Tranh luận nóng

Khủng hoảng dầu: Vẫn là giảm sản lượng, Putin đã việt vị?

Chủ Nhật, 12/04/2020 14:00

(Quan hệ quốc tế) - Lợi ích của Nga sau sự thay đổi của Mỹ và OPEC lớn hơn nhiều thiệt hại trong cuộc chiến giá dầu. Vậy sao Putin việt vị được?

Cuộc chiến giá dầu đã chấm dứt với việc cắt giảm sản lượng của OPEC+

Theo Sputnik, ngày 10/4, cuộc họp bất thường của Bộ trưởng Năng lượng các nước Nhóm G-20 nhằm thảo luận về giải pháp ổn định thị trường dầu, đã kết thúc trong sự lạc quan, qua đó chấm dứt cuộc chiến giá dầu sau hơn 1 tháng bùng phát.

Bộ trưởng Tài nguyên Canada, Seamus O'Regan, cho hay tất cả thành viên G-20 đã đồng ý về sự cần thiết của việc ổn định giá dầu. Theo đó, G-20 sẽ thành lập bộ phận giám sát sự phối hợp về điều tiết giá nhiên liệu.

"Các thành viên G-20, bao gồm Ả-rập Saudi và Nga, đã đồng ý về nhu cầu ổn định giá dầu và đồng ý thành lập bộ phận tập trung phối hợp về dầu. G-20 không phải là nơi giải quyết về vấn đề dầu, nhưng chúng tôi đã làm việc này và có bước tiến lớn".

Ông Seamus O'Regan cho biết, dù các Bộ trưởng Năng lượng G-20 không đề cập chi tiết về các con số, nhưng thống nhất về việc cắt giảm sản lượng dầu mà cuộc họp của Nhóm OPEC+ đã đưa ra vào ngày 9/4.

Khung hoang dau: Van la giam san luong, Putin da viet vi?
Cuộc chiến giá dầu chấm dứt, nhưng cuộc khủng hoảng dầu vẫn chưa kết thúc

Trước đó, tại phiên họp ngày 9/4, các quốc gia tham gia cơ chế trong-ngoài OPEC, hay còn gọi là OPEC+, gồm13 nước thành viên OPEC, do Ả-rập Saudi làm chủ xị và 10 đối tác ngoài khối do Nga đứng đầu, đã thống nhất về cắt giảm sản lượng dầu.

Theo kết quả của cuộc đàm phán căng thẳng và kéo dài, các thành viên OPEC + đã đồng ý và thống nhất giảm sản lượng khai thác dầu mỗi ngày khoảng 10 triệu thùng cho hai tháng 5 và 6 tới đây.

Cụ thể, theo thông tin từ Bộ Năng lượng Azerbaijan thì :"Ở giai đoạn này, nghĩa vụ cắt giảm là 6.085 triệu thùng mỗi ngày đối với các nước thuộc OPEC và 3.915 triệu thùng mỗi ngày đối với các nước ngoài OPEC".

Đối với phần thời gian còn lại của năm 2020, tổng sản lượng giảm sẽ là 8 triệu thùng mỗi ngày. OPEC+ cũng cam kết giảm sản lượng 6 triệu thùng cho giai đoạn từ tháng 1/2021 đến tháng 4/2022.

Từ kết quả cuối cùng của cuộc họp OPEC+ ngày 9/4, Nga và Ả-rập Saudi, hai đối thủ chính trong cuộc chiến giá dầu, có hạn ngạch khai thác không quá 8,5 triệu thùng mỗi ngày, trong hai tháng 5 và 6/2020.

Tuy nhiên, cuộc họp của OPEC+ đã không diễn ra suôn sẻ khi Mexico không đồng ý về hạn ngạch phân cho nước này là giảm sản lượng 400 nghìn thùng mỗi ngày, mà chỉ đề xuất giảm 100 nghìn thùng mỗi ngày.

Theo giới chuyên gia năng lượng thì việc Tổng thống Mexico Andres Manuel Lopez Obrador từ chối giảm sản lượng dầu nhiều hơn 100.000 thùng mỗi ngày là có nhiều lý do liên quan đến việc bảo vệ ngành sản xuất xuất dầu của nước này.

Mà để thỏa thuận của OPEC+ có hiệu lực thì còn cần có sự đồng ý của Mexico hay đúng hơn là hạn ngạch cắt giảm sản lượng dầu phân bổ cho Mexico phải được đảm bảo. Trong tình huống này, Mỹ đã đề xuất cắt giảm phần dôi dư thay cho Mexico.

