Tranh luận nóng

Lộ nguyên nhân ông Trump tấn công TikTok

Thứ Năm, 06/08/2020 19:13

(Quan hệ quốc tế) - Washington muốn tất cả các ứng dụng “không đáng tin cậy” của Trung Quốc bị xóa khỏi kho ứng dụng của Mỹ, trong đó TikTok là một “nạn nhân”.

Đòn tống tiền của người Mỹ?

Sau Huawei, mạng xã hội TikTok của Trung Quốc đã “lọt vào tầm ngắm” của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Trump cáo buộc ứng dụng có gần 1 tỷ người dùng này có thể chịu ảnh hưởng của Bắc Kinh, gây nguy hại cho an ninh quốc gia Mỹ.

Tiktok là ứng dụng chia sẻ những đoạn video ngắn, do Kevin Mayer, một người Mỹ từng tham gia công việc điều hành ở hãng Walt Disney, làm tổng giám đốc.

TikTok có trụ sở tại Los Angeles, nhưng trên thực tế TikTok thuộc về công ty ByteDance của Trung Quốc và là phiên bản quốc tế của ứng dụng Douyin ở Trung Quốc.

Ra đời cách đây 4 năm, nhưng phải đến năm 2019, và nhất là kể từ khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, thì mạng xã hội này mới bất ngờ phát triển mạnh, thu hút được nhiều người dùng, chủ yếu là giới trẻ.

Washington lo ngại Bắc Kinh sử dụng TikTok để gây hại cho Mỹ, chẳng hạn thông qua việc đánh cắp thông tin cá nhân của người dùng Mỹ để gửi cho các cơ quan tình báo Trung Quốc.

Lo nguyen nhan ong Trump tan cong TikTok
Tổng thống Mỹ D. Trump quyết ra tay với TikTok

Năm 2019, TikTok bị Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ phạt 5,7 triệu USD vì thu thập và quản lý trái phép dữ liệu của người dùng dưới 13 tuổi.

Tháng 6/2020, ứng dụng của ByteDance cũng bị Cơ quan Bảo vệ Dữ liệu của Liên minh châu Âu (EU) nhắm tới thông qua việc triển khai một nhóm công tác để tìm hiểu cách thức hoạt động của TikTok tại châu Âu.

Ngày 31/7, ông Trump khẳng định sẽ cấm TikTok hoạt động tại Mỹ. Ông Trump cho rằng ứng dụng của ByteDance có thể có kẽ hở về an ninh. Đến ngày 3/8, Tổng thống Mỹ bật đèn xanh cho phép Microsoft thương lượng mua lại TikTok với điều kiện hai bên phải đạt thỏa thuận trước ngày 15/9, nếu không TikTok sẽ bị cấm hẳn.

Đến ngày 4/8, ông Trump ra thêm điều kiện, Microsoft hay bất cứ công ty nào khác tại Mỹ mua lại TikTok cũng phải trích lợi nhuận nộp cho Bộ Tài chính Mỹ với lý do cơ quan này giúp thương vụ được thực hiện. Tuyên bố này được một số chuyên gia ví như một “hành vi kiếm tiền” và có vẻ không phù hợp với Hiến pháp Mỹ.

Giới chức Nhà Trắng đã “câu giờ” khi không giải thích rõ yêu cầu này của Tổng thống Trump.

Cố vấn kinh tế Nhà Trắng Larry Kudlow nói: “Không có kế hoạch chi tiết nào ở đây. Có thể đó chỉ là điều mà tổng thống đang suy tính, vì Bộ Tài chính chưa làm gì nhiều về điều này, có rất nhiều lựa chọn ở đây. Tôi không chắc đó có phải là một ý tưởng cụ thể sẽ được theo đuổi hay không. Liên quan đến những khoản phí và bất cứ điều gì tương tự như thế, tất cả đều vẫn còn là ẩn số”.

Lo nguyen nhan ong Trump tan cong TikTok
Microsoft đã công khai kế hoạch mua lại TikTok ở Mỹ và một số thị trường khác

Hãng tin AFP dẫn lời giới chuyên môn nhấn mạnh Tổng thống Mỹ không có thẩm quyền để đưa ra yêu cầu này, và nếu được xúc tiến thì đây sẽ là một điều tồi tệ đối với các mối quan hệ thương mại và quốc tế.

Ông James Lewis, Giám đốc chính sách công nghệ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận định: “Hành vi này giống như những mánh khóe của các băng đảng tội phạm...Đó không phải là một sự thực thi chính sách tốt. Tôi cho rằng điều đó không hợp với hiến pháp”.

Đòn tư thù vì bầu cử?

Về mặt công khai, TikTok đang được Chính quyền của Tổng thống Trump mô tả là mối đe dọa đối với an ninh Mỹ, “chiêu bài” quen thuộc mỗi khi ông đưa một đối tượng của Trung Quốc vào tầm ngắm.

Tuy nhiên, giới phân tích lại chỉ ra rằng ứng dụng này bị “ghét” vì có liên quan tới chiến dịch tái tranh cử của ông Trump. Theo đó, TikTok là một công cụ bị các đối thủ chính trị trong nước của ông Trump sử dụng để chống lại ông.

