Tranh luận nóng

Cảng Quy Nhơn: Chi phí tư vấn gấp 3 lần tư nhân

Thứ Tư, 08/07/2020 07:20

(Doanh nghiệp) - VAFI tiếp tục có văn bản chỉ rõ chi phí tư vấn và quản lý tại CQN cao gần gấp 3 lần khu vực tư nhân

Chi phí tư vấn và quản lý cao gần gấp 3 lần khu vực tư nhân

Sau khi Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính (VAFI) có văn bản chỉ ra nhiều tồn tại, bất cập tại Công ty cổ phần Cảng Quy Nhơn (CQN) và mong muốn xóa bỏ tận gốc tình trạng suất đầu tư cao, tạo cân bằng với khối doanh nghiệp tư nhân, từ đó đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và niêm yết chứng khoán, mới đây VAFI lại tiếp tục có văn bản chứng minh chi phí tư vấn và quản lý dự án tại CQN cao gấp gần 3 lần khu vực tư nhân.

Cang Quy Nhon: Chi phi tu van gap 3 lan tu nhan
VAFI nhấn mạnh không thể phát triển Cảng Quy Nhơn theo mô hình cũ với vai trò chi phối của Vinalines

Cụ thể ở Dự án đầu tư xây dựng nâng cấp Bến số 1 Cảng Qui Nhơn, VAFI cho rằng tại phần lập tổng mức đầu tư dự án xây dựng nâng cấp Bến số 1 Cảng Qui Nhơn “do Công ty cổ phần tư vấn xây dựng công trình hàng hải (CMB) tiến hành là phi thực tế, tạo dựng ban đầu suất đầu tư cao cho quá trình đấu thầu sau này.

Việc này được thể hiện qua tổng mức đầu tư dự toán lên tới 497 tỷ chỉ cho các hạng mục cải tạo nâng cấp Bến 1 (dài 350 m)  nhằm đưa tàu trọng tải lớn  30.000 DWT vào khai thác theo hướng vươn cầu tầu thêm 35m với chiều dài 480m.

Trong khi, Công ty cổ phần Container VN (Viconship) xây dựng cảng mới (Cảng VIP Greenport) tại Hải Phòng có qui mô 15ha, chiều dài cầu tầu 400m thì phần xây dựng hạ tầng gồm san lấp tiếp mặt bằng, làm cầu tầu 400 X 24, làm bãi, làm kho, đường điện, cấp nước, văn phòng… chỉ hết 392 tỷ (cách đây 4 năm).

VAFI cũng cho rằng, báo cáo nghiên cứu khả thi và tổng mức đầu tư CMB đưa ra là không đáng tin cậy, chỉ là bình phong cho các nhóm lợi ích. VAFI kiến nghị cần cần xem xét đánh giá năng lực HĐQT CQN ra sao, trước hết ở yếu tố minh bạch.

 "Hơn 20 tỷ cho các loại phí tư vấn, (phí tư vấn quản lý do CMB lập và được HĐQT CQN chấp nhận - 15 tỷ là phí tư vấn và 5 tỷ là phí quản lý) chiếm gần 10% so với suất đầu tư thực tế mà tư nhân thực hiện.

Tuy nhiên, theo tìm hiểu của VAFI tổng chi phí tư vấn thực tế chỉ bằng ½.

Nếu quản chặt như các doanh nghiệp tư nhân thì chưa tới 7,5 tỷ đồng, rõ ràng những khoản chi phí ban đầu này đã gấp 3 lần so với khu vực tư nhân. Cổ đông Vinalines và tư nhân tại Cảng QN mất đi 1 khoản chi phí 13 tỷ đồng, tương ứng 50% lợi nhuận sau thuế của 1 qúy và tương ứng 3% cổ tức tiền mặt cho cổ đông", văn bản VAFI nói rõ.

Từ những phân tích trên, VAFI cho biết sẽ có văn bản riêng gửi các Bộ Xây dựng, Bộ KH-ĐT nêu các giải pháp cụ thể để đưa các đơn vị tư vấn này và người hành nghề tư vấn hoạt động thật sự hiệu quả, trung thực và độc lập.

Ngoài ra, VAFI cũng kiến nghị Vinalines phải cải tổ Ban Quản lý dự án chuyên ngành hàng hải theo hướng không kinh doanh, không làm quản lý dự án cho các đơn vị thành viên mà chỉ làm công tác tham mưu.

Trước những vấn đề nêu trên, ông Lê Hoàng Nghi - Giám đốc Sở Tài chính Bình Định cho biết, CQN hiện trực thuộc Tổng công ty Đầu tư và Quản lý vốn Nhà nước (SCIC) quản lý. Địa phương, cũng như Sở Tài chính không tham gia trong quá trình quản lý các hoạt động của doanh nghiệp này.