Nhưng đáng nói là Tổng thống Trump lại chỉ đề xuất Mỹ cắt giảm 250.000 thùng mỗi ngày giúp cho Mexico, nên hạn ngạch phân bổ cho Mexico vẫn còn tới 50.000 thùng chưa được cắt giảm mỗi ngày.

Như vậy, cho đến thời điểm này, cuộc chiến giá dầu đã chấm dứt, song cuộc khủng hoảng dầu thì vẫn chưa kết thúc. Và đây cũng là lý do khiến thị trường dầu thế giới cũng tài chính toàn cầu chưa phản ứng thật sự tích cực với hành động của OPEC+.

Khung hoang dau: Van la giam san luong, Putin da viet vi?
Khi việc cắt giảm sản lượng vẫn chưa được đảm bảo hết theo hạn ngạch

Vẫn là giảm sản lượng, Tổng thống Putin việt vị với chính nước cờ của mình?

Cuộc chiến giá dầu được xác định khởi phát từ việc Nga từ chối gia hạn và gia tăng sản lượng cắt giảm theo đề xuất của OPEC, khiến Ả-rập Saudi đã tuyên chiến bằng tuyên bố giảm giá bán và tăng sản lượng.

Mục đích của Moscow được nhận diện là khích Riyadh tuyên chiến để lấy đó làm bệ phóng hướng tới Washington, qua đó buộc Mỹ phải tham gia vào cơ chế trong-ngoài OPEC, cùng điều tiết thị trường dầu trên cơ sở nghĩa vụ chung-quyền lợi chung.

Nay thì cuộc chiến giá dầu chấm dứt vẫn bằng cắt giảm sản lượng - thậm chí nhiều hơn rất nhiều so với đề xuất của OPEC trước khi xảy ra cuộc chiến giá dầu - 10 triệu thùng mỗi ngày so với 3,6 triệu thùng mỗi ngày.

Còn Washington vẫn không tham gia cơ chế trong-ngoài OPEC, Mỹ vẫn để OPEC+ tự thực hiện việc điều tiết thị trường dầu  toàn cầu, còn Mỹ thì vẫn chọn làm thực thể phái sinh để hưởng lợi.

Thực tế đó khiến không ít nhận định rằng Moscow đã không thể đạt được mục đích, mà nguyên nhân là do Tổng thống Putin tính toán sai dẫn đến việt vị ngay trong nước cờ của mình, khiến cho nước Nga bị thiệt hại không nhỏ.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, xét một cách tổng thể thì Nga được nhiều hơn mất trong cuộc chiến giá dầu. Phân tích vị thế Mỹ và OPEC trong tương quan với Nga về điều tiết thị trường dầu sau cuộc chiến giá dầu sẽ thấy rõ điều đó.

Thứ nhất, với Mỹ. Phải thấy rằng, dù Mỹ chưa tham gia cơ chế trong-ngoài OPEC, nhưng không thể phủ nhận Washington đã thực sự ghi nhận quan trọng của chế định này và vai trò của Nga trong định chế.

Hẳn dư luận còn nhớ, trong một cuộc phỏng vấn với hãng Fox News được đăng tải ngày 1/7/2018, trả lời câu hỏi về khả năng các thị trường dầu mỏ bị thao túng, Tổng thống Trump đã khẳng điều đó và cáo buộc OPEC là thủ phạm.

“Chính OPEC đang làm điều đó. Họ cần phải dừng lại vì chúng ta đang bảo vệ nhiều quốc gia, trong số đó có các thành viên OPEC", vị tống thống doanh nhân của nước Mỹ cảnh báo, theo Reuters.

Người đứng đầu Nhà Trắng thậm chí còn không đề cập tới Nga, dù thị trường dầu khi đó đã được điều tiết bởi cơ chế trong-ngoài OPEC, mà Moscow và Riyadh đóng vai trò đồng đạo diễn cho cơ chế này vận hành.

Khung hoang dau: Van la giam san luong, Putin da viet vi?
Trump phải gọi cho Putin để cứu dầu đá phiến Mỹ khỏi rơi vào cửa tử

Điều đó chứng tỏ, Washington không hề nhìn nhận OPEC+, đồng nghĩa vai trò của Nga khá mờ nhạt. Washington chỉ xem trọng vai trò của OPEC trong việc điều tiết thị trường dầu mỏ thế giới.

