Tranh luận nóng

'Xù' cấp gạo vẫn tiếp tục trúng thầu: Không bất ngờ!

Thứ Tư, 20/05/2020 07:28

(Thị trường) - ĐBQH Hồ Thanh Bình đề nghị nâng cao hơn các biện pháp ràng buộc đối với doanh nghiệp trúng thầu, tránh lặp lại bài học cũ.

Phê phán không làm thay đổi hành vi của doanh nghiệp

Cục Dự trữ Nhà nước một số khu vực hôm 18/5 đã công bố kết quả đấu thầu cung cấp gạo dự trữ quốc gia. Đáng chú ý trong danh sách trúng thầu gạo đợt này, có nhiều doanh nghiệp đã "xù" hợp đồng cung cấp gạo đợt đấu thầu đầu tháng 3 vừa qua.

Cụ thể, theo kết quả đấu thầu mua gạo dự trữ quốc gia (mở thầu đợt 2 ngày 12/5)được Cục Dự trữ khu vực Nam Tây Nguyên thông báo có Công ty TNHH Phát Tài cung cấp 2.800 tấn với giá 12.177.900 đồng/tấn, cung cấp gạo nhập kho dự trữ tại Chi cục Dự trữ nhà nước Đắk Lắk.

Công ty Mỹ Tường trúng thầu hợp đồng cung cấp 1.000 tấn gạo nhập kho dự trữ quốc gia tại Chi cục Dự trữ nhà nước Lâm Đồng, đơn giá trúng thầu là 12.075.000 đồng/tấn.

Công ty cổ phần Lương thực Hà Tĩnh cũng trúng thầu cung cấp 900 tấn gạo nhập kho dự trữ quốc gia năm 2020 tại Chi cục Dự trữ nhà nước Lâm Đồng, giá trúng thầu 10.889.235 đồng/tấn.

Không bất ngờ trước thông tin này, ĐBQH Hồ Thanh Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) cho biết, không có quy định nào cấm doanh nghiệp trên tham gia đấu thầu và trúng thầu. Về nguyên tắc, doanh nghiệp đấu thầu gạo, khi trúng thầu và chưa ký hợp đồng, vì nhiều lý do khác nhau mà không bán gạo cho dự trữ nhà nước, sẽ chỉ bị tịch thu tiền bảo đảm thầu.

'Xu' cap gao van tiep tuc trung thau: Khong bat ngo!
Nhiều doanh nghiệp từng "xù" cung cấp gạo dự trữ quốc gia nay lại trúng thầu lần 2

"Trong Luật Đấu thầu có quy định về nghĩa vụ của doanh nghiệp sau khi trúng thầu, nhưng nghĩa vụ đó chưa đủ sức mạnh để ràng buộc doanh nghiệp. Hiện các cục dự trữ Nhà nước mới nâng mức bảo lãnh dự thầu lên cao hơn nhưng phương án đó chưa đủ để giải quyết được vấn đề.

Bản chất câu chuyện ở đây chính là đòn bẩy về giá cả thị trường. Doanh nghiệp trúng thầu với một mức giá nhất định, nhưng khi giá thị trường tăng thì họ phải cân đối lại. Thời gian qua, tình hình kinh doanh lúa gạo của Việt Nam bị tác động rất nhiều bởi giá quốc tế, lại đúng thời gian xảy ra dịch bệnh Covid-19 nên tác động của nó mạnh và nhanh.

Doanh nghiệp tham gia hoạt động kinh tế nên phải dựa vào các quy định pháp luật. Chắc chắn các doanh nghiệp đã nghiên cứu kỹ quy định của pháp luật Việt Nam và hiểu quy định về mức bảo lãnh dự thầu không làm khó được mình. Về mặt đạo đức, doanh nghiệp có thể bị phê phán, nhưng điều đó không làm thay đổi hành vi của doanh nghiệp.

