Tranh luận nóng

Thấp thỏm dưa hấu, thanh long và... khẩu trang: Vị đắng

Thứ Hai, 03/02/2020 14:11

(Thị trường) - Dưa hấu, thanh long không biết bán đi đâu vì lệnh cấm biên, sản xuất khẩu trang gặp khó vì nguyên liệu phụ thuộc vào Trung Quốc...

Những ngày qua, người trồng thanh long, dưa hấu..., tiểu thương và các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây đi Trung Quốc đứng ngồi không yên vì nông sản ùn ứ, không biết bán đi đâu khi phía Trung Quốc thông báo ngừng giao thương hàng hóa tại cửa khẩu để kiểm soát dịch bệnh.

Thời gian cấm biên kéo dài tới 8/2 khiến nhiều tiểu thương, chủ xe không kịp xoay xở, các xe hoa quả nằm chờ ở vùng biên có nguy cơ đổ bỏ, hoặc phải quay về vùng xuôi bán cắt lỗ.

Ở chiều ngược lại, mặt hàng khẩu trang đang khan hiếm trong khi nhu cầu sử dụng của người dân tăng đột biến. Theo Bộ Y tế, cả nước có 46 đơn vị sản xuất khẩu trang nhưng nguyên liệu phụ thuộc phía Trung Quốc và bị động kế hoạch sản xuất do sát Tết Nguyên đán.

Trao đổi với Đất Việt về thực trạng này, PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) cho rằng, đây là chuyện bất khả kháng, xảy ra đột xuất, không có tiền lệ và cũng không phụ thuộc vào chính sách để con người có thể xử lý được.

Thực tế khách quan này gây ảnh hưởng cho không chỉ kinh tế Việt Nam mà cả thế giới. Riêng Việt Nam chịu tác động mạnh bởi Trung Quốc là thị trường lớn của Việt Nam.

Theo nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại, kinh tế Việt Nam bị dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới virus corona làm thiệt hại nặng ở một số lĩnh vực, trước hết là du lịch. 

Nhiều năm qua, Trung Quốc luôn là thị trường đưa khách lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 30% tổng lượng du khách quốc tế.  Tuy nhiên, để phòng chống dịch bệnh, Việt Nam đã tạm ngừng cấp visa cho khách Trung Quốc, dừng toàn bộ các chuyến bay giữa Việt Nam và Trung Quốc. Bởi vậy, các điểm du lịch lớn của Việt Nam vắng khách Trung Quốc.

Thap thom dua hau, thanh long va... khau trang: Vi dang
Hàng trăm xe container hoa quả đông lạnh đang nằm chờ tại bãi xe cửa khẩu Tân Thanh. Ảnh: Tuổi trẻ

Ngành thứ hai chịu ảnh hưởng nặng nề bởi dịch virus corona là xuất nhập khẩu bởi trước nay Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Quốc.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, dù Trung Quốc dừng buôn bán vùng biên nhưng người dân vẫn phải ăn uống, tiêu dùng, do đó Trung Quốc sẽ vẫn phải nhập khẩu song điều kiện sẽ nâng cao và kiểm soát chặt chẽ về vệ sinh an toàn thực phẩm, dịch bệnh... 

Trong trường hợp ấy, các nhà xuất khẩu của Việt Nam buộc phải thay đổi, thích ứng với điều kiện mới để dòng xuất nhập khẩu vẫn chảy, dù không mạnh như lúc bình thường.

Bản thân người sản xuất, doanh nghiệp trong hoàn cảnh ấy cần linh hoạt, điều tiết sản phẩm nào có thể thu hoạch chậm lại, sản phẩm nào có thể chuyển sang chế biến, tăng cường tiêu thụ trong nước để giảm thiệt hại cho bà con nông dân và xuất nhập khẩu.

Với nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Quốc để sản xuất khẩu trang và nhiều mặt hàng khác cũng vậy. Nhu cầu người dân trong nước tăng đột biến, phía Trung Quốc lại cháy hàng, các doanh nghiệp sản xuất khẩu trang lại phụ thuộc nguồn nguyên liệu từ Trung Quốc nên trở nên bị động là điều dễ hiểu.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nam, một phần do khả năng tự cung tự cấp của ngành dệt may Việt Nam dù đã được cải thiện nhưng chưa đồng bộ, còn nguyên nhân căn bản là do giá thành sản xuất ở Việt Nam vẫn rất cao so với giá nhập khẩu nguyên liệu từ  Trung Quốc.

"Nguyên liệu Trung Quốc rẻ hơn hẳn nên doanh nghiệp say sưa đi nhập mà ít quan tâm đến tổ chức sản xuất trong nước. Đó là câu chuyện chênh lệch giá mà cho đến nay Việt Nam chưa giải quyết được vì Trung Quốc sản xuất với quy mô lớn, chi phí rẻ hơn rất nhiều.

Điều này cũng có liên quan đến chính sách của Nhà nước ta, lẽ ra cần có chính sách kích thích sản xuất trong nước, ví dụ giảm thuế, để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư sản xuất trong nước, song chúng ta vẫn ở trong tình trạng nói nhiều, làm ít, thiếu đi những chính sách cụ thể", ông Nam nhận xét.

Khẳng định chuyện xảy ra với nông sản Việt Nam và các nguyên, phụ liệu nhập khẩu từ Trung Quốc là trường hợp bất khả kháng, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại đồng tình rằng, chúng ta chấp nhận một số thiệt hại về kinh tế để bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người dân.

Về ý kiến cho rằng Việt Nam có thể tìm kiếm thị trường mới, PGS.TS Nguyễn Văn Nam cho rằng điều này là không dễ trong một tuần, hai tuần, hay một tháng...

Biện pháp hàng đầu hiện nay, theo ông, là phải tích cực phòng chống dịch bệnh, tránh lây lan ở Việt Nam bởi một khi dịch lan rộng, thiệt hại sẽ còn nặng nề hơn rất nhiều.

Thứ hai, Trung Quốc vẫn cần nhập khẩu nhưng chắc chắn điều kiện sẽ ngặt nghèo hơn và doanh nghiệp Việt Nam phải đáp ứng được, đồng thời phải chuyển hướng, tập trung vào thị trường trong nước nhằm giảm thiệt hại cho nông dân và doanh nghiệp.

Bản thân các cơ quan chức năng Nhà nước cần quan tâm hơn, có chính sách linh hoạt để thúc đẩy tiêu thụ hàng trong nước.

Thành Luân