Tranh luận nóng

Mỹ thất bại trong việc giành trái tim thế giới Hồi giáo

Thứ Tư, 05/06/2019 07:36

(Quan hệ quốc tế) - Bài học ở Iraq thời hậu Saddam Hussein là lời cảnh báo cho Trump, khi Mỹ đạo diễn ván cờ, sắp đặt nước cờ, nhưng "kẻ thù" của Mỹ lại hưởng lợi...

Thế giới Hồi giáo lên án tập thể việc Mỹ công nhận Jerusalem là thủ đô Israel

Ngày 1/6, trong tuyên bố chung sau Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ 14 tổ chức ở Mecca, Ả-rập Saudi, lãnh đạo Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) đã lên án Mỹ vi phạm luật quốc tế khi công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, theo Aljazeera.

"Người Palestine có các quyền bất khả xâm phạm, gồm quyền tự quyết và thành lập nhà nước độc lập, có chủ quyền... Mỹ và một số nước công nhận Jerusalem là thủ đô Israel, đã vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế", Tuyên bố chung của OIC.

Trong văn kiện chính trị quan trọng này, đại diện OIC cũng kêu gọi các nước thành viên cần có các "biện pháp phù hợp" với những quốc gia quyết định chuyển đại sứ quán tới Jerusalem.

My that bai trong viec gianh trai tim the gioi Hoi giao
Tổng thống Trump công bố văn bản công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, ngày 06/12/2017.

Thành cổ Jerusalem được xem là nơi có nhiều khu vực linh thiêng và không thể xâm phạm của Do Thái giáo, Hồi giáo và Cơ Đốc giáo, đặc biệt là ở khu vực Đông Jerusalem.

Sau khi chiếm khu vực này trong cuộc chiến năm 1967, Israel coi toàn bộ Jerusalem là thủ đô không bị chia cắt, ngược lại Palestine cho rằng Đông Jerusalem là thủ đô của nhà nước Palestine.

Trong khi đó, Nghị quyết 181 của LHQ thông qua tháng 11/1947 đã đặt Jerusalem dưới sự quản lý quốc tế, không thuộc lãnh thổ Israel. Cộng đồng quốc tế cũng không công nhận chủ quyền của Israel đối với toàn thành phố Jerusalem.

Vậy nhưng tháng 12/2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, bất chấp phản đối của LHQ và cộng đồng quốc tế.

Và đến tháng 5/2018, Mỹ đã chuyển Đại sứ quán từ Tel Aviv về Jerusalem.

Chính quyền Palestine gọi hành động của Mỹ là "không thể chấp nhận" và cho rằng Washington đã từ bỏ trách nhiệm làm trung gian cho tiến trình đàm phán hòa bình trong khu vực, trong đó đặc biệt là giữa người Do Thái và người Palestine.

Theo nhà đàm phán hàng đầu của Palestine Saeb Erekat, thì : "Bước đi này là có tính phán định, áp đặt, đóng sập cánh cửa của các cuộc đàm phán và tôi nghĩ rằng Tổng thống Trump đã loại Mỹ ra khỏi bất cứ vai trò nào trong tiến trình hòa bình".

Còn hầu hết các nước Hồi giáo trên thế giới, từ Ả-rập Saudi đến Thổ Nhĩ Kỳ, từ Ai Cập đến Malaysia, từ đồng minh đến đối tác của Mỹ, đều đồng loạt phản đối quyết định của ông Trump

Ai Cập - quốc gia Ả-rập đầu tiên ký một hòa ước với Israel - đã lên án quyết định của Tổng thống Mỹ. Thông cáo của Bộ Ngoại giao Ai Cập cho rằng quyết định của ông Trump vi phạm các nghị quyết quốc tế về tư cách của thành phố Jerusalem.

Malaysia - quốc gia có đa số dân theo đạo Hồi và từ lâu đã ủng hộ giải pháp hai nhà nước cho cuộc xung đột Palestine-Israel - cũng đã chỉ trích mạnh mẽ quyết định của người đứng đầu Nhà Trắng về quy chế cuối cùng của Jerusalem.

