Tranh luận nóng

Vị Tổng bí thư Liên Xô kín tiếng nhất

Thứ Tư, 04/03/2020 07:15

(Hồ sơ) - Không uống rượu, không hút thuốc, không tổ chức sinh nhật- phong cách sống giản dị của Yuri Andropov.

Vi Tong bi thu Lien Xo kin tieng nhat
Yuri Andropov trên khán đài lăng V.I. Lênin, 1983 Ảnh: Eduard Pesov / TASS

Cuộc đời và sự nghiệp lãnh đạo của Yuri Andropov là một bí ẩn. Nhiều người hy vọng là khi ông lên nắm quyền, những cải cách sẽ được bắt đầu ở trong nước. Ông tích cực đấu tranh với những kẻ trốn việc và uống rượu bia ở nơi làm việc, và ông cho rằng vấn nạn rượu bia sẽ được giải quyết bằng biện pháp tăng cường kỷ luật.

Chính trị gia đã mất một thời gian dài để leo lên nấc thang sự nghiệp, nhưng khi vừa đạt đến đỉnh cao nhất thì đã vội ra đi, và cũng chưa có thời gian để ổn định trên cương vị mới.

Người ta cho rằng, trong số 8 nhà lãnh đạo Liên Xô đã thay thế ngôi vị trong 74 năm thì Andropov là người bí ẩn nhất. Ông giữ quyền lực trong 1 năm 3 tháng, và trong thời gian đó, ông chỉ làm việc chưa đầy 10 tháng, còn lại là bị ốm.

Một số người gọi ông là Stalin mới, số khác lại gọi ông là Đặng Tiểu Bình của Liên Xô. Trên thực tế, ông không giống người này và cũng chẳng phải là người kia.

Đôi khi, ông còn được xếp vào số những người tự do - bởi vì ông làm thơ, yêu thích nhạc jazz và làm công việc của một trí thức. Điều này không ngăn được vị chính trị gia này luôn giữ quan điểm bảo thủ và chọn những người từ các cơ sở đảng ủy các tỉnh lên làm trợ lý cho mình.

Trong tiểu sử Andropov có quá nhiều thời gian bị ngắt quãng, rõ ràng là phần lớn những chi tiết trong thời kỳ đầu của cuộc đời ông phải được giấu kín, để sau này không ảnh hưởng tới việc ông giữ những chức vụ cao.

Trong một thời gian dài, ông phải giấu kín danh tính của cha mẹ mình, và sau đó là cuộc hôn nhân đầu tiên của ông. Ông không duy trì mối quan hệ với gia đình đầu tiên, vì sợ rằng đứa con trai hư hỏng sẽ gây bất lợi cho sự nghiệp của ông: cậu con trai này đi lại, chơi bời với những phần tử xấu, nghiện rượu và đã nhiều lần ngồi tù.

Andropov đã rất thành công trong công việc: năm 1967, ông lãnh đạo KGB (Ủy ban An ninh Quốc gia Liên Xô-ND). Người ta cho rằng, tổ chức này đạt được sức mạnh tối đa chính vào thời kỳ do ông lãnh đạo.

Vào thời Stalin, các cơ quan an ninh nhà nước rất mạnh, nhưng không được coi là tinh hoa, và quân số cũng không lớn lắm. Andropov đã đạt được thành công tới mức nếu không có sự tham gia của KGB thì không có vấn đề quan trọng nào được giải quyết.

Vi Tong bi thu Lien Xo kin tieng nhat
Các nhà lãnh đạo của phong trào bí mật ở Karelia trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Yuri Andropov - ngoài cùng bên phải Ảnh: RIA Novosti

Dưới thời của ông, các cơ quan an ninh nhà nước đã trở thành một đơn vị khép kín, rất khó có thể gia nhập vào đó: những người tham gia vào cơ quan này phải đáp ứng được những yêu cầu rất cao, nhưng thay vào đó, họ được nhận mức lương hậu hĩnh và nhiều điều kiện ưu tiên mà đích thân Andropov đứng ra đòi hỏi cho cấp dưới của mình.

Năm 68 tuổi, ông trở thành Tổng bí thư của BCH Trung ương ĐCSLX. Andropov cho rằng trong những năm cuối của thời kỳ Brezhnev lãnh đạo, ý thức người dân Xô Viết có vẻ lỏng lẻo, vì vậy cần phải kêu gọi họ tăng cường trật tự và kỷ luật.

Khi lên nắm quyền, ông bắt đầu siết chặt mọi việc: tháng 12 năm 1982, những cuộc đột kích vào các cửa hàng, nhà tắm hơi, nhà hàng, rạp chiếu phim và hiệu cắt tóc được bắt đầu tiến hành – những người làm việc cá nhân trong giờ hành chính bị bắt giữ.

