Tranh luận nóng

Phát hiện ra 'điểm yếu' của tên lửa siêu thanh Nga Zircon

Thứ Ba, 23/06/2020 07:08

(Vũ khí) - Tên lửa mới “Zircon” sẽ tham gia các cuộc thử nghiệm cấp nhà nước cùng tàu ngầm hạt nhân đa năng dự án “Yasen-M”

Xin giới thiệu tiếp một bài viết về vũ khí của chuyên gia quân sự, nguyên kỹ sư thiết kế tên lửa Nga Vladimir Tuchkov với tiêu đề và phụ đề trên. Bài đăng trên “Svobodnaia Pressa” ngày 16/6/2020.

Phat hien ra 'diem yeu' cua ten lua sieu thanh Nga Zircon
Trên ảnh: phóng tên lửa có cánh (Ảnh: ảnh chụp màn hình. Bộ Quốc phòng Liên bang Nga/)

Tờ “Izvestia” vừa đưa tin là tàu ngầm hạt nhân đa năng dự án 885M “Yasen-M “sẽ được bàn giao cho Hạm đội Biển Bắc muộn hơn so với kế hoạch đã định. Tàu này sẽ được đưa đi thử nghiệm vào mùa thu năm nay.

Vì vậy, phải sang năm 2021 tàu mới hoàn toàn sẵn sàng để bàn giao. Tất nhiên, nếu như những thử nghiệm vào mùa thu này đều khẳng định được là tất cả các hệ thống của “Yasen-M” đều hoạt động tốt.

Đây vừa một tin vừa xấu lại vừa tốt.

Nói đây là một tin xấu- vì những lý do hoàn toàn có thể hiểu được. Chiếc tàu ngầm đầu tiên dự án này (885M) là K-560 “Severodvinsk” dòng “Yasen” thế hệ bốn được khởi công đóng từ năm 1993, hạ thủy năm 2010, bàn giao cho Hải quân Nga năm 2014.

Đối với khoảng thời gian “loạn lạc” trong ngành công nghiệp Nga (sau khi Liên Xô tan rã), thì chuyện này (thời gian đóng quá lâu) cũng có thể tạm coi là “gần như bình thường” được.

Năm 2009, khởi công đóng tiếp chiếc “Yasen” thứ hai mang tên "Kazan". Tuy nhiên, “Kazan” đã là một tàu ngầm được hiện đại hóa với những tính năng ưu việt hơn nhiều so với (“Severodvinsk”)- nhất là về khả năng tàng hình, vũ khí và độ nhạy của hệ thống thủy âm.

Đó chính là lý do tại sao lại có thêm chữ cái “M” vào sau tên dự án (“Yasen-M”). Tất cả đều tuyệt vời. Chỉ mỗi tội là là phải mất quá nhiều thời gian chờ đợi sự xuất hiện của chiếc tàu ngầm đa năng thứ hai đáp ứng được các yêu cầu hiện đại khi tiến hành chiến tranh dưới mặt nước này.

“Kazan” được hạ thủy năm 2017. Theo bản kế hoạch được duyệt, nhưng dĩ nhiên, đã được chỉnh đi chỉnh lại rất nhiều lần, thì nó sẽ phải sẵn sàng để bàn giao ngay trong năm nay.

Từ 5 năm trước, đã có dự kiến là đến trước năm 2023, Hải quân Nga sẽ có trong trang bị một (1) tàu ngầm “Yasen” và sáu (6) tàu ngầm “Yasen-M”. Thế mà giờ lại thêm một chiếc tàu bị chậm tiến độ nữa.

Còn gọi tin này là tin tốt là vì- chính nhờ sự chậm trễ này mà rất có thể khi được bàn giao cho Hải quân, tàu ngầm này đã được trang bị tên lửa chống hạm siêu thanh “Zircon”.

Nếu thế thì khả năng tác chiến của nó sẽ tăng rất đáng kể. Không phải tự nhiên mà 2 năm trước đây, một vị đô đốc người Anh có rụt rè tuyên bố rằng để bảo vệ hạm đội Anh, thì cần phải giữ khoảng cách giữa các tàu chiến Anh với với các phương tiên mang “Zircon” Nga sao cho khoảng cách đó phài lớn hơn cự ly bắn của tên lửa này. Nói ngắn gọn dễ hiểu là hãy tránh xa “Zircon”.

Những thay đổi (cải tiến) trong thiết kế của “Yasen-M” so với “Yasen” (thông thường) như sau. Nhờ sử dụng các hệ thống điện tử trên các nền tảng mới, cũng như tăng trình độ tự động hóa của tất cả các công đoạn, các kỹ sư Nga đã có thể giảm được rất đáng kể kích thước của tàu.

