Tranh luận nóng

Nhà đầu tư ngoại mua cổ phần NH: Có dễ kiểm soát?

Thứ Sáu, 06/02/2015 07:48

(Tài chính) - Với rất nhiều tiêu chí sàng lọc, không phải lo các ngân hàng ngoại khi vào Việt Nam có hành vi gian lận, lợi ích nhóm hay sở hữu chéo...

Dễ dàng kiểm soát nhà đầu tư ngoại

Phó Thống đốc Nguyễn Phước Thanh vừa cho biết, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) luôn xác định nguồn lực tài chính từ nước ngoài là quan trọng để hỗ trợ cho quá trình tái cơ cấu, đặc biệt là xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém.

Đánh giá về chủ trương khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của các tổ chức tín dụng Việt Nam, chuyên gia tài chính-ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu cho rằng đây là một chủ trương đúng đắn, đã được Việt Nam thực hiện từ lâu. Theo đó, rất nhiều ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam như Vietcombank, AB Bank... có vốn đầu tư của nước ngoài. Vấn đề đặt ra là nên khuyến khích nhà đầu tư ngoại đầu tư đến bao nhiêu và liệu Việt Nam có kiểm soát được việc đầu tư của họ không.

"Cho đến nay, tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài chỉ có thể tối đa 30% và tỷ lệ sở hữu cổ phần của một nhà đầu tư nước ngoài cũng không được vượt quá 20% vốn điều lệ của một ngân hàng thương mại Việt Nam. Ngoài ra, có thể có ngoại lệ đối với các ngân hàng yếu kém nếu Thủ tướng Chính phủ cho phép tỷ lệ đó cao hơn mức quy định. Tuy nhiên, hiện chưa có trường hợp nào vượt quy định 30% và 20%. Tuy nhiên, theo tôi, đây là lúc nên nới rộng tỷ lệ cổ phần của tất cả các nhà đầu tư nước ngoài lên mức cao hơn, có thể là 49% thay vì 30%", ông Nguyễn Trí Hiếu nói.

Lý giải về con số 49%, ông Hiếu cho rằng đây là con số vẫn cho phép các nhà đầu tư trong nước được quyền kiểm soát tuyệt đối ngân hàng và các nhà đầu tư nước ngoài dù được tăng tỷ lệ sở hữu cổ phần nhưng vẫn bị khống chế bởi quyền kiểm soát tuyệt đối của các nhà đầu tư trong nước.

Theo vị chuyên gia này, nên có một lộ trình để các nhà đầu tư ngoại có thể vào mua một ngân hàng Việt Nam với tỷ lệ sở hữu cổ phần lên tới 100%. Từ mức 30% có thể nâng dần lên mức 49%, 51%, 75% và đến năm 2020, theo cam kết của Việt Nam với WTO, Việt Nam sẽ mở toang cánh cửa ngân hàng cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Trước lo ngại NHNN có thể gặp khó trong việc kiểm soát hoạt động của hệ thống ngân hàng thương mại khi có sự tham gia của nhà đầu tư ngoại, chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu cho rằng lo ngại này không có cơ sở.

"Các cổ đông chiến lược nước ngoài phải là những ngân hàng đạt được một số quy định nhất định về vốn chủ sở hữu, tổng tài sản... và phải là những ngân hàng uy tín trên thế giới. Với những tiêu chí sàng lọc như vậy, chắc chắn ngân hàng ngoại vào Việt Nam đều là ngân hàng có uy tín, do đó vấn đề kiểm soát họ rất dễ dàng. Không phải lo họ vào đây có hành động gian lận hoặc dùng sân trước sân sau, lợi ích nhóm, sở hữu chéo như đã xảy ra trong các ngân hàng trong nước", ông Hiếu chỉ rõ.

Ông cũng nói thêm, với thanh tra NHNN, nếu phát hiện những hành vi sai quấy của ngân hàng ngoại có thể có biện pháp xử lý tức thì.

"Do đó không sợ các ngân hàng ngoại khuynh đảo hệ thống ngân hàng Việt Nam. Trường hợp đó cũng chưa xảy ra ở quốc gia nào. Bởi chúng ta vẫn còn chủ quyền về an ninh tài chính thành ra các ngân hàng nước ngoài trong bất cứ trường hợp nào cũng chịu sự kiểm soát của NHNN hoặc Chính phủ", ông Hiếu khẳng định.

Ngay cả hiện tượng vi phạm quy định về trần lãi suất cho vay và trần lãi suất huy động của một số ngân hàng từ trước tớ nay, theo ông Hiếu, chưa có trường hợp nào cho thấy những vi phạm đó do tác động của cổ đông nước ngoài. 

Áp lực minh bạch sổ sách và nợ xấu

Chuyên gia tài chính-ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, khi các nhà ngân hàng ngoại vào Việt Nam, họ luôn muốn tuân thủ luật lệ của Việt Nam, do đó nợ xấu của các ngân hàng ngoại tại Việt Nam rất thấp. 

"Các ngân hàng ngoại ý thức phải làm ăn đúng luật pháp vì biết rằng họ chịu sự kiểm soát tuyệt đối của NHNN và Chính phủ, nếu làm sai quấy ở bên này sẽ đưa họ vào tình trạng hết sức nguy hiểm. Các ngân hàng trong nước còn chạy chọt được, quan hệ nọ kia, còn mấy ngân hàng ngoại chịu trận, thành ra họ không dại gì mà vi phạm", ông nói.

NHNN luôn khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào hệ thống ngân hàng Việt Nam bởi họ sẽ mang vốn, khả năng tài chính, mang cả kỹ thuật ngân hàng, cách quản trị của các nước tiên tiến vào hệ thống ngân hàng Việt Nam, giúp ngân hàng Việt Nam cải thiện. Nhưng theo ông Hiếu, sổ sách, nợ xấu, rào cản luật pháp... lại là rào cản ý muốn đầu tư của nhà đầu tư ngoại. Theo đó, trước đây, các ngân hàng trong nước sử dụng Thông tư 02 năm 2013 và Thông tư 09 năm 2014 do NHNN ban hành để tái cơ cấu nợ cũng như làm đẹp sổ sách. 

Khi các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, các ngân hàng Việt Nam chịu áp lực  minh bạch sổ sách và nọ xấy
Khi các nhà đầu tư nước ngoài vào, các ngân hàng Việt Nam chịu áp lực phải minh bạch sổ sách và nợ xấu

"Đối với nhà đầu tư ngoại, đây là điều không thể chấp nhận được vì khi đầu tư vào ngân hàng Việt Nam họ phải biết tình trạng tài chính thực chất của ngân hàng để đầu tư được an toàn.

Có những trường hợp trong quá khứ, các nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư vào ngân hàng Việt Nam đã rơi vào cảnh "có nằm trong chăn mới biết chăn có rận". Khi ấy đã có những tranh luận của nhà đầu tư ngoại tại các ngân hàng đó và có trường hợp nhà đầu tư ngoại thoái vốn khỏi ngân hàng Việt Nam.

Rõ ràng, vấn đề minh bạch hoá sổ sách đối với các nhà đầu tư nước ngoài vô cùng quan trọng trong khi tại Việt Nam, đây vẫn là điều chưa được hoàn thiện. Hệ thống ngân hàng Việt Nam cần phải minh bạch sổ sách theo tiêu chuẩn quốc tế thì mới có khả năng mời gọi các nhà đầu tư nước ngoài", ông Hiếu cho biết. 

Thành Luân