Tranh luận nóng

Belarus: Gió Tây-nỗi lo của Tổng thống Lukashenko sau chiến thắng

Thứ Ba, 11/08/2020 07:25

(Quan hệ quốc tế) - Chiến thắng của Tổng thống Lukashenko không dễ dàng được chào đón bởi "những người bạn mới". Điều này ảnh hưởng tới nền tảng quyền lực của ông...

Đại biểu tình tại Belarus phản đối kết quả bầu cử tổng thống

Theo Sputnik, hàng chục nghìn người đã đổ ra các đường phố tại Minsk và nhiều địa phương khác ở Belarus sau khi kết quả bầu cử tổng thống chính thức được công bố, với chiến thắng vang dội của đương kim Tổng thống Alexander Lukashenko.

Cuộc đại biểu tình nổ ra từ tối Chủ nhật và kéo sang ngày thứ Hai - ngày 10/8, giờ địa phương - khi nhiều người dân, được cho là ủng hộ phe đối lập - thể hiện sự bất bình trước chiến thắng của ông Lukashenko.

Đương kim Tổng thống Belarus, người nắm quyền từ năm 1996, giành được khoảng 80% phiếu bầu, trong khi đó đối thủ đáng gờm nhất thuộc phe đối lập là bà Svetlana Tikhanovskaya chỉ giành được dưới 7% số phiếu.

Thực ra, không phải đến lúc kết quả bầu cử được công bố, mà ngay sau khi các địa điểm bỏ phiếu đóng cửa, đám đông biểu tình cáo buộc chính quyền gian lận phiếu bầu, đã đổ xuống các đường phố ở Minsk và nhiều thành phố lớn khác trên cả nước.

Belarus: Gio Tay-noi lo cua Tong thong Lukashenko sau chien thang
Biểu tình phản đối kết quả bầu cử tống thống ở Belarus

Bởi ngay đêm trước cuộc bầu cử, người đứng đầu chiến chiến dịch tranh cử của bà Tikhanovskaya cho biết bà đã phải rời khỏi căn hộ của mình để đi trốn do lo ngại về an ninh, sau khi cảnh sát bắt giữ một số nhân viên cấp cao của tổ chức này.

Cụ thể, người quản lý chiến dịch của bà Tikhanovskaya là Maria Kolesnikova bị đưa đến đồn cảnh sát để thẩm vấn vào đêm trước của cuộc bỏ phiếu. Một ngày trước đó, Giám đốc chiến dịch tranh cử Maria Moroz đã bị tạm giữ trong thời gian ngắn.

Trước các động thái nguy hiểm ấy, Cố vấn chính trị của bà Svetlana Tikhanovskaya là Veronika Tsepkalo, được thông báo là đã rời Minsk đến Moscow. Các nhà phê bình cho rằng đã có nỗ lực đe dọa phe đối lập trước cuộc bỏ phiếu quan trọng.

Đây được cho là nguyên nhân khởi phát cho các cuộc biểu tình của lực lượng ủng hộ ứng viên Svetlana Tikhanovskaya. Bởi vào tháng 7 vừa qua, có tới 63.000 người ủng hộ bà Tikhanovskaya biểu tình ở Minsk- cuộc biểu tình lớn nhất trong nhiều thập kỷ.

Chính quyền Belarus đã triển khai lực lượng cảnh sát chống bạo động, được trang bị vòi rồng, hơi cay, lựu đạn gây choáng và súng bắn đạn cao su tiến hành giải tán người biểu tình khỏi khu vực trung tâm thủ đô Minsk.

Chiến dịch giải tán người biểu tình của cảnh sát tại Minsk kéo dài gần 4 giờ. Tình hình tương tự cũng diễn ra ở nhiều địa phương khác. Đến 2h sáng ngày 10/8, Bộ Nội vụ Belarus cho biết lực lượng chức năng đã kiểm soát được tình hình.

