Tranh luận nóng

Faysh Khabur: Trận chiến sinh tử giành dầu mỏ Iraq-Kurdistan

Thứ Bảy, 18/11/2017 07:41

(Quan hệ quốc tế) - Cuộc đối đầu giữa Quân đội Iraq và Pashmerga ở cửa khẩu Faysh Khabur sẽ trở thành “cuộc chiến nắm giữ yết hầu dầu mỏ” giữa Baghdad và Kurdítan.

Chiếm lại Kirkuk, Iraq tiếp tục quyết đòi cửa khẩu Faysh Khabur

Ngày 25 tháng 9 năm 2017, một cuộc trưng cầu dân ý về nền độc lập đã được chính quyền Khu tự trị người Kurd Iraq (Kurdistan Regional Government - KRG) tổ chức ở Kurdistan. Theo Ủy ban Bầu cử Độc lập Kurdistan, 92,7% người dân đã bỏ phiếu ủng hộ độc lập.

Chính quyền Baghdad tuyên bố cuộc trưng cầu dân ý không hợp pháp và đã phong tỏa khu vực tự trị sau cuộc trưng cầu dân ý. Lực lượng Vũ trang Iraq bắt đầu hoạt động quân sự và giành lại quyền kiểm soát các khu vực tranh chấp, mà trọng tâm là tỉnh Kirkuk và các vùng lân cận.

Các bên cố gắng tham gia đối thoại, nhưng một số xung đột nghiêm trọng vẫn chưa được giải quyết, mà đặc biệt là cửa khẩu Faysh Khabur ở vùng Dohuk, trong khu tự trị của người Kurd Iraq (Kurdistan); nằm trên biên giới Iraq và Syria, gần biên giới Thổ Nhĩ Kỳ, hiện đang do lực lượng vũ trang người Kurd Iraq (Peshmerga) kiểm soát.

Quân đội Iraq cáo buộc Peshmerga không thực hiện lời hứa của họ liên quan đến thỏa thuận trao trả lại cửa khẩu huyết mạch nối giữa Kurdistan với Khu tự trị người Kurd Syria (Rojava) ở al-Hasakah và khu vực phía Nam Thổ Nhĩ Kỳ, thuộc địa bàn hoạt động của PKK (Đảng Công nhân người Kurd Thổ Nhĩ Kỳ).

Hiện nay, Quân đội, Cảnh sát Liên bang, Cơ quan chống Khủng bố Iraq, cùng với lực lượng chủ công là các nhóm Badr và Asa'ib Ahl al Haq thuộc Đơn vị Bảo vệ Nhân dân Iraq (PMU) - được coi là lực lượng thân Iran - đã được triển khai vây chặt khu vực cửa khẩu này.

Nguyên nhân chính khiến chính quyền Iraq quyết giành lại quyền kiểm soát cửa khẩu Faysh Khabur được cho là vì Baghdad muốn xây dựng một vùng đệm giữa khu vực do lực lượng người Kurd được Mỹ hậu thuẫn tại Syria và khu vực do Chính phủ Kurdistan kiểm soát ở Iraq,

Mục đích chính của Baghdad là cách ly Kurdistan Iraq khỏi các khu vực biên giới với các nước láng giềng, cắt đứt sự chi viện của Đơn vị bảo vệ Nhân dân người Kurd Syria (YPG) và các tay súng của Đảng Công nhân người Kurd Thổ Nhĩ Kỳ, cho lực lượng vũ trang Kurdistan là Peshmerga.

Giới phân tích cho rằng, theo chiều ngược lại, người Kurd Iraq bắt buộc phải giữ vững được cửa khẩu duy nhất liên kết 3 khu vực kiểm soát của người Kurd ở Syria, Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ, nhằm phục vụ cho âm mưu lập quốc của họ trong tương lai.

Thế nhưng đây có phải là tất cả các lí do để Peshmerga cố sống cố chết phải giữ vững cửa khẩu này hay không?