Biện pháp này xưa nay chưa được áp dụng phổ biến trong nhân dân. Cho nên, để xoa dịu sự bất mãn căng thẳng, dòng vodka mới đã được đưa lên kệ. Giá của nó đã giảm 10 phần trăm - khoảng 50 kopec, so với loại vodka rẻ nhất.

Trong những năm cuối cùng của thời Brezhnev, loại đồ uống có cồn này đã tăng giá đáng kể, vì vậy sự xuất hiện của dòng sản phẩm mới này đã làm dấy lên sự hăng hái – và loại vodka này ngay lập tức được gọi là vodka “Andropovka”.

Và mặc dù loại vodka giá rẻ này không tồn tại lâu trên kệ, nhưng nó vẫn còn đọng lại trong ký ức của mọi người.

Nhìn chung, các công dân Liên Xô rất tôn trọng Andropov - cả về nếp sống của một người trí thức lẫn sự thờ ơ trước những lễ nghi long trọng, và còn vì quá khứ của ông trong thời kỳ làm việc ở Lubyanka (Trụ sở cơ quan an ninh quốc gia Liên Xô- ND). Ông là một chính trị gia với sự nghiêm túc đã thấm sâu vào máu.

Nhìn vẻ bề ngoài, ông là người đàn ông có mái tóc bạc, đeo kính, trông giống như một giáo sư – phong thái đọc các bài diễn văn với kiểu cách của một giảng viên. Ông luôn dựa vào các quan chức trẻ và năng động, tiến hành cải cách kinh tế một cách thận trọng và chú trọng phát triển chế tạo máy móc.

Vi Tong bi thu Lien Xo kin tieng nhat
Cuộc gặp của Yuri Andropov với Fidel Castro, năm 1982          Ảnh: Vasily Egorov / Eduard Pesov / TASS

Các đồng nghiệp của Andropov thường nói đùa rằng ông không biết nghỉ ngơi. 9 giờ sáng, ông đã có mặt tại nơi làm việc, rời cơ quan lúc 21:30 sau chương trình Thời sự. Đôi khi, ông còn đi làm vào cả những ngày nghỉ.

Tại nơi làm việc có bố trí một phòng nghỉ ngơi, nhưng vị Tổng bí thư thường không sử dụng đến. Cùng bất đắc dĩ, ông mới ngồi nghỉ chừng 20-30 phút trên một chiếc ghế mềm.

Ông chỉ đến nhà hát và các buổi hòa nhạc khi nào có việc. Ông đọc rất nhiều. Mỗi tuần một lần, người ta mang đến cho ông mười cuốn sách từ Thư viện Lenin và Thư viện lịch sử. Ông đọc các loại sách khác nhau - từ sách văn học cho đến những tài liệu chuyên ngành.

Andropov có đức tính khiêm tốn gần như tới mức khổ hạnh. Cấp dưới của ông chia sẻ những kỷ niệm rằng ông có thể dùng một số ít quần áo trong một thời gian dài, đôi khi, phải thuyết phục lắm mới đặt cho ông được một bộ đồ hoặc một chiếc áo khoác mới.

Ông cũng phẫn nộ khi xe mình đi qua, cảnh sát giao thông đã ra chặn đường các phương tiện khác. Trái ngược hoàn toàn với Leonid Brezhnev – ông không cho tổ chức lễ lạt, không tiệc tùng, thậm chí cũng không tổ chức sinh nhật. Thường thì bạn bè và đồng nghiệp từng người đến chúc mừng sinh nhật ông.

Yuri Andropov cũng không dạy cho con cái của mình- Igor và Irina – làm quen với cuộc sống sang trọng. Ông yêu cầu nhân viên dưới quyền phải báo cáo với ông về tất cả các cuộc điện thoại và những yêu cầu của các con.

Ông cấm các đồng nghiệp cho con trai ông mượn xe hơi và đón rước trong những chuyến anh này đi công tác. Và khi con gái gọi điện nhờ giúp cô kiếm vé đi xem ở nhà hát, ông đã từ chối lấy cho cô vé mời mà chỉ cho phép giúp cô tìm vé, nhưng phải trả tiền.

Vi Tong bi thu Lien Xo kin tieng nhat
Các ủy viên BCH Trung ương ĐCSLX: Suslov M.A., Grishin V.V., Brezhnev L.I., Andropov Yu.V., Zimyanin M.V., Chernenko K.U., Kosygin A.N. trong phòng nghỉ giải lao của Bộ Chính trị BCH Trung ương ĐCSLX, Năm 1975            Ảnh: Vladimir Musaelyan / TASS

Những khi Andropov được tặng rượu cognac, rượu vang, trái cây, hoặc thìa dĩa, ấm chén, ông cho đưa những đồ được tặng chuyển đến cho bữa tiệc buffet đặc biệt nào đó, còn những món quà có giá trị ông cho chuyển đến Kho bạc nhà nước, những thứ còn lại cho xếp lên kệ.

