Tranh luận nóng

Số phận những người Nga ở Đông Dương

Chủ Nhật, 25/11/2018 08:22

(Hồ sơ) - Từ đội quân lê dương nước ngoài đến với kháng chiến Việt Nam

So phan nhung nguoi Nga o Dong Duong
Đội quân lê dương nước ngoài Pháp tại Đông Dương

Trong một thời gian dài, Đông Dương nằm ngoài phạm vi chú ý của Đế chế Nga. Không có gì lạ trong chuyện này, bởi vì khoảng cách giữa hai nước là quá xa.

Chỉ mãi tới cuối thế kỷ 19 Nga mới thiết lập mối quan hệ khá gần gũi với Xiêm (Sau đổi thành Thailand). Xiêm giáp biên giới với Miến Điện - thuộc địa của Anh và với Đông Dương - thuộc Pháp, là quốc gia độc lập duy nhất trong khu vực.

Cho đến cuối thập niên thứ hai của thế kỷ XX, chỉ có một số ít người Nga có mặt ở Đông Dương. Họ là những du khách, các nhà ngoại giao, các viên chức thực hiện những nhiệm vụ chính trị nhất định.

Tình hình đã thay đổi đáng kể sau Cách mạng tháng Mười và cuộc nội chiến bắt đầu ở Nga. Các sự kiện chính trị hỗn loạn ở Nga lúc bấy giờ đã ảnh hưởng đến mối quan hệ với Đông Dương xa xôi. Quan hệ với Xiêm đã bị gián đoạn trong nhiều thập niên.

Gia đình hoàng gia Xiêm, vốn có quan hệ thân thiết với hoàng gia Nga, đã đón nhận cuộc cách mạng một cách khó khăn, và việc xử bắn Nikolai Romanov cùng với vợ, con và các thành viên trong gia đình ông đã làm chấn động tới gia đình hoàng gia của một quốc gia xa xôi.

Trong Thế chiến II, Thái Lan là đồng minh của Nhật Bản, sau đó đổi hướng sang Hoa Kỳ và trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Thái Lan một trong những đối tác chính trị và quân sự quan trọng của Washington ở Đông Nam Á.

Đối với Đông Dương thuộc Pháp, tại thời điểm diễn ra các sự kiện được mô tả trên những khu vực Việt Nam, Lào và Campuchia, sau những sự kiện cách mạng, thì tại nơi đây đã xuất hiện một đội quân lê dương hùng hậu đến từ Đế quốc Nga xa xôi.

Họ là những người nhập cư, chủ yếu là cựu sĩ quan của quân đội Sa hoàng, từng tham gia phong trào Bạch vệ, hoặc đơn giản là đại diện của tầng lớp khá giả, quyết định rời khỏi quê hương để tránh xa tội lỗi.

Nước Pháp đã trở thành một trong những trung tâm chính của di dân Nga. Đây cũng là điều tự nhiên, bởi vì, trước hết, Pháp là đồng minh của Đế quốc Nga theo Hiệp ước Entente, và thứ hai, phần lớn các quý tộc Nga đều biết tiếng Pháp, đã hình dung được cuộc sống ở đất nước này.

Không phải tất cả những người di cư đều trở thành bồi bàn hay tài xế taxi. Nhiều sĩ quan Nga đã tham gia phục vụ trong các đội quân lê dương nước ngoài của Pháp.

Xét cho cùng, là quân nhân hay dịch vụ thì cũng là nghề, nhưng tham gia đội quân lê dương, họ vừa có tiền vừa có khả năng sau này về hưu, có thể sống ở Pháp hoặc một nước thuộc địa nào đó của Pháp.

Chính những người Nga phục vụ trong đội quân lê dương nước ngoài đó đã trở thành nhóm đông người Nga xuất hiện ở Đông Dương thuộc Pháp.

Vào thời điểm đó, cũng giống như ngày nay, quân lê dương nước ngoài được sử dụng chủ yếu ở bên ngoài nước Pháp – ở những thuộc địa Châu Phi và Châu Á.

Ở Đông Dương, lực lượng quân sự mạnh nhất của thực dân Pháp tập trung ở Việt Nam, lúc đó được chia ra thành Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ. Năm 1921, có 107 lính lê dương Nga phục vụ trên lãnh thổ Đông Dương thuộc Pháp, trong đó có 83 người phục vụ ở Bắc Kỳ.

So phan nhung nguoi Nga o Dong Duong
Fedor Ivanovich Eliseev

Câu chuyện về những lính lê dương người Nga phục vụ trong các đơn vị quân đội Pháp trong những năm 1920 đã được Mikhail Pavlovich Koryakin - một người sinh ra tại tỉnh Arkhangelsk, một nông dân và sau này phục vụ trong quân đội, phấn đấu lên tới sĩ quan, đã viết trong các lá thư của mình từ những năm 1926-1928.

Con đường đi của ông khá chuẩn - năm 1920 ông từ Nga chạy sang Constantinople, sau đó được tuyển mộ vào lính lê dương năm 1922.

Ở Bắc Kỳ, Koryakin đã cố gắng liên kết với một số lính lê dương người Nga khác.

Cuối cùng, ông đã dựng lên một nhóm có tên gọi là "Liên minh những người Nga quý tộc mang tên Hoàng thân Công tước Kira Kirillovna" – là một trong nhiều tổ chức người di cư Nga của chế độ quân chủ.

Trong liên minh này có ít nhất là 53 người có nguồn gốc xuất thân khác nhau. Tất cả họ đã từng phục vụ trong quân đội Nga trong quá khứ, và bây giờ họ là lính lê dương thuộc Trung đoàn bộ binh số 1, đóng quân ở phía bắc Hà Nội.

Những người thuộc diện dân sự từng phục vụ trong Đế chế Nga trước đây có mặt ở Đông Dương ít hơn so với cánh nhà binh. Về cơ bản họ cũng vào Đông Dương bằng con đường qua Pháp.

Chỉ có điều những quân nhân thì thông qua con đường là lính lê dương nước ngoài, còn các chuyên gia như: kỹ sư, kỹ thuật viên thì đến từ nhiều công ty Pháp khác nhau.