Tuy nhiên, khi cuộc chiến giá dầu xảy ra, đưa dầu đá phiến Mỹ vào cửa tử thì Tổng thống Trump - cũng chính vị tổng thống doanh nhân của nước Mỹ - đã lập tức liên hệ với cả Moscow và Riyadh để đề nghị cứu giá dầu.

Không những vậy, khi Mexico "làm mình làm mẩy" không chấp nhận hạn ngạch cắt giảm 400.000 thùng mỗi ngày, Tổng thống Trump còn đề xuất Mỹ sẽ cắt giảm thay, rồi để Mexico trả lại Mỹ sau.

Thực tế đó cho thấy Washington đã nhận ra tầm quan trọng của cơ chế trong-ngoài OPEC và vai trò không thể thiếu của Nga trong điều tiết thị trường dầu mỏ thế giới. Đây là một sự thay đổi cực kỳ quan trọng nhờ hiệu ứng từ cuộc chiến giá dầu.

Rõ ràng, nếu Nga chấp thuận gia hạn và gia tăng sản lượng cắt giảm theo đề xuất của OPEC và cuộc chiến gia dầu không xảy ra thì không thể có việc Trump xuống nước. Như vậy, làm sao nói Putin việt vị trong nước đi của mình được?!.

Thứ hai, với OPEC. Có thể khẳng định rằng, lịch sử Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ đã sang trang mới sau cuộc chiến giá dầu năm 2020, mà người đóng vai trò chính trong việc mở trang sử mới cho OPEC chính là Tổng thống Putin.

Cũng là cắt giảm sản lượng, nhưng hiệu ứng của hành động này ở trước và sau cuộc chiến giá dầu là hoàn toàn khác nhau, mà sự khác biệt ấy xuất phát từ việc thay đổi vị thế và vai trò của OPEC sau khi cuộc chiến giá dầu chấm dứt.

Có lẽ điều đó đã thể hiện rõ nhất qua lời của Bộ trưởng Tài nguyên Canada Seamus O'Regan rằng "G-20 không phải là nơi giải quyết về vấn đề dầu, nhưng chúng tôi đã làm việc này và có bước tiến lớn".

Như vậy, việc điều tiết thị trường dầu mỏ thế giới, trong đó bao gồm cả sản lượng và giá cả, đã được mở rộng và vận hành theo một cơ chế mới, mà có thể hiểu OPEC+ ở giai đoạn sơ cấp và G-20 ở giai đoạn thứ cấp.

Trước giờ, OPEC gần như "một mình một ngựa", rồi sau khi xây dựng được cơ chế trong-ngoài OPEC thì OPEC+ hoàn toàn tự quyết trong vấn đề điều tiết thị trường dầu toàn cầu, mà không có bất cứ cơ chế nào hiệu chỉnh, giám sát.

Khung hoang dau: Van la giam san luong, Putin da viet vi?
OPEC đã sang trang sử mới sau cuộc chiến giá dầu

Nay thì đã khác. Dù G-20 không thay thế vai trò của OPEC, hay OPEC+, nhưng rõ ràng đã có sự hiệu chỉnh rất quan trọng trong cơ chế điều tiết thị trường dầu mỏ toàn cầu, mà ở đó OPEC không thể muốn gì được nấy nữa.

Giờ mới hiểu tại sao ngay từ đầu Tổng thống Putin không chịu giảm sản lượng để giữ giá dầu, mà quyết để xảy ra cuộc chiến giá dầu. Bởi lợi ích của Nga sau sự thay đổi của Mỹ và OPEC sang trang mới lớn hơn rất nhiều thiệt hại trong cuộc chiến giá dầu.

Đơn giản là với cơ chế mới, lợi ích từ dầu mỏ và các sản phẩm hoá dầu - thậm chí lợi ích của cả ngành năng lượng Nga, sẽ không phập phù theo ý muốn của OPEC hay mưu đồ của Mỹ trong hành xử với các thực thể đối nghịch, mà trong đó có Nga.

Như thế thì làm sao nói Tổng thống Putin tính toán sai trong cuộc chiến giá dầu khiến nước Nga thiệt hại nặng nề được, mà phải nói ngược lại mới đúng với những gì đã và đang diễn ra liên quan đến cuộc chiến giá dầu và cuộc khủng hoảng dầu!.

Ngọc Việt