Tranh luận nóng

CIA lại choáng váng vì Iran xử tử điệp viên hai mang

Thứ Tư, 10/06/2020 13:43

(Quan hệ quốc tế) - CIA và các đồng nghiệp trở nên bảo thủ, ít thay đổi cả về phương pháp làm việc và công cụ hỗ trợ, để đối thủ qua mặt lúc nào không biết...

CIA lại choáng váng vì cơ sở hoạt động tại Iran bị triệt hạ

Ngày 9/6, Bộ Tư pháp Iran cho biết, một công dân nước này bị buộc tội cung cấp cho Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) các thông tin về nơi ở của tướng Qasem Soleimani, người đã bị Mỹ sát hại ngày 3/1 tại Baghdad, Iraq, theo Reuters.

“Mahmoud Mousavi-Majd, điệp viên của CIA và Cơ quan Tình báo Israel Mossad đã bị kết án tử hình. Ông ta đã chỉ nơi ở của tướng Qasem Soleimani cho kẻ thù của chúng ta”, phát ngôn viên Bộ Tư pháp Iran Gholamhossein Esmaili cho hay.

Tuyên bố của Tehran được đưa ra sau khi Tạp chí Newsweek dẫn lời một số nguồn tin cho biết hồi tháng 3 rằng, chỉ một vài người biết được kế hoạch sử dụng máy bay không người lái MQ-9 Reaper ám sát tướng Soleimani sân bay Baghdad, Iraq.

CIA lai choang vang vi Iran xu tu diep vien hai mang
Hậu quà từ việc Trump giúp Soleimani tử vì đạo còn rất lớn với Mỹ

Theo các nguồn tin, vụ ám sát tướng Soleimani bí mật đến nỗi không thể định vị bằng vệ tinh khi chiếc máy bay tiến về phía sân bay quốc tế Baghdad cũng như không thể biết nó đã được radar dẫn đường như thế nào. Rõ ràng cơ sở đã bị lộ.

Việc Mahmoud Mousavi-Majd bị tử hình thực sự là một cú sốc với CIA, cho dù sau tuyên bố của Bộ Tư pháp Iran, tòa án nước này đã công bố rằng bản án dành cho  Mousavi-của Majd không liên quan đến vụ Mỹ tiêu diệt tướng Soleimani.

Bởi theo tòa án Iran, tất cả các thủ tục tố tụng trong vụ án của gián điệp này đã được thực hiện từ lâu - trước khi tướng Soleimani bị sát hại. Cơ quan tư pháp Iran đã cho biết thêm rằng Mousavi-Majd bị bắt từ tháng 10/2018.

Vì vậy, vụ án của Mousavi-Majd đang bị hoài nghi có liên quan đến vụ Iran bắt giữ 17 người bị xác định là gián điệp nhị trùng làm việc cho CIA và một số người bị bắt giữ được cho là đã bị kết án tử hình.

Như vậy, bất luận thế nào thì đây cũng là thất bại rất đau đớn của CIA trong việc sử dụng mạng lưới "gián điệp nhị trùng" tại Iran. Từ đây cho thấy, những lỗ hổng chết người của CIA, dù đã được cảnh báo nhưng vẫn chưa thể khắc phục.

Hẳn dư luận còn nhớ thông tin rúng động liên quan đến CIA, đó là ngày 3/11/2018, chính CIA tiết lộ rằng hệ thống dữ liệu bí mật của họ bị đã tình báo Iran xâm nhập dễ dàng, khi chỉ cần sử dụng công cụ hỗ trợ của Google là có thể mở khoá bảo mật.

Đáng nói là CIA biết rõ về lỗ hổng chết người này nhưng phải bó tay vì không thể đưa ra phương án khắc phục và cũng chưa có hành động khả dĩ nào ngăn chặn tình trạng nguy hiểm đó được.

Được biết, hệ thống dữ liệu đầu tiên dựa trên nền tảng internet được CIA thiết lập cho hoạt động ở các khu vực đang xảy ra xung đột hay bị đe doạ bởi khủng bố tại Trung Đông đã hoạt động ổn định lâu dài và hoàn toàn miễn nhiễm với khủng bố.

