Tranh luận nóng

Đường đến với NATO của Ukraine lại dài hơn

Thứ Hai, 15/06/2020 15:04

(Quan hệ quốc tế) - Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương công nhận Ukraine là Đối tác nâng tầm chiến lược chỉ làm cho "giấc mộng NATO" của Kiev dài hơn, đẹp hơn...

Ukraine chính thức được NATO công nhận là Đối tác nâng tầm chiến lược 

Ngày 12/6/2020, Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương đã công nhận Ukraine là Đối tác nâng tầm chiến lược. Động thái này là một phần trong của Sáng kiến hợp tác của NATO với các đối tác, theo nato.int - cổng thông tin chính thức của NATO.

Quyết định của Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương có mục đích duy trì và tăng cường hợp tác giữa các nước đồng minh trong NATO với các đối tác đã có đóng góp đáng kể cho những hoạt động và sứ mệnh của NATO.

Là đối tác của NATO, Ukraine đã cho quân đội tham gia vào hoạt động của NATO ở Afghanistan và Kosovo, như tham gia Lực lượng phản ứng nhanh của NATO và các cuộc tập trận chung với NATO.

Các nước đồng minh trong NATO đánh giá rất cao những đóng góp quan trọng của Ukraine, điều này thể hiện cam kết của Ukraine đối với cấu trúc an ninh chung Châu Âu-Đại Tây Dương.

Duong den voi NATO cua Ukraine lai dai hon
Đường đến với NATO còn rất xa với Ukraine

Trở thành Đối tác nâng tầm chiến lược của NATO, Ukraine sẽ được hưởng lợi từ các cơ hội để duy trì những đóng góp của mình, bao gồm việc tăng cường tham gia các chương trình về khả năng tương tác, chia sẻ thông tin và kinh nghiệm.

Như vậy, Ukraine đã trở thành 1 trong 6 Đối tác nâng tầm chiến lược của NATO, cùng với Úc, Phần Lan, Gruzia, Jordan và Thụy Điển. Mỗi đối tác có mối quan hệ phù hợp với NATO, dựa trên các lĩnh vực cùng quan tâm.

Các đồng minh NATO sẽ tiếp tục khuyến khích và hỗ trợ Ukraine trong các nỗ lực cải cách, bao gồm cả trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng, liên quan đến kiểm soát dân sự và giám sát dân chủ, và trong cuộc chiến chống tham nhũng.  

Phát ngôn viên NATO Oana Lungescu cho rằng, quyết định của Hội đồng Bắc Đại Tây Dương là ghi nhận sự đóng góp to lớn của Ukraine vào các sứ mệnh của NATO và thể hiện sự cam kết của NATO với đối tác, bất chấp đại dịch COVID-19.

Theo cổng thông tin nato.int, quan hệ đối tác và hợp tác NATO - Ukraine bắt đầu ngay khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, khi Ukraine vừa độc lập đã gia nhập Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương (1991) và chương trình Đối tác vì Hòa bình (1994).

Mối quan hệ được củng cố thêm với việc Ukraine ký Hiến chương 1997 về Quan hệ đối tác đặc biệt với NATO, mà kết quả là thành lập Ủy ban NATO-Ukraine (NUC) để thúc đẩy hợp tác phát triển.

Năm 2009, NATO-Ukraine đã ký Tuyên bố chung, ủy quyền cho NUC, thông qua Chương trình quốc gia thường niên của Ukraine, củng cố nỗ lực cải cách hướng tới Euro-Atlantic của Ukraine, phù hợp nghị quyết của Hội nghị cấp cao NATO 2008.

Sự hợp tác ngày càng phát triển theo thời gian, khi Ukraine tích cực đóng góp cho các hoạt động và sứ mệnh của NATO. Ukraine đã ưu tiên cải cách về an ninh và quốc phòng, qua đó thúc đẩy phát triển dân chủ và để tăng cường khả năng tự vệ.