Lập quốc là vấn đề của tương lai rất xa, thậm chí là vài chục năm nữa; việc giữ Faysh Khabur có thể có hoặc không liên quan gì đến mục đích này, mất nó cũng chưa chắc đã ảnh hưởng đến mục đích này. Thế nhưng, nếu không giữ được Faysh Khabur trong thời điểm hiện nay, rất có thể người Kurd sẽ suy sụp, Kurdistan sẽ “chết”.

Vậy, cửa khẩu Faysh Khabur có liên quan gì đến trận chiến ở tỉnh rốn dầu Kirkuk giữa Quân đội Iraq với Peshmerga?, có liên quan gì đến vai trò của Nga ở Iraq nói chung và Kurdistan nói riêng?

Faysh Khabur: Tran chien sinh tu gianh dau mo Iraq-Kurdistan

Sau Kirkuk, Quân đội Iraq đang quyết tâm chiếm nốt cửa khẩu Faysh Khabur ở biên giới Syria-Iraq-Thổ Nhĩ Kỳ

Trong kỳ trước với tiêu đề: “Kurdistan Iraq suy sụp sau ‘cuộc chiến vàng đen’ Kirkuk” chúng ta đã tìm hiểu về việc tại sao giới phân tích lại gọi cuộc chiến ở Kirkuk là “Đại chiến dầu mỏ”, giữa chính quyền trung ương Baghdad và chính quyền khu tự trị người Kurd.

Điều này xuất phát chủ yếu từ việc để mất Kirkuk đã khiến thu nhập từ xuất khẩu dầu của Kurdistan giảm đi hơn 1 nửa (từ 800 triệu USD còn 300 triệu), khiến chính quyền KRG đang không có tiền trả lương công chức, đời sống nhân dân vô cùng khó khăn.

Giới phân tích cho rằng, KRG có thể giải quyết vấn đề này bằng việc thúc đẩy kinh doanh của các công ty quốc tế trong khu vực (khoảng 50 công ty từ 15 quốc gia trên thế giới) để làm tăng thu nhập và lượng tiền đầu tư chủ động vào khu tự trị, khiến tình hình được cải thiện.

Tuy nhiên, vấn đề này vô cùng phức tạp bởi những khúc mắc trong vấn đề quản lý tuyến đường ống dẫn dầu sang Thổ Nhĩ Kỳ và những hợp đồng mà chính quyền Kurdistan đã ký với các công ty nước ngoài ở Kirkuk, nhưng hiện giờ nó không còn nằm trong tay KRG.

Những khúc mắc về dầu mỏ giữa Baghdad/Anh và Kurdistan/Nga

Bên cạnh các công ty dầu lửa lớn nhất châu Âu và Bắc Mỹ, chính Gazprom và Rosneft của Nga đang làm việc một cách tích cực tại Kurdistan Iraq, với việc ký kết hàng loạt hợp đồng mới nhất trong ngành dầu mỏ và khí đốt với chính quyền KRG.

Cụ thể, hợp đồng này quy định các điều khoản về thương mại dầu mỏ từ năm 2017 đến năm 2019. Ngoài ra, từ tháng 9 năm nay, cả hai bên cũng bắt đầu đàm phán về việc các công ty Nga tham gia tài trợ cho dự án xây dựng đường ống dẫn khí đốt độc lập của Kurdistan.

Một tuần trước khi cuộc trưng cầu dân ý về nền độc lập của Kurdistan diễn ra (ngày 25/9), Rosneft tuyên bố rằng, họ đã ký kết thành công các văn bản cần thiết cho thỏa thuận chia sẻ sản phẩm (PSA) với chính quyền KRG tại năm khu vực trong lãnh thổ tự trị.

Baghdad đã chỉ trích gay gắt sự hợp tác của Erbil với các công ty dầu mỏ nước ngoài. Iraq cáo buộc tất cả các giao dịch mà không có sự tham gia của chính quyền trung ương đều là những hợp đồng bất hợp pháp.

Ngày 30 tháng 10, đại diện của Bộ Dầu lửa Iraq là ông Asem Jihad nói với hãng thông tấn RIA rằng, Bộ này đã yêu cầu công ty khí đốt Rosneft của Nga đưa ra lời giải thích về vị trí của họ đối với các giao dịch về năng lượng với KRG, tại các khu vực không thuộc Kurdistan Iraq.