Tranh luận nóng

Tình hình Nhật, Mỹ trả phí chuyển doanh nghiệp khỏi Trung Quốc

Thứ Năm, 06/08/2020 10:34

(Doanh nghiệp) - Nhật hỗ trợ 653 triệu USD cho các công ty rời khỏi Trung Quốc. Mỹ cũng cân nhắc ưu đãi thuế và các khoản trợ cấp cho DN rời Trung Quốc.

Nhật Bản đã quyết định hỗ trợ một nhóm 87 công ty với tổng số tiền 653 triệu USD để chuyển sản xuất từ Trung Quốc về nước hoặc xuống Đông Nam Á.

Theo SCMP, với số tiền được trợ cấp, 57 công ty sẽ mở thêm nhà xưởng ở quê nhà Nhật Bản, trong khi 30 doanh nghiệp còn lại có kế hoạch mở rộng sản xuất xuống các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, Myanmar và Thái Lan.

Khoảng 70% doanh nghiệp trong số đó có quy mô nhỏ và trung bình, với 2/3 liên quan đến ngành y dược.

Danh sách các công ty nhận trợ cấp đợt hai đang được chính phủ Nhật soạn thảo, với thành phần tương tự như đợt một, các quan chức Nhật Bản cho biết.

Theo ông Hideo Kawabuchi, Phó Tổng giám đốc Tổ chức Xúc tiến ngoại thương Nhật Bản (JETRO) tại Bắc Kinh, mục đích của chương trình hỗ trợ của chính phủ Nhật là nhằm đa dạng hoá các chuỗi cung ứng và giúp các doanh nghiệp chịu đựng tốt hơn, thay vì chỉ chú trọng rút khỏi Trung Quốc. Chính sách này không bắt buộc, nên quyết định có chuyển nhà máy khỏi Trung Quốc hay không là tuỳ thuộc từng công ty.

Tinh hinh Nhat, My tra phi chuyen doanh nghiep khoi Trung Quoc 
Các hãng máy in lớn của Nhật như Brother, Kyocera và Fuji Xerox di chuyển nhà xưởng khỏi Trung Quốc. Ảnh: SCMP

Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Nhật Bản, còn Nhật Bản là đối tác thương mại lớn thứ hai của Trung Quốc, và dù không phải tất cả doanh nghiệp trong làn sóng đầu tiên đều có nhà xưởng ở Trung Quốc, song động thái của chính phủ Nhật Bản đang gây nhiều lo ngại ở Trung Quốc.

Liu Zhibiao, giáo sư ngành kinh tế công nghiệp tại ĐH Nam Kinh, nói rằng các chính quyền địa phương của Trung Quốc đang ngày càng lo lắng về nguy cơ các nhà sản xuất Nhật Bản di tản vì điều này sẽ khiến họ “mất mặt”.

Theo SCMP, dù các công ty được chính phủ Nhật hỗ trợ để chuyển nhà xưởng đợt này chỉ chiếm chưa đến 1% tổng đầu tư của Nhật Bản vào Trung Quốc, nhưng nếu xu hướng này tiếp tục, nó sẽ làm thay đổi nền tảng cho mô hình tăng trưởng dài hạn của Trung Quốc và có thể gây ra một số lỗ hổng trong cơ sở công nghiệp của nước này.

Đối với một số người, chương trình của Nhật được coi là một bước đi nhằm tách khỏi Trung Quốc về kinh tế và cùng Washington lập nên một mặt trận thống nhất để cạnh tranh với Trung Quốc.

Một khảo sát của Teikoku Databank, một hãng nghiên cứu uy tín hàng đầu Nhật Bản, cho thấy có 13.685 doanh nghiệp Nhật đang hoạt động ở Trung Quốc tính đến cuối tháng 5/2019, giảm so với số lượng 13.934 doanh nghiệp trong cuộc khảo sát tương tự vào năm 2016. Vào đỉnh điểm năm 2012, có tới 14.394 doanh nghiệp Nhật có nhà xưởng ở Trung Quốc.

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần thúc giục các doanh nghiệp Mỹ rời khỏi Trung Quốc. Tháng 4/2020, cùng thời điểm Nhật thông báo về chương trình hỗ trợ, Giám đốc Hội đồng kinh tế quốc gia Nhà Trắng Larry Kudlow nói rằng Mỹ nên “trả chi phí di chuyển” tất cả công ty Mỹ muốn ra khỏi Trung Quốc.

Hồi tháng 5 năm nay, Reuters đã phỏng vấn hàng chục nghị sĩ, quan chức trong chính phủ Mỹ cùng lãnh đạo các ngành công nghiệp cho thấy vấn đề đang được thảo luận hết sức sôi nổi.

Đáng lưu ý, các nghị sĩ thuộc hai đảng Cộng hòa và Dân chủ đều thiết kế các dự luật nhằm giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào các sản phẩm do Trung Quốc sản xuất, vốn chiếm khoảng 18% tổng lượng nhập khẩu trong năm 2019.

Nhiều thượng nghị sĩ đề xuất các công ty Mỹ rút khỏi Trung Quốc hoặc không hợp tác với các nhà cung cấp chính đặt tại Trung Quốc có thể được giảm thuế hoặc tận hưởng các chính sách ưu đãi, thậm chí nhận trợ cấp nhà nước nếu quay về nước.

Không dừng ở đó, một đề xuất thực dụng nhận được nhiều ý kiến nhất là việc thành lập một quỹ 25 tỷ USD hỗ trợ cho các công ty sản xuất hàng hóa thiết yếu rút khỏi Trung Quốc và trở về Mỹ.

An Nhiên