Chiều dài đã giảm tới 10 mét – chỉ 129 m thay vì 139 m. Hình dạng hình học cũng được cải thiện do mũi tàu nhọn hơn.

Và điều này cũng cho thấy rằng rằng “Yasen-M” đã sử dụng các thiết bị nhỏ gọn hơn – vì hệ thống thủy âm luôn nằm ở phần mũi tàu để tối ưu hóa hoạt động của ăng ten.

Trên tàu ngầm đã hiện đại hóa, số lượng các ống phóng lôi đã giảm từ 10 xuống còn 8. Nhưng bù lại, số lượng ống phóng thẳng đứng các tên lửa hành trình (có cánh) là “Oniks”, “Zircon” và “Kalibr” lại tăng từ 8 lên 10.

Có một thay đổi nữa, cực kỳ đáng kể. Nếu như trên tàu “Yasen” có sử dụng một số linh kiện- chi tiết và bộ phận máy do nước ngoài sản xuất (chủ yếu là các nước cộng hòa Liên Xô cũ), thì bây giờ- trên các tàu “Yasen-M”, tất tần tật đều là của Nga- từ ốc vít đến cái đinh tán cuối cùng.

Về việc thử nghiệm tàu ngầm “Kazan” sắp tới - Chuẩn đô đốc, Cựu chỉ huy tàu ngầm hạt nhân, Anh hùng Nga Vsevolod Khmyrov, một người rất am hiểu lĩnh vực thử nghiệm tàu ngầm có chia sẻ như sau: thử nghiệm cấp nhà nước một chiếc tàu ngầm mới, khi mà tất cả các trang thiết bị trên tàu phải được kiểm tra, là một nội dung công việc vô cùng phức tạp. Và vì vậy cực kỳ khó có thể dự đoán chính xác thời điểm có thể bàn giao nó (cho Hải quân).

Còn Chủ tịch Câu lạc bộ Thủy thủ Tàu ngầm thành phố St. Petersburg, Đại tá hải quân dự bị Igor Kurdin thì ông này cho biết thêm:

“Một trong những nộ dung quan trọng nhất (khi thử nghiệm tàu ngầm) là bắn đạn thật – tức phóng những tên lửa và ngư lôi dự định sẽ được trang bị cho tàu. Tàu ngầm cũng được cho lặn xuống độ sâu tối đa.

Hơn nữa, thời gian lặn sẽ kéo dài và cho tăng độ sâu dần dần – khi tàu ngầm lặn xuống một số độ sâu nhất định nào đó thì sẽ cho dừng lại ở độ sâu đó một thời gian để kiểm tra hoạt động của các trang thiết bị ở từng độ sâu cụ thể. Dứt khoát cũng phải kiểm tra khả năng nổi khẩn cấp của tàu ngầm”.

Phần quan trọng nhất của chương trình thử nghiệm cấp nhà nước tàu ngầm “Kazan” chính là phóng tên lửa chống hạm “Zircon”. Nói là tên lửa chống hạm nhưng thực ra “Zircon” cũng có thể tấn công vào các mục tiêu ven biển.

Vào tháng 1 năm nay, khinh hạm dự án 22350 mang tên “Đô đốc Gorshkov” đã phóng các tên lửa “Zircon” từ Biển Barents vào tận các mục tiêu trên đất liền tại một trong những trường bắn ở phía bắc dãy núi Ural.

Vâng, những thử nghiệm khác nhau kiểu tên lửa này đã được tiến hành trong hơn bốn năm này. Nếu ở giai đoạn đầu, các vụ phóng được thực hiện từ các phương tiện nổi chuyên dụng trên biển, thì từ giờ nó sẽ được phóng thử nghiệm từ chính những phương tiện sẽ mang kiểu tên lửa này.

Trước hết, tên lửa “Zircon” sẽ được trang bị cho tàu tuần dương hạt nhân hạng nặng mang tên lửa “Đô đốc Nakhimov”. Nhiều khả năng tàu “Piot Đại đế” cùng lớp với tàu “Đô đôc Nakhimov” dự án “Orlan’ vẫn sẽ chưa được trang bị “Zircon” vì những khó khăn liên quan đến vấn đề tài chính.

Và cũng sẽ chưa trang bị “Zircon” cho các khinh hạm dự án 22350. Và cả các tàu ngầm hạt nhân đa năng “Yasen” và “Yasen-M” nữa. Khi đã sản xuất được nhiều hơn “Zircon”, kiểu tên lửa siêu thanh này sẽ đưa vào trang bị cho các tàu mặt nước khác có lượng giãn nước nhỏ hơn, và cũng như các tàu ngầm các dự án khác nhau.

