Tranh luận nóng

Căng thẳng Iran- Saudi Arabia sẽ thiêu đốt Trung Quốc trước tiên

Thứ Sáu, 08/01/2016 18:52

(Quan hệ quốc tế) - Trung Quốc nhanh chân tới Trung Đông, mong muốn thể hiện toan tính trong căng thẳng Iran- Saudi Arabia.

Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Zhang Ming đang có chuyến thăm Saudi Arabia và chuẩn bị tới Iran, Phát ngôn viên Hoa Xuân Doanh cho biết trong cuộc họp báo hôm 7/1 vừa qua.

“Chúng tôi hy vọng tình hình tại Trung Đông sẽ diễn biến theo chiều hướng tích cực hơn… Tất cả các bên cần bình tĩnh, kiềm chế, xử lý thỏa đáng các vấn đề liên quan thông qua đối thoại và tham vấn”, bà Doanh thể hiện quan điểm trước những diễn biến căng thẳng Iran- Saudi Arabia sau vụ Riyadh hành quyết giáo sĩ dòng Shiite Nimr al-Nimr hôm 2/1.

Cang thang Iran- Saudi Arabia se thieu dot Trung Quoc truoc tien
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (phải) và Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif tại cuộc họp báo sáng 15/9/2015 tại Bắc Kinh. Ảnh: Báo Lao động

Rõ ràng, căng thẳng từ hai nước nắm lượng dầu lửa chiếm bá quyền của Trung Đông đồng thời cũng là đối tác kinh tế của Trung Quốc thì động thái này của Bắc Kinh hoàn toàn có thể hiểu được.

Trong khi Mỹ và Nga vẫn chỉ bắn tiếng tới hai quốc gia này nhằm hạ nhiệt đối đầu, Trung Quốc đã có mặt ở Trung Đông.

Ngoại trưởng John Kerry đã điện đàm với cả đồng cấp Iran và Saudi Arabia về các bước đi nhằm hạ nhiệt đối đầu, kêu gọi các bên duy trì can dự ngoại giao và đối thoại trực tiếp. Việc Iran và Arab Saudi chấm dứt quan hệ ngoại giao với nhau có thể khiến hai mục đích chiến lược của Mỹ ở Trung Đông là giải quyết cuộc khủng hoảng Syria và thúc đẩy thực hiện thỏa thuận hạt nhân Iran bị ảnh hưởng nặng nề.

Moscow cũng bắn tín hiệu sẵn lòng đứng ra làm trung gian hòa giải, xử lý các bất đồng, tồn đọng giữa hai nước có quan hệ thăng trầm này.

Cả Nga và Mỹ đều lo ngại, “thùng thuốc súng” mới xuất hiện tại Trung Đông sẽ làm hủy hoại những nỗ lực kiến tạo hòa bình ở Syria, bóp chết triển vọng tạo dựng một liên minh quốc tế chống khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Rõ ràng, Trung Quốc đã đi trước một bước trong căng thẳng Iran- Saudi Arabia khi mà Nga chưa tới nơi, còn Mỹ cũng đã có dấu hiệu muốn ngừng lại hay quá bối rối với mớ bong bong chính trị mà Tổng thống Barrack Obama, người sắp hết nhiệm kỳ vẫn chưa giải quyết xong ở Afghanistan và Syria.

Cũng như việc tới thăm các nước đang có mâu thuẫn và khuyên giải hòa bình, động thái này từ phía Bắc Kinh cho thấy ý muốn chỉ đạo của quốc gia này với căng thẳng Trung Đông.

Về mặt kinh tế, quan hệ thương mại giữa Trung Quốc với khu vực này đã tăng 600% chỉ trong một thập kỉ qua, vượt mốc 230 tỉ USD/năm.

Trung Quốc phụ thuộc lớn vào nguồn dầu lửa Trung Đông (chiếm 51,52% tổng lượng dầu nhập khẩu), với hai đối tác chủ chốt nhất là Saudi Arabia và Iran.

Trong khi coi Iran là cường quốc ở khu vực, là một đối tác giường cột tin cậy đủ sức phá thế bá quyền của phương Tây, Bắc Kinh cũng không quên mở các kênh tiếp xúc với Saudi Arabia.

Căng thẳng hiện nay có thể sẽ không làm giá dầu bật tăng, nhưng về mặt dài hạn, bất kì một xung đột nào ở Trung Đông đều sẽ có tác động tiêu cực đến an ninh năng lượng của Trung Quốc.

Ngoài ra, Bắc Kinh còn một nỗi lo khác – đó là xung đột giáo phái tại Trung Đông giữa hai dòng Hồi giáo Sunni và Shiite có thể sẽ gây ra hiệu ứng tư tưởng cực đoan ra bên ngoài, tạo thiên hướng cho các nhóm khủng bố mà ở đó Trung Quốc sẽ bị tác động xấu.

Cụ thể hơn, đó là viễn cảnh gia tăng các hành động tấn công, bạo động, khủng bố của cộng đồng người Duy Ngô Nhĩ thiểu số tại khu vực Tân Cương.

Cang thang Iran- Saudi Arabia se thieu dot Trung Quoc truoc tien
Biểu tình bạo động tại Đại sứ quán Saudi Arabia ở Tehran, Iran ngày 2/1. Ảnh: TTXVN

Việc Trung Quốc can dự vào Trung Đông lần này nằm trong những chuỗi hành động "ngoại giao phòng ngừa" trước đó nhằm không để lò lửa Trung Đông rơi vào trạng thái bất ổn vượt tầm kiểm soát.

Cụ thể như việc Trung Quốc nỗ lực thúc đẩy ký kết, thực thi thỏa thuận hạt nhân Iran, bất chấp thực tế Iran sẽ có thể bớt phụ thuộc vào Bắc Kinh.

Hay mới nhất là động thái can dự vào Syria. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cho hay trong cuộc tiếp xúc với Thủ lĩnh Liên minh Dân tộc Syria (SNC) đối lập Khaled Khoja khi ở Bắc Kinh (từ 5-8/1) đã hối thúc cử đại diện tham dự các vòng đàm phán hòa bình về Syria một cách “vô điều kiện”.

Hoặc cuối tháng 12/2015, Trung Quốc cũng đã đón tiếp phái đoàn do Ngoại trưởng Syria Walid al-Moualem dẫn đầu tới thăm, bàn thảo về giải pháp cho cuộc xung đột tại quốc gia Trung Đông này. 

Kim Hoa (Tổng hợp)