Chính quyền Belarus chưa công bố thông tin về quy mô các cuộc biểu tình cũng như số người bị bắt giữ. Nhưng theo các nhà hoạt động dân sự địa phương, ít nhất 160 người biểu tình đã bị bắt trong đêm 9/8.

Đại diện Trung tâm nhân quyền Viasna,Valentin Stefanovich, cho biết có 1 người đã bị thiệt mạng. Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Nội vụ Belarus Olga Chemodanova đã khẳng định với báo giới rằng: “Không có thương vong", theo TASS.

Như vậy, Tổng thống Lukashenko có chiến thắng không êm ả, thậm chí đương kim tổng thống Belarus còn bị coi là đang phải đối phó với một trong những thách thức lớn nhất trong 26 năm cầm quyền của ông.

Belarus: Gio Tay-noi lo cua Tong thong Lukashenko sau chien thang
Ứng viên đối lập Svetlana Tikhanovskaya

Gió Tây - nỗi lo của Tổng thống Lukashenko sau chiến thắng

Trước khi diễn ra cuộc bầu cử tổng thống ở Belarus, Tổng thống Lukashenko đã có những động thái được xem là "xa Nga, gần Mỹ", trong đó đặc biệt là việc gửi "thông điệp nguy hiểm" cho Tổng thống Putin.

“Đồng minh duy nhất còn lại của Nga là Belarus. Tôi hay nói với Tổng thống Putin: Tôi hiểu ngài không thể để mất Belarus, nhưng ngài cũng không thể giữ Belarus. Bởi quá trình ép Nga khỏi thị trường cận biên đã bắt đầu".

Theo ông Lukashenko, Belarus là nước tiêu thụ khí đốt của Nga lớn thứ hai sau Đức và cũng mua một lượng lớn dầu mỏ của Nga, vì vậy Belarus rất quan trọng với Nga về cả kinh tế lẫn chính trị. Và Nga buộc phải tìm mọi cách giữ bằng được Belarus.

Tuy nhiên, theo nhà lãnh đạo Belarus, cách Moscow giữ Minsk lại không được trong sạch cho lắm. Đó là Kremlim đã can thiệp vào tình hình nội trị của Belarus, mà cuộc bầu cử tổng thống Belarus sắp diễn ra là một cơ hội cho Nga ra tay.

Rồi chỉ 10 ngày trước bầu cử, đêm 29/7, có tới 33 công dân Nga được xác định là thành viên tổ chức bán quân sự tư nhân Vagner bị cơ quan an ninh Belarus bắt với cáo buộc phá hoại bầu cử, càng làm độ lệch pha giữa Minsk với Moscow gia tăng.

Trong khi đó các cộng sự thân cận của ứng viên đối lập Svetlana Tikhanovskaya lại chạy sang Moscow ẩn náu khi nhận diện bị đe dọa bởi chính quyền Belarus, điều đó càng dấy lên mối đe dọa từ Nga với ông Lukashenko.

Mặc dù vậy, theo giới phân tích, trong tình hình hiện nay, với Tổng thống Lukashenko thì "gió đông không độc bằng gió tây" - Gió tây mới thực sự là đáng lo với nhà lãnh Belarus sau chiến thắng vang dội trong cuộc ủy thác quyền lực ngày 9/8/2020.

Nguyên nhân là bởi Mỹ và các nước phương Tây cũng như các tổ chức được Mỹ và phương Tây bảo trợ không gửi quan sát viên đến giám sát cuộc bầu cử tổng thống ở Belarus vừa qua.

Hồi tháng 7, Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu cho biết sẽ không cử các quan sát viên đến giám sát cuộc bầu cử tổng thống Belarus vì "bận" chống Covid-19. Hội đồng châu Âu cũng không tham gia giám sát quá trình bầu cử.

Belarus: Gio Tay-noi lo cua Tong thong Lukashenko sau chien thang
Băng đã tan, nhưng gió tây vẫn còn rất độc với Belarus

Bộ Ngoại giao Pháp, Đức và Ba Lan cho biết sẽ theo dõi - chỉ theo dõi chứ không giám sát - cuộc bầu cử với sự "quan ngại sâu sắc" bởi "các báo cáo đáng lo ngại về những bất thường trong bầu cử trong thời gian bỏ phiếu sớm".