Về phần mình, để đối phó với cuộc xung đột Nga-Ukraine, NATO đã tăng cường hỗ trợ phát triển cho Ukraine. NATO lên án Nga sáp nhập Crimea và tăng cường sự hiện diện ở Biển Đen, tăng cường hợp tác hàng hải với Ukraine và Gruzia.

Kể từ Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Warsaw vào tháng 7/2016, sự hỗ của NATO cho Ukraine ngày càng thiết thực hơn, với việc thiết lập Gói hỗ trợ toàn diện (CAP) cho Ukraine.

Vào tháng 6/2017, Quốc hội Ukraine đã thông qua đạo luật, xem việc hướng tới tư cách thành viên NATO như một mục tiêu cơ bản và quan trọng trong chính sách đối ngoại và chiến lược an ninh của Ukraine.

Duong den voi NATO cua Ukraine lai dai hon
Ukraine chỉ là vùng đệm chống Nga của NATO mà thôi

Ngay từ khi lên nắm quyền, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy đã nhấn mạnh sự háo hức của mình sẽ tạo động lực mới cho sự tham gia của đất nước vào cấu trúc an ninh chung Châu Âu - Đại Tây Dương.

Và kể từ ngày 12/6/2020, Ukraine đã trở thành 1 trong 6 quốc gia có đóng góp đặc biệt quan trọng cho các hoạt động của NATO và các mục tiêu khác của liên minh. Kể từ đây Ukraine được tăng cường cơ hội đối thoại và hợp tác với NATO.

Mỹ-NATO đang cố tình kéo dài giấc mộng của Ukraine

Sau khi Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương chính thức công nhận Ukraine là Đối tác nâng tầm chiến lược của NATO, Đại sứ Mỹ tại Ukraine Keith Dayton đã chia vui với Kiev về sự kiện quan trọng này.

Đại sứ Keith Dayton cho rằng các đồng minh trong NATO đã trao cho Ukraine cơ hội tăng cường hợp tác với NATO. Mỹ luôn sẵn sàng hợp tác với Ukraine, tạo điều kiện cho quốc gia này cải cách an ninh và quốc phòng.

Còn với tư cách là thành viên tiền tiêu của NATO trong cuộc đối trọng với Nga, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Litva - một trong những thành viên mới được kết nạp từ kế hoạch Đông tiến của NATO - Linas Linkevicius cũng đã chúc mừng Ukraine.

“Tôi xin chúc mừng Ukraine đã nhận được vị thế đối tác chiến lược mở rộng mới. Vị thế mới sẽ mang lại lợi ích chung cho cả liên minh và Ukraine. Một Ukraine độc ​​lập, có chủ quyền và ổn định là chìa khóa cho an ninh Euro-Atlantic”.

Nhiều nhìn nhận cho rằng, Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương chính thức công nhận Ukraine là Đối tác nâng tầm chiến lược của NATO đã mở toang cánh cửa ngôi nhà chung để đón Ukraine - đường đến NATO đã rất gần.

Tuy nhiên, theo giới phân tích, động thái của Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương thực chất là kéo dài đoạn đường đến với NATO của Ukraine, nó buộc Kiev tiếp tục phải nuôi "mộng NATO". Tại sao lại nhận định như vậy?

Thứ nhất, quyết định của Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương nâng tầm cho quan hệ Ukraine-NATO, nâng cao vị thế và vai trò của Ukraine đối với NATO, nhưng lại không làm thay đổi tính chất mối quan hệ.

Điều đó thể hiện rõ khi "tình trạng Ukraine với tư cách là Đối tác nâng tầm chiến lược không tác động đến bất kỳ quyết định nào tư cách thành viên Tổ chức Bắc Đại Tây Dương của Ukraine trong tương lai", theo nato.int.

Nghĩa là NATO đưa ra quyết định nâng tầm cho mối quan hệ Ukraine-NATO là ghi nhận sự đóng góp to lớn của Ukraine cho các sứ mệnh của NATO, song đây không phải là một bước đưa Ukraine tới gần hơn ngôi nhà chung.

