát triển đất nước: Nhà nước- Thị Trường- Xã hội Dân sự. Lực lượng lao động của họ không chăm chăm đi vào nhà nước. Hấp dẫn của thị trường, của các tổ chức xã hội dân sự, làm cho lực lượng trẻ có biết bao lựa chọn, khiến nhân sự đầu vào cho hệ thống nhà nước của họ chả bao giờ dồi dào như ở ta.

Chăm sóc y tế của họ mà bảo hiểm xã hội thanh toán, thực sự là chăm sóc toàn diện, tiền họ chi ra nhiều, chứ không như ta, có bảo hiểm đấy mà một người năm viện thì kéo theo vài người đi theo chăm sóc, tất cả tự cáng đáng lấy, tiền túi bỏ ra khi đi khám chữa bệnh còn nhiều hơn tiền bảo hiểm trả! Bộ máy quản lý nhà nước của họ lại tinh giản, cùng một bộ, số công chức thực tế ít hơn ta nhiều lần! Vì thế, quỹ hưu trí của họ, nói rằng duy trì tuổi thấp có nguy cơ vỡ là phải thôi. Chưa nói tới tháp dân số của họ, già từ vài chục năm nay rồi! Với họ tăng tuổi nghỉ hưu là hoàn toàn phải lẽ!

Chứ xứ ta, bộ máy vốn đã cồng kềnh, càng thực hiện tinh giảm biên chế lại càng phình ra! Lực lượng đang trong nhà nước hiện đã dư thừa tới phần ba, “sáng cắp ô đi, tối cắp về”, thêm phần ba nữa nương bóng quyền lực nhà nước chỉ “ngày ngày ủ mưu tư lợi”, quản lý quỹ bảo hiểm xã hội đem đầu tư tiền mất cũng chẳng biết quy vào đâu, bối cảnh như thế nâng tuổi nghỉ hưu, rõ là sự khiên cưỡng!

Cứ khách quan theo khoa học quản lý hệ thống phân tích cho đúng hiện thực đất nước. Tăng tuổi nghỉ hưu vào lúc này không chừng là tạo thêm nguy cơ gia tăng sự trì trệ của hệ thống nhà nước, vốn đã trầm trọng, chỉ càng trầm trọng hơn mà thôi! Lợi bất cập hại! Còn nếu thực sự tôn trọng khách quan, lấy khoa học dẫn đường, thực sự muốn có một nhà nước đầy sinh lực chèo lái đất nước trước cơn bão công nghệ hóa, số hóa, toàn cầu hóa, thì tuổi nghỉ hưu, theo tôi, nên hạ thấp đi mới phải!

  • BS.TS, Trần Tuấn- Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phát triển Cộng đồng (RTCCD)