Theo một quan chức tình báo Mỹ thì vấn đề lại nằm ngay ở chỗ đó, "bởi nó đã hoạt động rất tốt trong thời gian dài và đảm bảo hiệu quả. Nhưng bây giờ thì đó dường như chỉ là một hệ thống sơ cấp”.

CIA lai choang vang vi Iran xu tu diep vien hai mang
CIA không còn là người tàng hình trong bóng tối được nữa

Vì vậy, vào thời điểm năm 2010, tình báo Iran đã tìm cách xâm nhập vào hệ thống dữ liệu của tình báo Mỹ tại Trung Đông và nhiều chuyên gia làm việc tại CIA đã bị sốc với cách tiếp cận quá đơn giản của Tehran.

"Đầu tiên, tình báo Iran xác định một trong các trang web sử dụng cho mạng lưới của CIA thông qua đại lý kép - điệp viên hai mang - sau đó sử dụng công cụ của Google để tìm kiếm để tìm các trang web có dấu vân tay kỹ thuật số tương tự.

Bước tiếp theo là thiết lập một hệ thống theo dõi lượng khách và đối tượng truy cập vào các trang web, từ đó lần ra toàn bộ hệ thống dữ liệu và mạng lưới hoạt động của CIA", quan chức tình báo Mỹ mô tả sự việc.

“Đây là một trong những thất bại thảm khốc nhất của Cục Tình báo Trung ương Mỹ kể từ ​​ngày 11/9", ông Irvin McCullough, nhà phân tích an ninh quốc gia thuộc Dự án Trách nhiệm Chính phủ của Mỹ, thốt lên.

Nay với việc Iran tử hình Mahmoud Mousavi-Majd chắc chắn sẽ khiến CIA choáng váng, vì nó chứng tỏ việc nâng cấp của CIA cho các cơ sở hoạt động ở nước ngoài chỉ là những mẹo vặt với tình báo Iran.

Sao tình báo Mỹ ngày càng thua kém đối thủ?

Việc Iran trừ khử gián điệp nhị trùng là một lời cảnh báo nghiêm khắc nữa với mạng lưới hoạt động ở nước ngoài của CIA. Bởi CIA từng rúng động với việc Trung Quốc tiêu diệt điệp viên hai mang và đánh sập mạng lưới tình báo Mỹ ở Trung Hoa đại lục.

Tháng 5/2017, nhiều quan chức tình báo Mỹ đương nhiệm và đã về hưu từng cho biết một chiến dịch trấn áp gián điệp của Bắc Kinh bắt đầu từ năm 2010, kéo dài trong 2 năm, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình báo Mỹ, theo The New York Times.

Sự việc bắt đầu khi một trong những "đầu mối" của CIA bị bắn chết ngay trước mặt  đồng nghiệp bên trong sân một toà nhà chính phủ, sau đó một số khác bị bắt giữ và bị bỏ tù. Tổng cộng 18-20 "đầu mối" của CIA tại Trung Hoa đại lục đã bị trừ khử.

Việc CIA mất mát “tài sản” quá lớn tại Trung Quốc, cho thấy tình báo Trung Quốc đã rất thành công trong việc phá vỡ những nỗ lực thu thập tình báo và hòng đánh cắp các bí mật của nước này.

CIA lai choang vang vi Iran xu tu diep vien hai mang
Lối hành xử sen đầm của Washington khiến CIA lãnh đạn từ nhiều họng súng

CIA luôn xem hoạt động gián điệp tại Trung Quốc là một trong những ưu tiên hàng đầu, dù hệ thống an ninh dày đặc tại đây gây ra nhiều khó khăn lớn để một điệp viên phương Tây có thể triển khai mạng lưới "đầu mối".