Trong khi đó Bộ Ngoại giao Mỹ thì bày tỏ quan ngại trước các cuộc đàn áp của lực lượng cảnh sát Belarus đối với người biểu tình, Washington vẫn còn xem Tổng thống Lukashenko là "nhà độc tài cuối cùng của Châu Âu", theo CNN. 

Rồi khi diễn ra cuộc bầu cử và cuộc bầu cử có kết quả thì các tổ chức phi chính phủ hay các tổ chức quan sát độc lập - được cho là công cụ của phương Tây - lên tiếng hoài nghi về chính phủ Belarus giúp mang chiến thắng cho ứng viên Lukashenko.

Chẳng hạn NetBlocks, một tổ chức phi chính phủ chuyên theo dõi sự cố ngừng hoạt động của internet trên toàn thế giới, vào tối Chủ nhật - khi cuộc bầu cử tổng thống Belarus đã hoàn tất và chiến thắng dự báo thuộc về ông Lukashenko - đã cho hay:

"Nhiều nhà cung cấp internet ở Belarus đã mất định tuyến khi các điểm bỏ phiếu bắt đầu đóng cửa từ 8 giờ tối, dữ liệu mạng được định vị xác nhận có sự gián đoạn trên quy mô toàn quốc đã tác động làm hạn chế khả năng hiển thị của các sự kiện".

Theo NetBlocks, hầu hết các ứng dụng và trang web mất nhiều thời gian để tải, bao gồm Whatsapp, Viber và Facebook. Telegram, công cụ liên lạc chính của phe đối lập bị cho là nhiều khi không khả dụng hoặc chỉ có thể truy cập thông qua máy chủ.

Còn các nhà quan sát độc lập, chẳng hạn Nhóm quan sát tình nguyện "Những người trung thực", cho biết họ nhận thấy sự khác biệt đáng kể giữa số cử tri đi bầu được công bố chính thức và số người vào các điểm bỏ phiếu mà họ có thể đếm được.

Thậm chí Tổ chức giám sát Golos - thành viên của Mạng lưới các tổ chức giám sát bầu cử Châu Âu, nhận tài trợ từ Ủy ban Châu Âu - cho biết đã kiểm đếm hơn 1 triệu lá phiếu và theo tính toán của mình, Tikhanovskaya đã giành được 80% trong số đó.

Như vậy, chiến thắng vang dội của Tổng thống Lukashenko không thể dễ dàng được chào đón bởi "những người bạn mới". Điều này ảnh hưởng rất lớn tới nền tảng quyền lực của nhà lãnh đạo cũng như tới đời sống chính trị và đời sống xã hội Belarus.

Belarus: Gio Tay-noi lo cua Tong thong Lukashenko sau chien thang
Tổng thống Putin vẫn là người giúp giữ sinh mệnh chính trị cho Tổng thống Lukashenko

Hậu quả là gì? Dường như Tổng thống Lukashenko đã nhận thức điều đó, khi được hỏi liệu có ngại các lệnh trừng phạt của nước ngoài sau cuộc bầu cử hay không, ông Lukashenko trả lời : "Chúng tôi đã biết các biện pháp trừng phạt là gì", theo Belta.

Ai, thực thể nào, thế lực nào có thể trừng phạt Belarus và Tổng thống Lukashenko sau cuộc ủy thác quyền lực của người dân Belarus, ngoài Mỹ và các nước đồng minh phương Tây?

Rõ ràng, Tổng thống Lukashenko gửi "thông điệp nguy hiểm" cho Tổng thống Putin  không khiến "những người bạn mới" động lòng mà có thể giúp ông giữ ghế. Lúc này, chỉ có người nhận "thông điệp nguy hiểm" mới giúp ông Lukashenko giữ ghế mà thôi.

Ngọc Việt