Tranh luận nóng

Cụm tàu sân bay Mỹ và Trung Quốc: Đánh bại đối phương?

Thứ Tư, 11/03/2020 07:29

(Bình luận quân sự) - Bài viết đăng trên báo “Người đưa tin công nghiệp quốc phòng” (Nga) ngày 20/8/2019.

Với tàu khu trục Dự án 052C, trong số các vũ khí tấn công của nó có 2 tổ hợp phóng tên lửa, mỗi tổ hợp có bốn container bố trí ở phần giữa tàu để phóng các tên lửa chống hạm tốc độ cận âm bay thấp (ở độ cao khoảng 30 m trên mặt nước biển khi bay hành trình và hạ xuống còn 7-10 m khi tiếp cận mục tiêu) do Trung Quốc tự sản xuất YJ-62 (C-602) với tầm bắn tối đa khoảng 280 km.

Cụm tàu sân bay Mỹ và Trung Quốc: Ai thắng ai?

Vũ khí phòng không trên tàu có phiên bản hải quân của tổ hợp tên lửa phòng không đa kênh HQ-9 được chế tạo chủ yếu dựa theo “kinh nghiệm” chế tạo tổ hợp tên lửa phòng không S-300 của Nga.

Tên lửa hạng nặng chính của tổ hợp này có cự ly đánh chặn mục tiêu tối đa là 125 km, thời gian phản ứng là 10 giây. Trên các tàu khu trục Dự án 052C còn có 8 mô-đun phóng thẳng đứng HHQ-9 do Trung Quốc sản xuất với 6 quả tên lửa phòng không mỗi mô-đun (tổng cộng 48 tên lửa).

Cum tau san bay My va Trung Quoc: Danh bai doi phuong?
Tàu khu trục Hải quân Trung Quốc Dự án 052C

Những tên lửa trên là bản sao từ các tên lửa tổ hợp S-300F / “Rif” của Nga. Để tiêu diệt các phương tiện tấn công đường không trong cự ly tự bảo vệ của tàu, có 2 tổ hợp pháo bảy nòng cỡ 30 ly Type 730 AC với tầm bắn tối đa 3 km và tốc độ bắn 4.600- 5.800 phát/phút.

Để sục sạo phát hiện tàu ngầm đối phương, tàu khu trục này có hệ thống thủy âm SJD-8/9 “phát triển” từ hệ thống thủy âm DUBV-23 do Pháp sản xuất. Các tính năng kỹ- chiến thuật của hệ thống thủy âm SJD-8/9 Trung Quốc kém xa những tính năng tương tự của hệ thống thủy âm trang bị cho các tàu Mỹ.

Tàu khu trục trên có bãi cất hạ cánh và nhà chứa máy bay lên thẳng chống ngầm Ka-28 hoặc máy bay lên thẳng Z-9C Trung Quốc tự sản xuất nhưng theo mẫu Ka-28 Nga.

Cum tau san bay My va Trung Quoc: Danh bai doi phuong?

Vũ khí tên lửa của tàu khu trục Dự án 052D được bố trí trong 2 tổ hợp phóng thẳng đứng mỗi tổ hợp 32 ổ phóng và 24 tổ hợp phóng tên lửa phòng không có điều khiển FL3000N.

Trong cơ số của các tổ hợp phóng thẳng đứng có thể có các tên lửa có cánh (hành trình) CJ-10, tên lửa chống hạm YJ-18 và YJ-83, tên lửa phòng không có điều khiển HQ-9 và DK-10A, tên lửa chống ngầm có điều khiển CY-5.

Tàu khu trục Dự án 052D có một tổ hợp pháo một nòng cỡ 130 ly H / PJ-38 và một tổ hợp pháo phòng không bảy nòng cỡ 30 ly. Có một nhà chứa máy bay và bãi đỗ cho một máy bay lên thẳng kiểu Ka-27.

Tên lửa CJ-10 sẽ không có ích lợi gì nếu được sử dụng để chống các tàu nổi- nó được thiết kế để tấn công các mục tiêu trên mặt đất.

