Tranh luận nóng

Điện một giá cao nhất 2.889 đồng/kWh: Ngành điện lãi quá?

Thứ Năm, 13/08/2020 07:42

(Thị trường) - Chuyên gia kinh tế Bùi Trinh cảnh báo, việc tăng giá điện một cách thiếu minh bạch và phi thị trường sẽ ảnh hưởng tới tăng trưởng kinh tế.

Bộ Công thương đang lấy ý kiến dự thảo quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện để sửa đổi Quyết định 28/2014.

Trong đề xuất về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện cho mục đích sinh hoạt, ngoài phương án 5 bậc, Bộ Công thương thêm phương án điện một giá, với mức giá bằng 145-155% mức giá bán lẻ điện bình quân (tương đương 2.703-2.889 đồng/kWh).

Sau khi dự thảo được đưa ra, nhiều chuyên gia đã lên tiếng bày tỏ ý kiến, quan điểm của mình về dự thảo này, đặc biệt là liên quan đến phương án điện một giá. Không ít ý kiến cho rằng đây chính là tăng giá điện (tăng giá điện bình quân).  

Dien mot gia cao nhat 2.889 dong/kWh: Nganh dien lai qua?
Phương án 1 về biểu giá bán lẻ điện 5 bậc được Bộ Công thương đề xuất trong dự thảo.

Không phù hợp

Ở góc độ chuyên gia kinh tế, TS Bùi Trinh nhận xét rất vô lý khi điện một giá lại cao gấp rưỡi giá điện bình quân và cho rằng phương án mà Bộ Công thương đưa ra cho thấy sự thiếu minh bạch, ưu ái ngành điện.

Ông cảnh báo, nếu phương án trên được chấp thuận, nó sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế. Với phương án này, ngành điện không chỉ gây thiệt thòi cho người dân mà còn ảnh hưởng tới nền kinh tế bằng nhiều vòng.

"Giá điện không chỉ đi vào tiêu dùng cuối cùng mà còn đi vào sản xuất. Khi giá điện tăng thì nó sẽ làm tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lên. Không những vậy, nó còn làm tăng chi phí trung gian của nền kinh tế, dẫn đến tổng giá trị tăng thêm của nền kinh tế giảm (Tổng giá trị tăng thêm bằng khoảng 90% GDP). Chưa tính đến tác động của đại dịch Covid-19, nếu cứ tăng giá điện một cách thiếu minh bạch và phi thị trường như vậy sẽ kéo GDP của nền kinh tế giảm xuống", TS Bùi Trinh chỉ rõ.

Cũng theo vị chuyên gia kinh tế, giá bán điện phụ thuộc vào giá đầu vào cho nên không thể cố định. Khi giá đầu vào giảm thì giá bán điện cũng phải giảm theo và ngược lại, khi giá đầu vào tăng thì giá điện cũng tăng, trong khi đó giá điện bình quân hiện nay đã đảm bảo cho ngành điện có lãi.

Đề nghị ngành điện phải minh bạch các yếu tố cấu thành giá điện, ông Trinh cũng dẫn số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, ngành điện có năng suất lao động rất cao, gấp nhiều lần năng suất chung của nền kinh tế. Năng suất lao động, theo cách tính của Tổng cục thống kê là lấy giá trị tăng thêm theo giá cơ bản chia cho số lao động.

Năm 2010, ngành điện có năng suất lao động cao gấp 11,5 lần năng suất chung, đến năm 2017 năng suất lao động của ngành này tăng gấp 15,1 lần năng suất lao động bình quân của nền kinh tế và năm 2018 con số này là 17 lần.

"Điều đó cho thấy giá trị gia tăng của ngành điện rất lớn, mà giá trị gia tăng theo giá cơ bản được cấu thành bởi hai yếu tố là thu nhập của người lao động (lương và các khoản thu nhập khác) và thặng dư sản xuất. Như vậy là một trong hai yếu tố hoặc cả hai đều rất cao so với mặt bằng chung của nền kinh tế. Phải chăng mỗi lần tăng giá điện đều đi vào thặng dư của ngành điện, còn người dân phải móc ví làm giàu cho ngành này?", vị chuyên gia đặt câu hỏi.

Dien mot gia cao nhat 2.889 dong/kWh: Nganh dien lai qua?
Phương án 2A gồm biểu giá bán lẻ điện 5 bậc và điện 1 giá 145%.

Từ những phân tích ở trên, TS Bùi Trinh nhấn mạnh, dịch bệnh Covid-19 khiến nền kinh tế và người dân đều khó khăn. Bộ Công thương đưa ra phương án mà cuối cùng người dân phải trả tiền điện nhiều hơn là không phù hợp.

Bộ Công thương nói ưu nhược điểm

Liên quan đến các phương án trong cơ cấu biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt đã được đề xuất trong dự thảo, trong báo cáo của mình, Bộ Công thương cũng đưa ra phân tích các ưu điểm, nhược điểm của các phương án này.