Duong den voi NATO cua Ukraine lai dai hon
Yếu tố Nga luôn là rào cản hữu hình cho quan hệ giữa phương Tây với Ukraine

Thực ra, đây chỉ là động thái của "những người bạn mới" không muốn để Kiev thất vọng thêm nữa sau quyết tâm không mệt mỏi để "chạy lại" với Mỹ-NATO, nhất là sau cuộc "Cách mạng nhân phẩm" EuroMaidan.

Trong bối cảnh hiện nay, quyết định của quyết định của Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương đã thể hiện rõ chủ trương của Washington-Brussels trong việc xây dựng Ukraine thành vùng đệm chiến lược của NATO ở sườn phía tây của Nga.

Thứ hai, việc Úc, Phần Lan, Gruzia, Jordan và Thụy Điển là Đối tác nâng tầm chiến lược của NATO đã cho thấy dường như đây là cơ chế dành cho những nước không thể hay không muốn gia nhập liên minh quân sự hùng mạnh này.

Có thể thấy, dù rất quan trọng và đặc biệt, song cơ chế Đối tác nâng tầm chiến lược của NATO chỉ là cơ sở cho việc "xây đối tác", chứ không phải là cơ sở cho việc "kết đồng minh".

Khi Phần Lan và Thụy Điển hoàn toàn có thể bước vào NATO nhưng không muốn thì việc xậy dựng cơ chế đối tác và hợp tác cho quan hệ giữa NATO với các đối tác chiến lược lược này là cần thiết và phù hợp.

Khi Úc và Jordan thì không thể gia nhập NATO vì không phù hợp với Hiến chương NATO về địa chính trị, thì việc xậy dựng cơ chế đối tác và hợp tác cho quan hệ giữa NATO với các đối tác chiến lược lược này cũng rất cần thiết và phù hợp.

Khi Gruzia và Ukraine không thể gia nhập NATO sau các cuộc xung đột với Nga thì Washington-Brussels áp dụng cơ chế Đối tác nâng tầm chiến lược là quá phù hợp với chủ trương biến Gruzia và Ukraine thành vùng đệm chiến lược chống Nga.

Như vậy, việc Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương công nhận Ukraine là Đối tác nâng tầm chiến lược của NATO không phải mở rộng cửa để Ukraine bước vào ngôi nhà chung, ngược lại cửa vào NATO của Ukraine còn hẹp hơn sau động thái này.

Cho đến nay, để Ukraine - và Gruzia - có thể gia nhập NATO thì, hoặc là NATO sẽ phải viết lại Hiến chương, mà điều này thì không dễ xảy ra vì hơn 70 năm qua NATO không thay đổi tôn chỉ của mình.

Hoặc Mỹ-NATO phải chấp nhận một xung đột vũ trang với Nga để đổi lấy việc trao quy chế thành viên cho Ukraine và Gruzia, nhưng dường như Washington - Brussels không sẵn sàng cho tình huống này, vì nó luôn khiến NATO mất nhiều hơn được.

Duong den voi NATO cua Ukraine lai dai hon
Nước cờ tái sát nhập Crimea của Putin có tác động rất tiêu cực với những chiến lược của Mỹ-NATO

Hoặc NATO là phải xây dựng quy chế đặc biệt để có thể kết nạp những nước đang có tranh chấp, xung đột lãnh thổ, nhưng đến nay chưa có bất cứ dấu hiệu nào cho thấy Washington-Brusels sẽ làm điều này.

Hoặc cuối cùng Ukraine - và Gruzia - phải chấp nhận thực trạng hiện nay để kết thúc xung đột với Nga, nhưng điều này cũng không hề dễ dàng. Bởi Washington-Brussels luôn lên án Moscow và đứng sau Kiev và Tbilisi trong việc tranh chấp lãnh thổ.

Với thực tế như vậy, rõ ràng việc Hội đồng Hợp tác Bắc Đại Tây Dương công nhận Ukraine là Đối tác nâng tầm chiến lược chỉ làm cho "giấc mộng NATO" của Kiev dài hơn, đẹp hơn mà thôi.

Ngọc Việt