Tên lửa chống hạm YJ-18 có tầm bắn tới 530 km và tốc độ hành trình khoảng 900 km/h, khi đến khu vực mục tiêu và khi đầu tự dẫn đã khóa mục tiêu – tốc độ từ 2- 3 M.

Đây là phiên bản “made in China” từ tên lửa Nga “Club”, vì vậy chúng ta có thể đưa ra các số liệu khá chính xác về đầu tác chiến của nó- trọng lượng khoảng từ 200- 250 kg. Tên lửa chống hạm YJ-83 (C-803) tầm ngắn (khoảng 180 km), trọng lượng đầu tác chiến - 185 kg.

Tên lửa phòng không có điều khiển DK-10A được chế tạo theo mẫu tên lửa “không đối không”, có tầm bắn- theo các ước tính khác nhau- vào khoảng từ 30 đến 50 km.

Không có các thông tin đủ độ tin cậy về các phương án (tỷ lệ các loại đạn) trong cơ số đạn của tàu khu trục này.

Nhưng nếu tính tới khả năng nó có thể được giao nhiệm vụ tác chiến trong đội hình binh đoàn tàu sân bay, thành phần vũ khí ước tính được áp dụng trong điều kiện tiến hành các hoạt động tác chiến với các cụm tàu nổi mạnh của đối phương sẽ là như sau:

8 tên lửa có cánh (hành trình) CJ-10, 16 tên lửa chống hạm YJ-18, 8 tên lửa chống ngầm CY-5 và 32 tên lửa phòng không có điều khiển HQ-9. Nhiệm vụ phòng không tầm gần do tổ hợp tên lửa phòng không FL3000N (với 24 quả tên lửa phòng không có điều khiển) đảm nhiệm.

Các khinh hạm Dự án 054 có 16 tên lửa chống hạm YJ-83 với tầm bắn 160 km và tốc độ bay cận âm. Phương tiện phòng không chủ yếu- các tổ hợp tên lửa phòng không tầm trung đa kênh HQ-16, - một sản phẩm hợp tác thiết kế Nga-Trung phát triển từ tên lửa "Shtil" của chúng ta (Nga).

Tổ hợp thủy âm MGK-335 cho phép tàu giải quyết một cách hiệu quả các nhiệm vụ chống ngầm.

Các tàu ngầm lớp "Thương " có sáu ống phóng ngư lôi cỡ 533 ly ở phía mũi tàu. Trong số này, có những ống có thể phóng ngư lôi (như Yu-1, Yu-3 và Yu-6) và tên lửa YJ-82.

Cơ số đạn- lên tới 24 đơn vị (quả). Thành phần cơ số tác chiến trong trường hợp tàu ngầm này hoạt động trong đội hình cụm tàu sân bay có thể là: 8 quả tên lửa chống hạm và 16 ngư lôi các loại.

Tên lửa chống hạm tốc độ cận âm, nếu được phóng khi tàu ngầm đang lặn thì có cự ly bắn tới 120 km và mang đầu tác chiến nặng khoảng 170 kg. Độ cao đường bay trên quỹ đạo- 50- 100 mét và hạ xuống còn 5-10 mét trong khu vực mục tiêu kể từ thời điểm đầu tự dẫn khóa mục tiêu.

Cũng tương tự như các tên lửa Trung Quốc khác, cự ly hoạt động của đầu tự dẫn tên lửa trên khó có thể vượt ngưỡng 20-25 km, và thành thử, phần lớn quỹ đạo bay của tên lửa chống hạm Trung Quốc sẽ ở độ cao tương đối lớn nên sẽ trong khu vực tiêu diệt (trong tầm bắn) của các hệ thống phòng không đối phương, vì thế nên khả năng sống sót của chúng sẽ giảm rất đáng kể.

Và nếu xét tổng thể, các tính năng kỹ- chiến thuật của tàu ngầm Dự án 093 Trung Quốc này, trước hết là chỉ số tiếng ồn, không cho phép chúng đối phó được với các tàu ngầm Mỹ.