Cuối tháng 6/2020, nhiều thanh thiếu niên Mỹ đã kêu gọi các tài khoản TikTok đăng ký nhưng không đến tham dự buổi mít tinh vận động tranh cử của ông Trump tại Tulsa (Oklahoma). Kết quả là sự kiện được ông Trump kỳ vọng diễn ra ở sân vận động có khả năng chứa 22.000 người nhưng chỉ có 6.200 người tham dự.

Lo nguyen nhan ong Trump tan cong TikTok
Hình ảnh thưa thớt trên khán đài trong cuộc mít tinh của ông Trump tại Tulsa ngày 20/6

Mấy ngày sau, nhóm ủng hộ ứng cử viên Joe Biden của đảng Dân chủ thông báo đã tuyển dụng Mary Joe Laupp, tài khoản nổi tiếng trên TikTok và được gọi là “TikTok Grandma”, kêu gọi tẩy chay buổi mít tinh của ông Trump tại Tulsa.

Trước đó, ngày 29/7, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Kevin Mayer tuyên bố Tiktok không làm chính trị, không chấp nhận các quảng cáo chính trị. Ông Mayer nhấn mạnh “TikTok đã trở thành mục tiêu mới nhất bị Mỹ nhắm đến nhưng chúng tôi không phải là kẻ thù của nước Mỹ”.

Chuyên gia Sachs, nhà nghiên cứu về chính sách an ninh mạng và nền kinh tế kỹ thuật số của Trung Quốc thuộc Trung tâm Nghiên cứu nước Mỹ Mới tại Washington, khẳng định: “Điều này tạo tiền lệ nguy hiểm đối với nước Mỹ... Chúng ta đang hướng đến con đường của chủ nghĩa dân tộc công nghệ”.

Tuy nhiên, hiện có nhiều ý kiến cho rằng TikTok chỉ là một “nạn nhân” khi Mỹ mở rộng cuộc chiến và mở ra một mặt trận mới trong cuộc đọ sức với Trung Quốc. Có phân tích nhận định động thái của Washington cho thấy khái niệm về việc chia tách Internet đang nhanh chóng trở thành hiện thực.

Ngoài Mỹ, Ấn Độ đã chặn hàng chục phần mềm ứng dụng của Trung Quốc như TikTok và WeChat, trong khi có thông tin Australia và Nhật Bản cũng có ý định làm điều tương tự.

Lo nguyen nhan ong Trump tan cong TikTok
TikTok chỉ là một nạn nhân khi Mỹ mở rộng cuộc chiến chống lại Trung Quốc trên nhiều mặt trận?

Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã xây dựng một bức tường bảo vệ mạng đối với bên ngoài. Từ lâu, họ đã khởi xướng về chủ quyền mạng, đóng cửa các dịch vụ bao gồm Twitter và buộc các công ty nước ngoài sử dụng các đối tác và nhà phân phối Trung Quốc trong các lĩnh vực trò chơi di động và dịch vụ đám mây, cũng như hạn chế các lĩnh vực như ngân hàng trực tuyến do nước ngoài đầu tư.

Đến nay, chỉ có công cụ tìm kiếm Bing của công ty Microsoft và mạng xã hội LinkedIn được phép hoạt động ở Trung Quốc. Mặc dù vậy, nội dung của họ được cho là đều bị Trung Quốc kiểm duyệt.

Theo dữ liệu từ Sensor Tower, một công ty phân tích dữ liệu ứng dụng di động của Mỹ, ngoài TikTok, các phần mềm ứng dụng Trung Quốc được tải xuống nhiều nhất ở Mỹ trong năm qua gồm Bigo và Likee của Tập đoàn Thời đại Đoàn tụ (Huanju Times Group), AliExpress của Alibaba và WeChat với hơn 1 tỷ người dùng trên toàn thế giới.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo ngày 5/8 cho biết Washington muốn tất cả các ứng dụng “không đáng tin cậy” của Trung Quốc bị xóa khỏi kho ứng dụng của Mỹ, đồng thời khẳng định ứng dụng video TikTok và ứng dụng tin nhắn WeChat của Trung Quốc là “mối đe dọa nghiêm trọng”.

Theo ông Pompeo, Bộ Ngoại giao Mỹ sẽ làm việc với Bộ Thương mại và một số cơ quan chính phủ khác của Mỹ để hạn chế khả năng các nhà cung cấp dịch vụ đám mây của Trung Quốc thu thập, lưu trữ, xử lý dữ liệu và các thông tin nhạy cảm của Mỹ.

Ngày 6/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân tuyên bố Trung Quốc kiên quyết phản đối hành động của Chính phủ Mỹ khi chặn các ứng dụng của Trung Quốc và động thái này đi ngược lại các nguyên tắc thị trường và không có cơ sở thực tế. Người phát ngôn này cho biết Bắc Kinh kêu gọi Washington sửa chữa sai lầm của mình.

Thái Minh