Bộ cho biết, đối với các phương án 1 bậc, 3 bậc, 4 bậc có ưu điểm là đơn giản, ít bậc, người dân dễ kiểm tra. Tuy nhiên, các bậc này có nhược điểm là các khách hàng sử dụng điện ở mức phổ biến dưới 200 kWh phải trả tiền điện tăng so với hiện nay từ 15.000 đồng đến 39.000 đồng.

Với phương án một giá, các khách hàng sử dụng điện ở mức 281 kWh/tháng trở lên sẽ được giảm tiền điện, còn phần lớn khách hàng (số lượng 18,7 triệu khách hàng, chiếm tỷ lệ 73,4%) sẽ phải chi trả thêm tiền điện hàng tháng. Cạnh đó, số tiền Ngân sách nhà nước hỗ trợ khách hàng nghèo, khách hàng chính sách xã hội tăng so với hiện hành từ 14 tỷ đến 220 tỷ đồng/năm...

Do đó, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các cơ quan, đơn vị góp ý và trên cơ sở số liệu thực tế sử dụng điện của các khách hàng sinh hoạt, Bộ Công thương đề xuất hai phương án giá bán lẻ điện cho mục đích sinh hoạt để lấy ý kiến.

Phương án 1 là cơ cấu biểu giá bán lẻ điện năm bậc, phương án 2 gồm cơ cấu biểu giá bán lẻ điện năm bậc và giá bán lẻ điện một giá. Khách hàng được quyền lựa chọn áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt năm bậc hoặc giá bán lẻ điện một giá.

Dien mot gia cao nhat 2.889 dong/kWh: Nganh dien lai qua?
Phương án 2B gồm biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt 5 bậc và điện một giá 155%.

Bộ Công thương phân tích, ưu điểm của phương án 1 là đơn giản trong thực hiện, do giảm từ 6 bậc xuống 5 bậc; tăng khoảng cách mức tiêu thụ điện giữa các bậc; Nới rộng khoảng cách mức tiêu thụ của bậc cao hơn (701 kWh) nhằm phản ánh tình hình thực tế tiêu thụ điện và khuyến khích việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả hơn. Đồng thời, hạn chế được một phần việc tiền điện phải trả tăng cao trong những tháng đổi mùa.

Ngân sách nhà nước hỗ trợ tiền điện cho khách hàng nghèo, khách hàng chính sách không thay đổi so với hiện hành khoảng 1.000 tỷ đồng/năm. Tiền điện của khoảng 20,1 triệu khách hàng sinh hoạt có mức sử dụng điện dưới 200 kWh/tháng và 301-400 kWh/tháng được giữ nguyên hoặc giảm đến 12.000 đồng/khách hàng/tháng.

Tuy nhiên, nhược điểm của phương án này là tiền điện của khách hàng sinh hoạt có mức sử dụng điện trong khoảng từ 201-300 kWh/tháng (số khách hàng khoảng 3,6 triệu) và các khách hàng có mức sử dụng điện từ 401 kWh/tháng trở lên (khoảng 1,71 triệu khách hàng) phải trả tăng thêm khoảng từ 4.000-99.000 đồng/khách hàng/tháng để đảm bảo giá bán lẻ điện bình quân không đổi và giá điện của các nhóm khách hàng khác được giữ nguyên hoặc giảm.

Đối với phương án 2, Bộ Công thương phân tích ưu điểm là các khách hàng sinh hoạt sẽ tiếp tục sử dụng biểu giá bán lẻ điện bậc thang để đáp ứng các ưu điểm như phương án 5 bậc nêu trên, 4 bậc giá đầu tiên không thay đổi so với phương án 5 bậc nêu trên. Các khách hàng sử dụng điện có thể lựa chọn chuyển đổi sang giá 1 giá với mức giá bằng 145-155%. Khách hàng sử dụng điện hàng năm có quyền tự do lựa chọn, đăng ký việc mua điện với ngành điện.

Pương án này cũng có nhược điểm. Cụ thể, đối với kịch bản 2A, các khách hàng sử dụng điện không chuyển đổi và theo giá bậc thang có sản lượng tiêu thụ từ trên 701 kWh/tháng trở lên sẽ phải trả tiền điện nhiều hơn do mức giá bậc 5 bằng 274% giá bán điện bình quân tương đương mức giá 5.109 đồng/kWh, cao hơn nhiều so biểu giá bậc 5 không có khách hàng chuyển 01 giá (3.123 đ/kWh tương ứng 168% mức giá bán điện bình quân).

Nhược điểm của kịch bản 2B, các khách  hàng sử dụng điện theo giá bậc thang có sản lượng tiêu thụ từ trên 701 kWh/tháng trở lên sẽ phải trả tiền điện nhiều hơn do mức giá bậc 5 bằng 185% mức giá bán điện bình quân tương đương mức giá 3.455 đồng/kWh, cao hơn so biểu giá bậc 5 không có khách hàng chuyển 01 giá (3.123 đồng/kWh tương ứng 168% mức giá bán điện bình quân).

Thành Luân