Có một lần, Nur Mohammad Taraki gửi tặng Andropov một tấm thảm tuyệt đẹp từ Afghanistan. Vừa khi đó, con gái của Andropov cũng nhận căn hộ mới. Một trong những người có mặt đề nghị tặng tấm thảm đó cho cô. Andropov giận dữ nói: “Đây là món quà của một người hoạt động nhà nước tặng cho một người hoạt động nhà nước, chứ không phải cho con gái ông ta! Đưa vào kho bạc!”

Bữa ăn của vị Tổng bí thư cũng khá khiêm nhường. Vì mắc bệnh thận nên các bác sĩ đã kê cho ông chế độ ăn kiêng, không có muối, vì vậy đôi khi ông nhờ các trợ lý của mình giấu các bác sĩ mang cho ông một ít cá trích muối.

Ông thích món nước ép việt quất và nước táo chua. Vào mùa đông, các đồng nghiệp trở về từ các chuyến công tác đến các nước có khí hậu ấm áp mang về cho ông vài hộp trái cây.

Căn hộ của Andropov, mặc dù khá khiêm tốn, nhưng tất nhiên là khác với những căn hộ mà người dân Xô Viết bình thường vẫn ở. Trước hết, đó là kích thước của nó. Thời đó, một cái sảnh lớn sang trọng chỉ là mơ ước của mọi người. Còn trong căn hộ của Tổng bí thư, tại sảnh có thể kê được một chiếc đi văng, đôi ghế bành và một cái bàn trà.

Phòng khách trông có vẻ ít hào nhoáng hơn: một cái bàn được đánh bóng vec-ni, một cái tủ khá đơn giản, chiếc tủ ngăn kéo xinh xắn, trên để cái đèn. Phòng làm việc phong cách cũng hết sức giản dị – những tủ sách cao đến trần nhà và chiếc bàn làm việc thông thường: không chút cầu kỳ.

Phòng ngủ khá bình dị, trong đó có một chiếc tủ Comod có ngăn kéo, giường ngủ, bàn trang điểm, hai ghế bành, một cái bàn và chiếc ấm samovar. Tuy nhiên, tổng bí thư và gia đình không thường xuyên sống ở đây – ông thích ở nhà nghỉ ngoại ô hơn.

Andropov rất khác so với các nhà lãnh đạo Liên Xô khác: ông không hút thuốc, không uống rượu, có lối sống lành mạnh, thích trượt tuyết, ở nhà và trong phòng làm việc của ông luôn có tạ dùng để tập.

Ngoài ra, ông còn vượt trội về mặt trí tuệ so với hầu hết các thành viên cao tuổi của Bộ Chính trị. Mặc dù tâm trí vẫn còn nhạy bén, nhưng sức khỏe thì đã bị những hoạt động chính trị tàn phá dữ dội. Trong suốt cuộc đời, ông luôn bị các vấn đề về thận.

Vi Tong bi thu Lien Xo kin tieng nhat
Matxcơva, năm 1984. Lễ tang Yuri Andropov Ảnh: Boris Yurchenko / AP

Ngày 1 tháng 9 năm 1983, Andropov lần cuối chủ trì cuộc họp của Bộ Chính trị và sau đó đi nghỉ ở Crimea. Ở đó, ông được đọc sách và hít thở bầu không khí trong lành trên núi. Nhưng kỳ nghỉ không kéo dài được bao lâu.

Trong một lần đi dạo, ông ngồi trên một chiếc ghế dài và đột nhiên cảm thấy ớn lạnh. Người ta mang quần áo ấm đến cho ông, nhưng đã không giúp ích được gì – cơ thể ông không thể ấm lên được. Từ đó, ông nằm yên một chỗ.

Andropov nhanh chóng được chuyển về Moscow và đưa vào bệnh viện. Mặc dù đã được khoảng 20 viện sỹ và giáo sư hàng đầu của đất nước chữa chạy, song tình trạng sức khỏe của nhà lãnh đạo Liên Xô xấu đi trông thấy.

Sau khi sự việc xảy ra, những nhân viên bảo vệ phòng 9 của KGB bị xạc một trận ra trò vì đã không để mắt đến nhà lãnh đạo Liên Xô và để cho ông ngồi ngoài trời giá lạnh.

Ngày 9 tháng 2 năm 1984, trái tim của Andropov ngừng đập. Một giờ sau, cuộc họp của Bộ Chính trị do Konstantin Chernenko chủ trì. Nhiệm kỳ của Chernenko với tư cách là Tổng bí thư thậm chí còn ngắn hơn – không kéo dài được đến 1 năm.

Tất Thịnh (dịch)