Tranh luận nóng

Đấu thầu lại hơn 182.000 tấn gạo dự trữ:Quyền ra tiêu chí

Thứ Hai, 20/04/2020 07:18

(Thị trường) - Theo luật sư, bên mời thầu có quyền ra tiêu chí đánh giá nhà thầu, trong đó cấm doanh nghiệp từng trúng thầu mà bỏ ngang tham gia đấu thầu. 

Liên quan đến việc nhiều doanh nghiệp trúng thầu nhưng bỏ ngang, không ký kết hợp đồng giao bán gạo với Tổng cục Dự trữ Nhà nước, ngày 17/4, ông Đỗ Việt Đức, Tổng cục trưởng Tổng cục Dự trữ Nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết, Tổng cục đã báo cáo Bộ Tài chính cho tổ chức đấu thầu lại để đảm bảo đủ chỉ tiêu 190.000 tấn gạo nhập kho dự trữ quốc gia.

Trước đó, Tổng cục Dự trữ Nhà nước mới chỉ mua được 7.700 tấn gạo dự trữ và giao đến đây thì các doanh nghiệp trúng thầu không làm nữa. Như vậy, lượng gạo cần đấu thầu lại là 182.300 tấn.

"Chúng tôi đang tổ chức triển khai đấu thầu lại nhưng phải tiến hành theo quy định, không phải ngày một ngày hai là xong. Dự kiến đến cuối tháng 6/2020 đảm bảo gạo nhập kho dự trữ quốc gia xong", ông Đức cho biết.

Về đơn giá gạo trong đợt đấu thầu lại này, Tổng cục trưởng Tổng cục Dự trữ Nhà nước cho biết "chưa nói được" vì đây là việc của cấp thẩm quyền thực hiện, Tổng cục không xây dựng đơn giá.

Tuy nhiên, theo các thông báo mời thầu cung cấp gạo nhập kho dự trữ quốc gia năm 2020 của các cục Dự trữ khu vực trên cả nước được đăng tải trên website của Tổng cục Dự trữ Nhà nước, giá gạo dự trữ đều trên 11.000 đồng/kg - là loại gạo 15% tấm, loại hạt dài, được xay xát từ thóc thu hoạch vụ Đông Xuân năm 2020 tại Nam Bộ; bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng theo quy định tại Thông tư số 78/2019/TT-BTC ngày 12/11/2019 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với gạo dự trữ quốc gia.

Dau thau lai hon 182.000 tan gao du tru:Quyen ra tieu chi  
Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Hà Bắc thông báo kế hoạch lựa chọn nhà thầu cung cấp gạo dự trữ quốc gia năm 2020

Chẳng hạn, theo thông báo kế hoạch lựa chọn nhà thầu cung cấp gạo dự trữ quốc gia năm 2020 của Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Hà Bắc, giá gạo được đưa ra là 11.287,5 đồng/kg. Còn mức giá được Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Hà Nam Ninh đăng tải là 11.182,5 đồng/kg.

Trước câu hỏi về việc các doanh nghiệp "xù" cung cấp gạo dự trữ quốc gia có bị "cấm cửa" tham gia đấu thầu đợt này hay không, ông Đỗ Việt Đức khẳng định: "Cứ theo Luật Đấu thầu mà làm".

Ở góc độ pháp lý, LS Trương Xuân Tám, Ủy viên Hội đồng Luật sư toàn quốc, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cho biết, đối với những doanh nghiệp đã trúng thầu nhưng từ chối thương thảo hợp đồng/không hoàn thiện và ký kết hợp đồng cung cấp gạo dự trữ quốc gia, biện pháp xử lý hiện nay đã được Tổng cục Dự trữ Nhà nước thực hiện là thu hồi số tiền bảo đảm dự thầu của các doanh nghiệp này để nộp vào ngân sách Nhà nước.

Bên cạnh đó, vị luật sư cũng lưu ý, khi tổ chức đấu thầu lại việc cung cấp gạo cho dự trữ quốc gia, bên mời thầu (các cục Dự trữ Nhà nước khu vực) hoàn toàn có quyền đặt ra các tiêu chí trong đầu bài về năng lực, tư cách, uy tín của nhà thầu...

Chẳng hạn, doanh nghiệp nào đã từng vi phạm, đã từng tham gia đấu thầu, trúng thầu rồi mà bỏ ngang thì không được tham gia nữa.

"Việc này, Luật Đấu thầu không cấm", LS Trương Xuân Tám khẳng định.

Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũng nhấn mạnh, việc cung cấp gạo dự trữ quốc gia không đơn giản chỉ là vấn đề mua bán mà đó là việc hệ trọng của quốc gia. Bây giờ doanh nghiệp thấy xuất khẩu lợi hơn, lập tức bỏ ngang việc cung cấp gạo dự trữ quốc gia là thái độ không thể chấp nhận được.

Do đó, dù không thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp gạo dự trữ quốc gia trước, xuất khẩu sau, nhưng theo LS Tám, trong nền kinh tế thị trường, đối với hoạt động đấu thầu phải dùng biện pháp kinh tế, như doanh nghiệp mất tiền bảo đảm dự thầu khi trúng thầu mà từ chối thương thảo, ký hợp đồng.   

Đặc biệt, vị luật sư ủng hộ chỉ đạo điều tra việc có hay không sự móc ngoặc, lợi ích nhóm trong việc xuất khẩu gạo.

"Quyết định cho xuất khẩu 400.000 tấn gạo trong tháng 4 đã được công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng, thế nhưng việc mở tờ khai hải quan lại được thực hiện "lúc nửa đêm", nhiều doanh nghiệp chầu chực suốt mà không thể nào mở được, trong khi có doanh nghiệp lại mở được rất nhiều. 

Đã thế có doanh nghiệp bỏ thầu không cung cấp gạo dự trữ nhưng lại đăng ký xuất khẩu thành công như Vinafood 1, Công ty TNHH Phát Tài, Công ty CP Mỹ Tường, Công ty CP xuất nhập khẩu Thuận Minh với tổng số lượng lên đến hàng chục ngàn tấn.

Trong khi đó, có những doanh nghiệp gạo đã nằm cảng bao lâu, bị dừng lại bởi lệnh tạm dừng xuất khẩu gạo, sau khi có quyết định cho phép xuất khẩu thì lại không thể làm được tờ khai để xuất đi.

Điều đó không minh bạch và thiếu công bằng, phải điều tra kỹ và xử lý nghiêm.

Khi nhu cầu xuất khẩu quá lớn mà dịch lại đang diễn biến phức tạp thì trong tình trạng đặc biệt đó, cần phải có hạn ngạch và phải thực hiện phân bổ hạn ngạch thì có lẽ sẽ không có những ồn ào gây tranh cãi như thời gian qua.

Dư luận đang đòi hỏi và chờ đợi báo cáo của các cơ quan quản lý liên quan cũng như các biện pháp xử lý vấn đề này", LS Trương Xuân Tám phân tích.

Thành Luân