Về kiến nghị đẩy mạnh cổ phần hóa CQN, sớm niêm yết sàn chứng khoán, ông Nghi thừa nhận, đó là mong muốn của địa phương. Theo ông Nghi, cảng Quy Nhơn có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của địa phương, do đó, nếu sớm thực hiện cổ phần hóa, niêm yết trên sàn chứng khoán sẽ giúp cho các hoạt động khai thác cảng ngày càng thông suốt, công suất hoạt động tăng, thúc đẩy giá trị xuất nhập khẩu hàng hóa của địa phương tăng theo.

Để Vinashin không lặp lại

Từ góc độ chuyên gia, GS Đặng Đình Đào (ĐH KTQD) cho rằng những khuyến nghị của VAFI cần được nhìn nhận, xem xét một cách nghiêm túc.

Vị chuyên gia cũng cảnh báo, nếu những tồn tại được VAFI chỉ ra là đúng thì những lo ngại về một CQN sẽ giống như Vinashin, mua một ụ nổi hàng vài trăm tỷ về không sử dụng được, bán sắt vụn không có người mua, tiền thất thoát nhà nước chịu là khó tránh.

Cũng thừa nhận, dư luận vẫn không hài lòng trong tính toán suất đầu tư tại khu vực các doanh nghiệp nhà nước luôn luôn cao hơn khu vực tư nhân cùng lĩnh vực. Và những vấn đề trong quản trị, thiếu minh bạch trong thu - chi tài chính là nguyên nhân khiến các doanh nghiệp này lần, ngại lên sàn chứng khoán.

"Trên thực tế, suất đầu tư của khu vực doanh nghiệp nhà nước không phải ở lĩnh vực nào cũng cao hơn tư nhân.

Ví dụ, nếu tư nhân đầu tư vào BOT, BT thì suất đầu tư của tư nhân bao giờ cũng cao hơn khu vực doanh nghiệp nhà nước đầu tư với lý do để kéo dài thời gian thu phí, thu phí cao hơn.

Tuy nhiên, nếu bỏ tiền xây dựng công trình hoặc nhà cửa của mình thì chắc chắn tư nhân sẽ đầu tư tiết kiệm, hiệu quả hơn khu vực nhà nước.

Văn bản của VAFI chính là hướng tới vấn đề này. Chỉ với một ví dụ trong Dự án đầu tư xây dựng nâng cấp Bến số 1 Cảng Qui Nhơn đã cho thấy vấn đề xây dựng, lập tổng mức đầu tư không dựa trên tính toán khoa học thực tế mà dựa trên đề xuất của đơn vị tư vấn. Các cơ quan quản lý, cơ quan thanh, kiểm tra phải vào cuộc xem xét nghiêm túc để có biện pháp xử lý nghiêm minh theo quy định", vị GS nhìn nhận.

Điều quan trọng nhất theo vị GS là phải thay đổi tư duy, tập quán làm ăn kiểu chụp giật, cơ hội, bằng mọi giá phải đưa được xuất đầu tư của khu vực doanh nghiệp nhà nước xuống ngang bằng với khu vực tư nhân.

VAFI: Xóa bỏ tận gốc suất đầu tư cao khu vực DNNN

Tương tự, TS Lê Văn Bảy - chuyên ngành kinh doanh quốc tế tại Trường đại học kinh tế Berlin (Đức) cũng không ngạc nhiên trước những cáo buộc của VAFI. Vị chuyên gia nhấn mạnh, tư duy điều hành quản lý của các doanh nghiệp nhà nước hiện vẫn chưa thay đổi nhiều so với trước đây, vẫn lỗi thời, lạc hậu, gây nhiều bức xúc. 

CQN cũng nằm trong số đó và những phản ánh về suất đầu tư cao, nguy cơ tiêu cực, tham nhũng là hoàn toàn có thể xảy ra. Bản thân Cảng Quy Nhơn cũng từng bị Thanh tra Chính phủ chỉ ra hàng loạt sai phạm trong quá trình cổ phần hóa, gây thất thoát, bị truy tố... Do đó, những lo ngại của VAFI là dễ hiểu.

TS Lê Văn Bảy đồng tình với kiến nghị của VAFI là yêu cầu Cảng Quy Nhơn sớm niêm yết để thực hiện minh bạch tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh và đầu tư.

Tiếp theo là tổ chức bán đấu giá công khai 75% cổ phần nhà nước cho các nhà đầu tư chiến lược. Cần phải đưa ra chi tiết tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược tốt nhất cộng với cam kết đầu tư lâu dài. Có như vậy mới hi vọng Cảng Quy Nhơn phát triển mạnh mẽ được.

Lam Lam