My that bai trong viec gianh trai tim the gioi Hoi giao
Israel thể hiện chủ quyền với Jerusalem

Bên lề một sự kiện ở Bangkok, Thái Lan ngày 16/12/2018, Thủ tướng Mahathir Mohamad cho rằng: "Jerusalem nên được duy trì trạng thái hiện tại và nó không phải thủ đô của Israel", theo Reuters.

Như vậy, thế giới Hồi giáo đã phản ứng rất tiêu cực với việc Tổng thống Trump công nhận Jerusalem thuộc Israel. Tuy nhiên, khi Tổ chức Hợp tác Hồi giáo lên án Mỹ vi phạm luật pháp quốc tế khi công nhận Jerusalem thì vấn đề đã khác.

Bởi OIC - thành lập năm 1969, gồm 57 thành viên - được xem là "tiếng nói tập thể của thế giới Hồi giáo, duy trì và bảo hộ lợi ích của thế giới Hồi giáo trên tinh thần xúc tiến hòa bình và hài hòa quốc tế".

Khi OIC ra tuyên bố chung lên án Trump cho thấy thế giới Hồi giáo đã thể hiện sự đoàn kết chống Mỹ. Việc OIC phản ứng tập thể chứng tỏ sự lệch pha giữa Mỹ và thế giới Hồi giáo ngày càng nới rộng.

Mỹ phải công nhận Jerusalem vì thất bại trong việc giành trái tim thế giới Hồi giáo?

Hẳn dư luận còn nhớ, ngày 21/5/2017, phát biểu trước 55 nhà lãnh đạo của thế giới Hồi giáo, tụ họp tại Riyadh, Tổng thống Trump cho biết: "Tôi mang theo thông điệp tình yêu từ Mỹ - đó là lý do tại sao tôi chọn công du Ả-rập Saudi đầu tiên".

Vị tổng thống doanh nhân của nước Mỹ khi đó đã khẳng định với thế giới Hồi giáo rằng: "Tầm nhìn của Mỹ là hòa bình, an ninh và thịnh vượng ở khu vực Trung Đông và trên toàn thế giới".

Với Thông điệp của vị Tổng thống Mỹ thứ 45 trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên cho thấy dường như Washington đang hướng về thế giới Hồi giáo bằng cả chiến lược và kế hoạch hành động mạnh mẽ, nhằm chiếm trọn trái tim Hồi giáo.

Tuy nhiên, theo giới phân tích, Mỹ không thể kết nối với cả thế giới Hồi giáo, chứ nói gì đến chiếm trọn trái tim Hồi giáo, nếu không có sự thay đổi căn bản trong đời sống chính trị tại xứ cờ hoa.

Căn nguyên của vấn đề nằm ở nguyên tắc nền tảng vận hành của hệ thống chính trị. Đó là nguyên tắc tự do – dân chủ truyền thống phương Tây, mà Mỹ là trung tâm, được xây dựng dựa trên nền tảng Nhân Quyền.

My that bai trong viec gianh trai tim the gioi Hoi giao
Tổng thống Trump trong chuyến xuất ngoại đầu tiên

Nền tảng vận hành ấy đã khiến cho nguyên tắc tự do - dân chủ phương Tây mang tính phổ quát, xóa nhòa đi tính đặc thù được hình thành bởi những yếu tố tự nhiên, xã hội khác.

Nguyên tắc này đối lập, thậm chí đối nghịch với nhiều nguyên tắc vận hành hệ thống chính trị của hầu hết các quốc gia Hồi giáo, trong đó có vấn đề ảnh hưởng của giáo luật đối với pháp luật trong điều hành và quản lý đất nước.

Đây là rào cản mang tính mặc định không thể xóa nhòa giữa nước Mỹ với thế giới Hồi giáo. Khi tỷ phú bất động sản Donald Trump được bầu làm tổng thống Mỹ, những tưởng sẽ diễn ra một cuộc "cách mạng" trong đời sống chính trị Mỹ.