Tranh luận nóng

Liên quân vịnh Ba Tư chống Iran: Đồng minh Mỹ-Anh không dại

Thứ Bảy, 27/07/2019 17:03

(Quan hệ quốc tế) - Mỹ sẽ lập một nhóm quân Ả-rập, Anh huy động được vài nước châu Âu, nhưng hai liên minh này không hề có sức mạnh thực sự đối đầu với Iran.

Mỹ lập liên minh quân sự ở vịnh Ba Tư nhằm mục đích gì?

Vừa qua, Anh dự định triệu tập một nhóm quân sự của các nước châu Âu để bảo vệ các tàu thương mại ở eo biển Hormuz, sau khi Iran bắt giữ tàu chở dầu Stena Impero của Anh. Bộ trưởng Ngoại giao Jeremy Hunt cảnh báo Tehran rằng, Anh và đồng minh có thể tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực.

Theo chuyên gia chính trị và nghiên cứu quốc tế Edward Wastnidge, Vương quốc Anh đang cố gắng đưa vấn đề này ra quốc tế và tranh thủ sự ủng hộ của các quốc gia khác trong việc tạo ra cái gọi là "sứ mệnh bảo vệ" nhằm đánh lạc hướng về tiến trình rối rắm của Brexit.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo thông báo rằng, Hoa Kỳ đang tạo lập một liên minh để tuần tra vịnh Hormuz, nơi kết nối hai vịnh - Ba Tư và Oman. Tuyên bố đưa ra sau hàng loạt sự cố với tàu chở dầu nước ngoài mà phương Tây đổ lỗi cho Iran.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo tin rằng các quốc gia từ các khu vực khác nhau sẽ gia nhập liên minh do Washington tạo ra để đảm bảo quyền tự do hàng hải ở eo biển Hormuz.

Bài viết trên trang web của Sputnik bình luận rằng, nhà ngoại giao Mỹ đã không che giấu sự thật rằng, “tự do hàng hải” chỉ là một dấu hiệu quảng cáo và động lực thực sự của Washington là gây áp lực quân sự lên Iran và kiềm chế tham vọng khu vực của nước này.

Bình luận về vấn đề này, ông Alexander Perendzhiev, phó giáo sư khoa học chính trị tại Đại học tổng hợp Kinh tế Nga mang tên của G.V. Plekhanov, nhận định rằng, tuyên bố này là một phương pháp tác động tâm lý đến Iran.

Với những tuyên bố và nỗ lực tuần tra đã thực hiện trước đây, việc thiết lập một liên minh như vậy không phải là tin mới. Thực ra, Hoa Kỳ chỉ đang nghiên cứu quan điểm của các đồng minh, rằng họ có sẵn sàng tham gia xây dựng một đội quân chống lại Iran hay không.

Perendzhiev nhận định, trên thực tế sẽ không có lực lượng hải quân nào đáng kể hiện diện ngoài khơi Iran. Về bản chất, việc xuất khẩu dầu mỏ liên quan đến các tập đoàn lớn, đang kiểm soát nền kinh tế toàn cầu và rõ ràng là họ muốn sự ổn định, chứ không cần đến leo thang căng thẳng.

Các chuyên gia chỉ ra rằng, việc người Mỹ cần đến một liên minh quân sự ở vịnh Ba Tư vì hai mục đích: Đầu tiên là phá vỡ các chuẩn mực quốc tế vì lợi ích Hoa Kỳ; Thứ hai là để tiết kiệm tài nguyên của chính họ bằng cách chuyển gánh nặng tài chính cho người khác.

Giới chuyên gia cho rằng, Iran sẽ thực hiện các biện pháp cứng rắn và không cho phép người Mỹ được quyền quản lý eo biển này. Iran cũng sẽ bảo vệ lợi ích của mình bằng các biện pháp tương tự là thu hút các đồng minh của mình trong khu vực và thế giới.

Lien quan vinh Ba Tu chong Iran: Dong minh My-Anh khong dai
Vùng Vịnh đang gia tăng căng thẳng vì những động thái quân sự của Mỹ-Anh

Những nước nào sẽ tham gia liên quân với Mỹ?

Còn chuyên gia Ahmed Mahdi từ Iran tin rằng, liên minh này sẽ không mang lại hiệu quả gì. Theo ông, việc bảo vệ khu vực phải do các quốc gia trong vùng đảm nhiệm, chứ không phải vị khách từ bên kia đại dương.

Vị chuyên gia Iran nhận định, thu hút các lực lượng quân sự từ Nhật Bản, Australia và các nước châu Âu là điều rất tốn kém đối với các thành viên liên minh tiềm năng. Chi phí và hiệu quả là hoàn toàn không tương xứng nên không chắc sẽ có nước nào đồng ý.

Chuyên gia Edward Wastnidge cũng bày tỏ ý kiến ​​rằng, các quốc gia châu Âu khác sẽ ít “cuồng tín” hơn trong vấn đề này so với Vương quốc Anh. Họ có thể sẽ cung cấp một số hỗ trợ vật chất và phát biểu ủng hộ hạn chế, nhưng chắc chắn không quan tâm đến cuộc xung đột với Iran và không muốn gia tăng căng thẳng tăng hơn nữa.

Ông Wastnidge kết luận rằng, “đối với EU, việc duy trì JCPOA là rất quan trọng và họ sẽ đợi cho đến khi chính phủ mới của Anh được thành lập; họ muốn xem liệu ông Boris Johnson có nói về sự thay đổi nào đó trong chính sách đối với Iran hay không, trước khi đưa ra bất kỳ cam kết quan trọng nào.

Nhà phân tích chính trị Imad Abdel Hadi cho rằng, theo các tuyên bố gần đây, có thể thấy rõ các đồng minh thân cận và mạnh nhất của Hoa Kỳ như: Anh, Pháp và Italia sẽ không gia nhập vào liên minh này. Vương quốc Anh chủ định sẽ lập ra một nhóm hộ tống của châu Âu, chứ không phải là một phần trong liên minh của Mỹ.

Liên minh quân sự chống Iran của Mỹ sẽ chỉ bao gồm các quốc gia không thân thiện với Iran ở vùng Vịnh Ba Tư. Qatar - nước có quan hệ chặt chẽ với Iran, sẽ không tham gia. Ngoại trưởng Mỹ Pompeo cho biết, nước này có thể “tham gia từ xa” vào liên minh, với việc đóng góp tiền bạc và vật tư.

Hoa Kỳ không thể đủ khả năng để tuần tra một mình, thêm một vài đồng minh Ả rập cũng không đủ mạnh. Do đó, Washington sẽ cố gắng thu hút hai cường quốc quân sự châu Á có lợi ích giao thương rất quan trọng ở vịnh Ba Tư là Trung Quốc và Ấn Độ, những nước tiêu thụ dầu mỏ xuất khẩu qua eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, Iran không hề gây ra khó khăn gì cho các tàu chở dầu tới Trung Quốc và Ấn Độ, ngược lại, Tehran là đối tác năng lượng lớn nhất của Bắc Kinh và New Dehli, nên chẳng có lí do gì để hai nước này điều tàu đến vịnh Ba Tư để giúp Mỹ-Anh chống lại Iran.

Do đó, hai liên minh riêng biệt do Mỹ và Anh lập ra chỉ là hình thức, thực chất vẫn chỉ có London và Washington là thực sự muốn chống Iran, còn lại các nước khác sẽ tham gia một cách hình thức để tránh làm mất lòng Mỹ.

Toàn Thắng