Việc lùi thời hạn thử nghiệm “Kazan” nên được hiểu là do tên lửa “Zircon” đã được hoàn thiện. Vì thế nên “Kazan” sẽ chờ để tiến hành các cuộc thử nghiệm chung cho cả tàu ngầm và tên lửa.

Cho đến nay, tất cả các tính năng của “Zircon” vẫn chưa được tiết lộ. Chỉ biết rằng tên lửa có thể tăng tốc tới 8 M. Cự ly bắn được cho là vào khoảng 500-600 km. Trọng lượng đầu tác chiến- 300-400 kg.

Một số nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Nga còn cho biết rằng tên lửa được dẫn đường tới mục tiêu bầng hệ thống điều khiển quán tính và đầu tự dẫn radar chủ động.

Phat hien ra 'diem yeu' cua ten lua sieu thanh Nga Zircon

Kiểu tên lửa do Tập đoàn khoa học- sản xuất (NPO) “ Mashinostroeniya” (“Chế tạo máy”) chế tạo này có thể tự tin chọc thủng cả các hệ thống phòng thủ chống tên lửa hiện có (Aegis và THAAD), lẫn các hệ thống phòng thủ chống tên lửa sẽ có trong tương lai.

Và nó hoàn toàn xứng đáng được mệnh danh là "sát thủ tàu sân bay”. Có nghĩa là mục tiêu cho các cuộc tấn công của “Zircon” sẽ là các tàu địch cỡ lớn - từ lớp khinh hạm đến các tàu sân bay. Cũng như các sở chỉ huy trên mặt đất của Hải quân các nước NATO.

Khả năng chắc chắn chọc thủng các hệ thống phòng thủ chống tên lửa của “Zircon” được đảm bảo không chỉ bởi tốc độ khủng khiếp của nó khiến các thiết bị của các tổ hợp tên lửa phòng không không thể bám kịp, mà còn do nó có khả năng cơ động và liên tục thay đổi đường bay.

Và nếu như kiểu tên lửa hàng không Kh-32 với tốc độ ở giai đoạn cuối tới 4,6 M đã là một vấn đề nghiêm trọng đến mức mà hệ thống phòng thủ tên lửa “Aegis” Mỹ chỉ có thể đánh chặn được một trong khoảng 4-5 quả tên lửa (Kh-32), thì với “Zircon”- nó chắc chắn sẽ “đột phá” xuyên qua hệ thống phòng thủ chống tên lửa của cụm tàu sân bay tấn công với xác suất 100% .

Tuy nhiên, “Zircon” có một nhược điểm rất lớn, và nhược điểm này có thể trở thành thảm họa khi tiến hành một cuộc tấn công nhằm vào cụm tàu sân bay tấn công.

Vấn đề là ở chỗ là để phóng tên lửa “Ziron”, phương tiện mang nó phải tiếp cận mục tiêu ở cự ly khoảng 500-600 km – tức phải đúng tầm bắn của tên lửa.

Tuy nhiên, ở một cự ly như vậy, phương tiện mang cùng tên lửa “Zircon” sẽ được “đón tiếp nồng hậu” bởi lực lượng phòng thủ chống tàu của cụm tàu sân bay tấn công đối phương, có nghĩa là phải đối mặt với các máy bay tấn công trên tàu sân bay với bán kính tác chiến khoảng 700-800 km.

Có nghĩa là tàu phương tiện mang “Zircon” phải sử dụng hệ thống phòng không của mình. Và vì vậy, rất có khả năng là con tàu mang này không còn có thể tiến hành được một cuộc tấn công tên lửa nhằm vào cụm tàu sân bay tấn công.

Vì vậy, sử dụng tàu ngầm làm phương tiện mang “Zircon” sẽ có ưu thế hơn nhiều so với tàu nổi vì tàu ngầm có thể bí mật tiếp cận cụm tàu sân bay.

Chính vì thế nên rất nhiều khả năng nhất là sắp tới Hải quân Nga sẽ trang bị “Zircon” cho các tàu ngầm đa năng “Severodvinsk” và “Kazan”.

Và sau đó đó, sẽ cho các tàu ngầm còn lại của dự án này, cụ thể là: “Novosibirsk”, “Krasnoyarsk”, “Arkhangelsk”, “Perm”, “Ulyanovsk”. Và còn cho hai tàu dự án này nữa chưa được đặt tên.

  • Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch)