Tranh luận nóng

Mỹ tặng Nga quá nhiều 'quà'

Chủ Nhật, 28/06/2020 13:54

(Quan hệ quốc tế) - Giới phân tích Pháp còn liệt kê thêm các “quà tặng” mà Tổng thống Mỹ giúp Nga thỏa mãn các lợi ích chiến lược, trong đó có Trung Đông và Đông Âu.

Ai bám tư duy Chiến tranh Lạnh?

Viện nghiên cứu Chiến lược quốc tế Pháp mới đây có bài phân tích về mối quan hệ giữa Nga và Mỹ, trong đó đánh giá Tổng thống Mỹ Donald Trump là người “bốc đồng” và lựa chọn “chiến lược gây hỗn loạn” còn Tổng thống Nga vốn được đào tạo theo tư duy Chiến tranh Lạnh và bám lấy nguyên tắc này.

Giới phân tích Pháp cho rằng dù xuất phát từ động cơ nào thì Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã mang đến cho Nga nhiều “món quà”, đặc biệt là sự suy yếu của mối liên kết xuyên Đại Tây Dương và hình ảnh sa sút của Mỹ trên trường quốc tế.

My tang Nga qua nhieu 'qua'
Tổng thống Nga, Mỹ tại cuộc gặp ở Helsinki, Phần Lan năm 2018

Một số quyết định quốc tế quan trọng nhất của Tổng thống Mỹ có ảnh hưởng tiêu cực tới an ninh của châu Âu: An ninh trong vấn đề phổ biến hạt nhân (Mỹ rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân Iran), an ninh khí hậu (Mỹ rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu), an ninh trước tình trạng khủng bố Hồi giáo (Mỹ rút lực lượng đặc nhiệm khỏi miền Bắc Syria kéo theo sự suy yếu của lực lượng đồng minh người Kurd trong cuộc chiến chống lại IS).

Giới phân tích Pháp nhấn mạnh, biểu tượng mạnh mẽ nhất của mối liên kết xuyên Đại Tây Dương trong hơn 70 năm qua là Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương NATO, giờ đây đã bị suy yếu về mặt chính trị do hành động của Mỹ.

Ngay trong những tháng đầu của nhiệm kỳ, ông Trump đã làm xói mòn nền móng cơ bản của liên minh bằng cách dấy lên những nghi ngờ về nguyên tắc đoàn kết, vốn là hòn đá tảng của tổ chức này (việc ông không đề cập đến tầm quan trọng của Điều 5 trong lần đầu tiên tham gia hội nghị của NATO; phát biểu thiếu thân thiện của ông về Montenegro ngay sau khi nước này gia nhập NATO; đề nghị xem xét lại nguyên tắc đoàn kết giữa các nước đồng minh).

Một hệ quả khác trong nhiệm kỳ của Tổng thống Trump được kể ra là uy tín của Mỹ bị xói mòn nhanh chóng trên trường quốc tế. Những quyết định rút lui khỏi Thỏa thuận hạt nhân Iran hay Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, đã tạo nên các cuộc bùng nổ ngoại giao thực sự.

My tang Nga qua nhieu 'qua'
Ông Trump bị đánh giá "bốc đồng" và đang làm thay đổi trật tự thế giới được xác lập từ sau Thế chiến II

Sự sa sút về hình ảnh này càng nghiêm trọng hơn vì song hành với một sự tương phản ngày càng tăng về những “giá trị” của Tổng thống Mỹ: Chủ nghĩa hoài nghi khí hậu, khinh thường khoa học...

Theo ý kiến của nhiều nhà quan sát người Mỹ, ông Trump muốn xét lại “chiến lược lớn”, một chiến lược vốn đảm bảo cho vị trí lãnh đạo thế giới của Mỹ kể từ năm 1945, điều mà các nước đồng minh của họ cũng có thể được hưởng lợi. Ông Trump công kích vào cả 3 trụ cột của chiến lược này gồm:

Khả năng can thiệp quân sự đồng thời trên nhiều mặt trận và từ đó khẳng định uy tín trong vai trò bảo hộ các nước đồng minh; sự ủng hộ đối với chủ nghĩa thương mại tự do đa phương, điều tạo thuận lợi cho các nền dân chủ tự do; ủng hộ các thể chế quốc tế mang bản chất tự do, phần lớn ra đời sau Thế chiến II, như Liên hợp quốc, hoặc các tổ chức kinh tế, tài chính, tiền tệ.

Giới phân tích Pháp cũng tỏ rõ sự “bất mãn” khi cho rằng Tổng thống đương nhiệm của Mỹ làm suy yếu Liên minh châu Âu (EU). Ông Trump chỉ trích EU và các lãnh đạo của họ, đặt các cơ quan châu Âu gần như vào hàng các đối thủ của Washington, đe dọa đánh thuế những sản phẩm nhập khẩu đặc trưng (ô tô Đức, rượu vang Pháp…) và không ngần ngại áp dụng đối với một số mặt hàng như thép, nhôm.

My tang Nga qua nhieu 'qua'
Mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương suy yếu được cho là "món quà" đối với Nga

Tổng thống Mỹ cũng bị cáo buộc thể hiện lập trường chống châu Âu bằng cách công khai ủng hộ Brexit, làm rạn nứt EU. Khuyến nghị London giữ lập trường cứng rắn trong đàm phán với Brussels, ông Trump ưu tiên lựa chọn về một cuộc cạnh tranh kinh tế nghiêm trọng giữa Anh và EU, điều có thể dẫn đến những căng thẳng chiến lược gay gắt.

Theo giới phân tích Pháp, trong ba năm qua, làm suy yếu dự án châu Âu đã trở thành một mục tiêu được ông Trump kiên trì theo đuổi. Trong khi đó, những nỗ lực này trùng hợp với các ưu tiên của Tổng thống Nga Vladimir Putin, được cho là phản đối một châu Âu thống nhất.

Người Pháp cáo buộc những nỗ lực của ông Trump đã cùng với các hành động của Nga đưa sự hoài nghi vào dự án châu Âu, chia rẽ người châu Âu hoặc “đổ thêm dầu vào lửa” trong những căng thẳng nội bộ xã hội xuất phát từ những khác biệt đa phương của họ.

Thêm nhiều “món quà” cho Nga

Giới phân tích Pháp còn liệt kê thêm các “quà tặng” mà Tổng thống Mỹ giúp Nga thỏa mãn các lợi ích chiến lược, trong đó có Trung Đông và Đông Âu.

Syria được đánh giá là trường hợp điển hình. Chính quyền của Tổng thống Obama được cho là đã tặng món quà lớn đầu tiên cho Moscow khi trì hoãn các hành động chống lại, chế độ Damascus năm 2013.

Nhờ đó, Nga đã quay trở lại cuộc chơi trong khu vực và khẳng định mình là một cường quốc đáng tin cậy và quyết đoán trước các đồng minh so với một nước Mỹ do dự.

Người Pháp cho rằng những sai lầm của Tổng thống Trump còn đi xa tới mức không thể sửa chữa. Ngày 13/10/2019, bất chấp lời khuyên của Lầu Năm Góc cũng như lời khuyên của các đồng minh Cộng hòa tại Thượng viện, Tổng thống Trump đã quyết định rút lực lượng đặc nhiệm Mỹ ra khỏi miền Bắc Syria.

Hành động này để lại khoảng trống rộng mở cho Thổ Nhĩ Kỳ và Nga, nhất là cho phép Nga tiếp tục củng cố quyền kiểm soát lãnh thổ của đồng minh Syria.

My tang Nga qua nhieu 'qua'
Binh sĩ Nga duyệt binh tại một căn cứ ở Syria

Giới phân tích Pháp nhấn mạnh, hành động này mang hình thái của sự phản bội nghiêm trọng đối với đồng minh người Kurd, bôi nhọ uy tín của toàn bộ Chính quyền Mỹ và khiến các đồng minh khác lo ngại.

Nhờ hành động của Mỹ, Nga được cho là dễ dàng phục hồi các liên minh của Liên Xô trước đây trong khu vực như Syria, và có lẽ sắp tới là Libya, Iraq và ở Algeria.

Xuất phát từ góc nhìn cho rằng Tổng thống Trump mang lại nhiều “món quà” cho Nga, giới phân tích Pháp cho rằng sẽ không phải nói quá khi dự đoán cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11/2020 có thể đem lại cho Moscow cơ hội hiếm có, đó là sự tiếp tục điều hành trong 4 năm nữa tại Nhà Trắng của một vị tổng thống “có ích”, nếu không nói là có lợi cho việc đạt được các mục tiêu chiến lược của Kremlin.

Kết luận được đưa ra ám chỉ việc Tổng thống Trump tại nhiệm đến năm 2024 sẽ làm kéo dài các xu hướng vốn đã được ghi nhận về mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương và về sự thống nhất của xã hội Mỹ.

Điều này càng nhấn mạnh thêm những chia rẽ bên trong phương Tây và hoàn thành việc chia lại các quân bài trong ván bài về cán cân quốc tế, đặc biệt theo hướng có lợi cho một nước Nga đang trỗi dậy.

Đông Triều