Chính vì vậy nên việc sử dụng các tàu ngầm trong đội hình cụm tàu tàu ​​sân bay Trung Quốc chỉ có ý nghĩa nếu chúng được giao giải quyết các nhiệm vụ trinh sát chiến thuật và hỗ trợ lực lượng chủ yếu của cụm tàu khi tấn công những tàu mặt nước vẫn còn khả năng sẵn sàng chiến đấu của đối phương.

Sự cân bằng có lợi cho ai

Chúng ta tổng kết: tổng tiềm lực tác chiến của một cụm tàu sân bay tấn công Trung Quốc - tới 36 máy bay đa năng trên tàu, 64-80 tên lửa chống hạm tầm xa, 88-102 tên lửa chống hạm tầm trung và tầm ngắn (cự ly bắn 160 - 280 km), trong số đó có tới 16 quả trong trang bị các tàu ngầm, đến 40 kênh mục tiêu của các tổ hợp tên lửa phòng không với cơ số đạn hơn 450 quả tên lửa và đến tối đa là 30 máy bay lên thẳng nhiều chức năng khác nhau.

Một binh đoàn tàu sân bay của Trung Quốc có thể có từ 60 đến 72 máy bay tiêm kích J-15, 96- 128 quả tên lửa chống hạm tầm xa, 152-184 quả tên lửa chống hạm tầm trung và tầm ngắn (cự ly bắn 160-280 km), trong đó có 24 đến 32 quả trên các tàu tàu ngầm, tới 64 kênh mục tiêu của các tổ hợp tên lửa phòng không với tổng cơ số đạn là 700 quả tên lửa các cự ly bắn khác nhau và hơn 50 máy bay lên thẳng.

“J-15 Trung Quốc thua xa F-18 Mỹ về trang bị phương tiện vô tuyến điện tử và hệ thống vũ khí”

Cứ mỗi ngày đêm (24h), giả sử là người Trung Quốc cũng “chịu” được cường độ sử dụng không quân cực kỳ căng thẳng và rất nổi tiếng như trên các tàu sân bay của người Mỹ khi họ tiến hành các chiến dịch quân sự trong các cuộc xung đột cục bộ, thì một cụm tàu sân bay tấn công của Hải quân PLA có thể thực hiện được từ 90 đến 110 chuyến xuất kích, trong đó có 60-70 chuyến xuất kích của các máy bay tiêm kích. Còn với binh đoàn tàu sân bay tấn công, các chỉ số tương tự lần lượt sẽ là- 180- 220 và 120-140.

Căn cứ và phương án bố trí đội hình chiến đấu nhiều khả năng nhất của các cụm tàu sân bay tấn công Trung Quốc, có thể ước tính chiều sâu tấn công các tàu nổi (đối phương) của không quân cụm tàu sân bay hay binh đoàn tàu sân bay Trung Quốc là vào khoảng 600-700km, còn nếu tấn công bằng các tên lửa- vào khoảng 450-550 km.

Tuyến đánh chặn từ xa các mục tiêu trên không bằng các máy bay tiêm kích trên tàu có thể cách tàu sân bay đến 300-400km nếu có sự hỗ trợ của các máy bay AWACS cất cánh từ các sân bay trên đất liền và vào khoảng 200-250 km nếu không có sự hỗ trợ của máy bay AWACS (và đặc biệt, chỉ có thể đánh chặn ở các độ cao lớn).

Khu vực đánh chặn các phương tiện tấn công đường không của các phương tiện phòng không trên tất cả các tàu trong đội hình chỉ có bán kính khoảng 60-150km tính từ trung tâm đội hình và tùy thuộc vào hướng tấn công của đối phương và cách bố trí đội hình của cụm (binh đoàn) tàu. Khả năng phòng thủ chống ngầm hiệu quả chỉ giới hạn trong cự ly 15-20 hải lý từ trung tâm đội hình.

Các phân tích về thành phần vũ khí của các đội hình tàu sân bay Trung Quốc cho thấy chúng khá mạnh.