Tổng cục Dự trữ Nhà nước, Bộ Tài chính và các đơn vị liên quan nên có động thái để ngăn ngừa các trường hợp tương tự xảy ra sau này.

Đối với doanh nghiệp, cứ theo luật mà làm, chế tài tới đâu thì thực hiện tới đó, nếu luật chưa đủ sức răn đe thì phải nghiên cứu phương án hoàn thiện", đại biểu Hồ Thanh Bình phân tích.

Theo vị đại biểu, đã có đề nghị sử dụng Luật Đấu giá tài sản để thực hiện các biện pháp ràng buộc với doanh nghiệp. Trong luật này có quy định người trúng thầu có nghĩa vụ ký hợp đồng mua bán tài sản đấu giá, thanh toán đầy đủ tiền mua tài sản đấu giá cho người có tài sản đấu giá theo thỏa thuận trong hợp đồng hoặc theo quy định của pháp luật có liên quan. Vì thế, cơ quan quản lý nên nghiên cứu để có thể lồng ghép trường hợp này vào.

Thiệt hại nào hơn?

Theo mức giá đấu thầu gạo được công bố, giá trung bình của hơn 20 Cục, Chi cục dự trữ mua gạo ngày 12/5 dao động từ 11.000 đồng/kg đến hơn 12.100 đồng/kg. Mức giá này cao hơn so với giá đấu thầu mua gạo ngày 12/3, trung bình chỉ từ 9.800 đồng đến hơn 10.000 đồng/kg.

Theo tính toán, với việc phải mua thêm 182.300 tấn gạo trong nhiệm vụ mua 190.000 tấn của Chính phủ giao, số tiền ngân sách bỏ thêm ra để thầu mua gạo lần 2 sẽ vào khoảng từ 200 đến gần 270 tỷ đồng.

Đại biểu Hồ Thanh Bình cho hay, việc ngân sách nhà nước phải bỏ thêm gần 300 tỷ đồng để mua cho được số gạo dự trữ nghe rất xót xa, nhưng cũng cần đặt nó bên cạnh thiệt hại của người nông dân, của doanh nghiệp và cả nền kinh tế trong thời gian tạm ngừng xuất khẩu gạo (từ ngày 24/3 đến 1/5).

"Thời điểm đó, lý do tạm ngưng xuất khẩu gạo được đưa ra là để đảm bảo an ninh lương thực, rằng nếu cứ xuất khẩu thì Nhà nước không mua được gạo dự trữ, phải bỏ nhiều tiền hơn. Nhưng các số liệu thống kê đã chứng minh không có vấn đề gì về nguồn cung, và phía cơ quan đề xuất liệu đã tính người nông dân và doanh nghiệp thiệt hại cỡ nào trong khoảng thời gian hơn 1 tháng tạm ngừng xuất khẩu gạo? 

Làm gì cũng phải tạo ra được những giá trị tốt cho người dân được hưởng lợi, nền kinh tế được hưởng lợi, chứ không phải vì một vài tình huống nhỏ như vậy. Nông sản thời gian qua tiêu thụ rất khó khăn trên thị trường, tại sao không tạo điều kiện giúp đỡ người nông dân, giúp đỡ doanh nghiệp phát triển trong lúc có cơ hội?

Chúng ta luôn kêu gọi tinh thần thượng tôn pháp luật, bản thân người thực thi nhiệm vụ Nhà nước giao phó cũng phải gương mẫu, không phải chỉ triêng người dân bình thường hay doanh nghiệp.

Gạo là một sản phẩm dự trữ và đặt trong hoàn cảnh đất nước ta đang làm kinh tế nông nghiệp thì bản thân ngành dự trữ cũng phải tuân thủ tư duy đó. Làm thế nào để nhận thức cho phù hợp, không phải cắt khúc Nhà nước thiệt hại bao nhiêu, trong khi những thiệt hại khác thì không cân đối lại", đại biểu Hồ Thanh Bình lưu ý.

Thành Luân