Mọi việc tưởng chừng rất ổn thì bỗng dưng ngày càng nhiều nguồn tin ở Trung Quốc biến mất. Tính khẩn cấp của vấn đề trở thành gánh nặng với CIA khi Bắc Kinh cho điều tra gần như toàn bộ nhân viên ở Đại sứ quán Mỹ bất kể cấp bậc cao hay thấp.

Một số người cho rằng tình báo Trung Quốc có thể đã bẻ khoá để xâm nhập vào hệ thống mà CIA dùng liên lạc với các đầu mối. Một số khác tin rằng trong CIA có kẻ phản bội, một giả thiết mà nhiều người thoạt đầu còn chần chừ chưa tin.

Tuy nhiên, đến năm 2013, FBI và CIA cùng đánh giá rằng tình báo và an ninh Trung Quốc đã thành công trong việc bịt kín các đầu mối rò rỉ thông tin cho gián điệp Mỹ, song họ vẫn chưa thể biết rõ bằng cách nào.

Thất bại trước tình báo Trung Quốc khiến CIA phải rất nỗ lực trong việc xây dựng lại mạng lưới ở Trung Hoa đại lục, một công việc đòi hỏi rất nhiều thời gian và rất tốn kém nhưng không kỳ vọng có kết quả tốt.

Cộng đồng tình báo Mỹ nhận định việc CIA bị "thảm bại" tại Trung Hoa đại lục là do tình báo Trung Quốc được chia sẻ bởi tình báo Nga - đối thủ mà tình báo Mỹ và tình báo phương Tây luôn nhìn nhận ở "đẳng cấp trên".

Đây là điều CIA không hề mong muốn. Bởi chỉ cần nhìn vào việc Tổng thống Trump quyết định chấm dứt sứ mệnh của CIA "thủ tiêu" Tổng thống Syria Assad - thất bại cay đắng của tình báo Mỹ trước tình báo Nga - là thấy vần đề nguy hiểm mức nào.

Trong khi đó, cộng đồng tình báo Mỹ còn hoài nghi tình báo Trung Quốc chia sẻ kinh nghiệm cho tình báo Iran, khiến mối nguy của tình báo Mỹ càng khôn lường, khi CIA và các đồng nghiệp phải đối mặt với bộ ba đối thủ Nga-Trung Quốc-Iran.

Chưa biết có sự liên kết giữa tình báo ba nước Nga-Trung Quốc-Iran hay không, song qua việc tình báo Iran dễ dàng bẻ khoá mật mã hệ thống dữ liệu của CIA, và trừ khử điệp viên hai mang, cho thấy tình báo Mỹ ngày càng tụt hậu so với đối thủ.

CIA lai choang vang vi Iran xu tu diep vien hai mang
Sứ mệnh Obama giao CIA khử Assad đã thất bại thảm hại khi bị tình báo Nga vô hiệu

Tại sao tình báo Mỹ ngày càng thua kém đối thủ? Chắn chắn có nhiều nguyên nhân, song theo giới phân tích, nguyên nhân căn bản nhất vẫn là sự chủ quan, xem thường đối thủ, khi CIA và các đồng nghiệp quá tự tin vào kỹ thuật và nghiệp vụ của mình.

Từ sự tự tin, CIA và các đồng nghiệp trở nên bảo thủ, ít thay đổi cả vể phương pháp làm việc và công cụ hỗ trợ, khiến cho đối thủ qua mặt lúc nào không biết. Cùng với đó là lối hành xử “sen đầm” của Mỹ, bất chấp luật pháp quốc tế, cũng làm hại CIA.

Bên cạnh đó, sự vô trách nhiệm trong việc bảo vệ điệp viên hai mang khi hết “giá trị sử dụng”, khiến việc CIA và các đồng nghiệp phải trả giá hoàn toàn có thể do đòn “hồi mã thương” của những người "khác chiến tuyến nhưng đã chọn cùng chiến hào" với họ.

Chính vì vậy, việc CIA và các đồng nghiệp thất bại trước tình báo Nga hay tổn thất trước tình báo Trung Quốc và tình báo Iran không còn là điều bất ngờ nữa.

Ngọc Việt