Các điểm mạnh của chúng trong một trận chiến với các binh đoàn tàu nổi lớn của đối phương là:1/ tiềm lực đáng kể của vũ khí tên lửa, đặc biệt là tên lửa chống hạm tầm xa, và như đã biết thì hiện trong trang bị của các đối thủ tiềm năng của Trung Quốc không có các tên lửa lớp này (theo các nguồn tin công khai của Mỹ, thì phiên bản chống hạm của tên lửa “Tomahawk” đã bị loại biên), 2/ các máy bay tiêm kích đa năng trên tàu J-15 khá hiện đại.

3/ Một lợi thế quan trọng của các cụm tàu sân bay tấn công và binh đoàn tàu sân bay tấn công Trung Quốc sẽ là các tên lửa chống hạm siêu thanh phát triển từ tên lửa “Sinkun-2” trang bị cho các tàu nổi và máy bay.

Điều này sẽ tăng cường đáng kể khả năng của Hải quân PLA và làm thay đổi cán cân lực lượng trên biển có lợi cho Trung Quốc.

Những điểm yếu của đội hình tàu sân bay Trung Quốc là số lượng máy bay trên tàu sân bay và số lượng máy bay có thể cất cánh cùng lúc quá ít (16 chiếc cho cụm tàu và 32 chiếc cho binh đoàn tàu), không có các máy bay trinh sát hỗ trợ và không đủ lực lượng chống ngầm do sự tụt hậu công nghệ khá lớn của Trung Quốc trong lĩnh vực chế tạo vũ khí chống ngầm, trước hết là các phương tiện sục sạo- phát hiện tàu ngầm đối phương, cũng như không có khả năng tạo ra trường radar tầm thấp ở độ sâu cần thiết bằng các phương tiện trang bị riêng của cụm tàu (4-8 máy bay lên thẳng chống ngầm hiện có trinh sát chống ngầm không thể tạo được trường radar ở độ sâu cần thiết).

Để khắc phục những nhược điểm nay, Trung Quốc cần phải tổ chức lực lượng hỗ trợ cho cụm tàu và binh đoàn tàu bằng không quân mặt đất. Nếu không làm được như vậy, những điểm yếu nói trên sẽ làm giảm rất đáng kể khả năng tác chiếncủa các đội hình tàu sân bay Trung Quốc.

Với các đội hình (cụm, binh đoàn) tương tự của Mỹ, căn cứ vào những tính năng kỹ- chiến thuật đã biết khá rõ của các tàu trong đội hình, chúng ta chỉ cần nhắc lại một số chỉ số chính chỉ tiềm lực tác chiến của những tàu đó.

Và cụ thể- cụm tàu sân bay tấn công Mỹ có 60 máy bay tiêm kích đa năng và khoảng 40 máy bay và máy bay lên thẳng đảm bảo, 128-176 quả tên lửa chống hạm tầm trung (trong đó có các biến thể mới nhất của tên lửa chống hạm “Harpoon”), đến 50 kênh mục tiêu của các tổ hợp tên lửa phòng không với cơ số đạn là hơn 700-900 quả tên lửa phòng không có điều khiển, đến 15 máy bay lên thẳng chống ngầm trên các tàu hộ tống.

Một binh đoàn tàu sân bay tấn công Mỹ với 2-3 tàu sân bay có tới 120-180 máy bay tiêm kích đa năng và 80-120 máy bay hỗ trợ tác chiến, 200-280 quả tên lửa chống hạm tầm trung, đến 80-90 kênh mục tiêu của các tổ hợp tên lửa phòng không với cơ số đạn lên tới 1.200- 1.500 quả tên lửa phòng không có điều khiển và 25-30 máy bay lên thẳng chống ngầm trên các tàu hộ tống.

Theo kinh nghiệm tiến hành các hoạt động tác chiến trong các cuộc xung đột cục bộ trước đây, một cụm tàu sân bay tấn công Mỹ có thể cho thực hiện tới 160-180 chuyến máy bay xuất kích mỗi ngày đêm, trong đó có 100-110 chuyến xuất kích là của các máy bay tiêm kích.

Đối với một binh đoàn tàu sân bay tấn công, các chỉ số trên lần lượt sẽ là 320-540 và 200-330.

Nhưng điểm mạnh của cụm tàu và binh đoàn tàu sân bay tấn công Mỹ là- có lực lượng không quân hùng hậu với rất nhiều máy bay hiện đại, có tất cả các kiểu và đủ cơ số máy bay và máy bay lên thẳng đảm bảo chiến đấu nên thiết lập được một hệ thống phòng thủ và giám sát tình huống bố trí sâu theo tuyến.

Có các phương tiện trinh sát- sục sạo hiện đại phát hiện tàu ngầm đối phương, có thể cho cất cánh cùng lúc một số lượng lớn máy bay để tham chiến (với cụm tàu- tối đa là 40 máy bay, với binh đoàn tàu – tối đa là 80-120 máy bay) nên chiếm được ưu thế trên không, có lực lượng phòng không mạnh với rất nhiều đạn.

Các điểm yếu là không có tên lửa chống hạm tầm xa, và hiệu quả của hệ thống phòng không sẽ không cao nếu phải đối phó với tên lửa chống hạm siêu thanh sẽ có trong tương lai của Trung Quốc “Sinkun-2”.

Chiều sâu hoạt động tác chiến (bán kinh tác chiến) của cụm tàu và binh đoàn tàu sân bay tấn công Mỹ chống các mục tiêu nổi bằng lực lượng không quân trên tàu ước tính vào khoảng 600- 700 km, còn của các tên lửa chống hạm trên tàu, tùy thuộc vào cách bố trí đội hình chiến đấu, ước tính vào khoảng 300 -350 km tính từ tâm đội hình.

Tuyến đưa các máy bay tiêm kích vào tham chiến theo các dữ liệu của các máy bay AWACS (cách tâm đội hình) lên tới 400km. Chiều sâu tuyến chống ngầm từ xa- tới 350-400 km hoặc hơn ở những hướng nguy hiểm nhất.

Giờ chúng ta so sánh tiềm lực tác chiến của cụm tàu sân bay tấn công và bình đoàn tàu sân bay tấn công của Mỹ và của Trung Quốc. Tính theo chỉ số chiều sâu hoạt động của không quân trên tàu – có một sự cân bằng tương đối.

Tuy nhiên, người Mỹ có thể đưa vào trận cùng lúc số lượng máy bay chiến đấu gấp 2,5 lần số lượng máy bay có thể tham chiến cùng lúc của người Trung Quốc- ưu thế không thể tranh cãi.

Chiều sâu tác chiến của các tên lửa chống hạm Trung Quốc gấp gần một lần rưỡi tên lửa chống hạm Mỹ. Nhưng nếu tính tổng số tên lửa chống hạm- lại có một sự cân bằng tương đối.

Chiều sâu phòng ngự của các binh đoàn Trung Quốc kém người Mỹ từ 3 đến 5 lần, các binh đoàn tàu Trung Quốc cũng thua các binh đoàn tương tự Mỹ về số lượng các kênh mục tiêu của các tổ hợp tên lửa phòng không và cơ số đạn tên lửa phòng không có điều khiển tới từ hai lần trở lên.

Tiềm lực tác chiến của một cụm tàu sân bay tấn công Mỹ tương đương với cả một binh đoàn sân bay tấn công Trung Quốc.

Các phân tích chỉ ra rằng Trung Quốc thua kém nhiều so với Mỹ. Chi có một sự cân bằng tương đối duy nhất nếu tính theo tiêu chí cự ly hoạt động của không quân trên tàu sân bay. Tuy vậy, các máy bay tiêm kích có thể hạn chế đáng kể chiều sâu kiểm soát tình huống trên biển của đối phương.

Và như vậy, sẽ có lợi cho phía Trung Quốc nên bất chấp ưu thế vượt trội của đối phương, vẫn có thể đánh bại được đối phương, đặc biệt là nếu sử dụng tên lửa chống hạm siêu thanh sắp có như đã nói.

Tuy nhiên, người Mỹ lại hoàn toàn có đủ khả năng áp dụng các biện pháp để chặn không cho các phương tiện mang tên lửa chống hạm siêu thanh nói trên của Trung Quốc đến được tuyến phóng tên lửa. Mọi thứ sẽ được quyết định bởi nhịp độ có thể có của trận chiến.

  • Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch)