Tranh luận nóng

Nga-Belarus: Gửi thông điệp nguy hiểm cho Putin, Lukashenko tính toán gì?

Thứ Tư, 01/07/2020 13:38

(Quan hệ quốc tế) - Tổng thống Lukashenko muốn Belarus nhận được tối đa lợi ích về kinh tế từ Nga, nhưng chỉ cho Nga nhận tối thiểu lợi về chính trị từ Belarus....

Tổng thống Lukashenko nghi ngờ Nga dùng chiêu xấu để giữ Belarus

Ngày 28/6, phát biểu trên kênh truyền hình Belarus-1,Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko tuyên bố Moscow không thể để mất Minsk - đồng minh cuối cùng còn lại của mình thời hậu Xô Viết.

“Đương nhiên, Nga không muốn mất Belarus trong quan hệ về kinh tế. Tuy nhiên, trên hết là về chính trị, bởi mất Belarus là đòn mạnh nhất giáng vào chính sách đối ngoại của Nga”, nhà lãnh đạo Belarus luận giải.

Ông Lukashenko cho hay: “Đồng minh duy nhất còn lại của Nga là Belarus. Tôi hay nói với Tổng thống Putin : Tôi hiểu ngài không thể để mất Belarus, nhưng ngài cũng không thể giữ Belarus. Bởi quá trình ép Nga khỏi thị trường cận biên đã bắt đầu".

Theo ông Lukashenko, Belarus là nước tiêu thụ khí đốt của Nga lớn thứ hai sau Đức và cũng mua một lượng lớn dầu mỏ của Nga, vì vậy Belarus rất quan trọng với Nga về cả kinh tế lẫn chính trị. Và Nga buộc phải tìm mọi cách giữ bằng được Belarus.

Nga-Belarus: Gui thong diep nguy hiem cho Putin, Lukashenko tinh toan gi?
Tổng thống Lukashenko đã gửi thông điệp nguy hiểm cho Tổng thống Putin

Tuy nhiên, theo nhà lãnh đạo Belarus, cách Moscow giữ Minsk lại không được trong sạch cho lắm. Đó là Kremlim đã can thiệp vào tình hình nội trị của Belarus, mà cuộc bầu cử tổng thống Belarus sắp diễn ra là một cơ hội cho Tổng thống Putin ra tay.

Điều đó thể hiện rõ qua tuyên bố của Tổng thống Lukashenko ngày 25/6 vừa qua, khi ông cho hay các đối thủ đã yêu cầu bầu cử trung thực và công bằng nhưng chính họ lại có hành xử không trung thực. Và việc này được giật dây từ Nga.

Tổng thống Lukashenko mong được thảo luận với Tổng thống Putin trong dịp dự lễ kỷ niệm 75 chiến thắng phát xít, để ngăn chặn việc can thiệp từ Nga vào cuộc bầu cử tổng thống Belarus, nhưng không thể, khiến ông càng hoài nghi về "yếu tố Nga".

Tuy nhiên, phát ngôn viên của tổng thống Nga, Dmitry Peskov đã ngay lập tức bác bỏ cáo buộc của Tổng thống Alexander Lukashenko, về Nga bị cho là có liên quan đến việc can thiệp vào cuộc bầu cử ở tổng thống Belarus.

"Chỉ có thể có một câu trả lời dứt khoát là Nga chưa bao giờ can thiệp, không can thiệp và sẽ không bao giờ can thiệp vào bất kỳ quy trình bầu cử của đất nước nào, chứ nói gì đến các quy trình bầu cử ở Belarus - đồng minh của chúng tôi".

Còn việc Tổng thống Putin không gặp Tổng thống Lukashenko khi nhà lãnh đạo của Belarus dự lễ kỷ niệm 75 năm Ngày Chiến thắng ở Moscow, bởi "không có cơ hội gặp chính để thảo luận chi tiết", vì thời gian gấp rút, chứ không phải Nga từ chối.

Ngày 19/6, ông Lukashenko cho biết chính quyền của ông đã đập tan một âm mưu đảo chính theo kiểu cuộc "Cách mạng nhân phẩm" EuroMaidan ở Ukraine và khi đó ai cũng nhận diện "những người bạn mới" đứng sau trò chơi quyền lực này.

Song nay thật bất ngờ Nga lại bị nhà lãnh đạo Belarus nhận diện là thực thể can thiệp vào tiến trình mà có thể gạt ông khỏi vũ đài chính trị, để giữ lại Belarus - đồng minh cuối cùng của nước Nga thời hậu Xô Viết.

Tổng thống Lukashenko tính toán gì?

1. Tổng thống Lukashenko muốn nhờ "những người bạn mới" giúp giữ ghế

Ngày 19/6, tại cuộc họp với các cơ quan chính phủ Belarus, Tổng thống Lukashenko cho biết, lợi ích chính trị của Belarus đến từ cả hướng đông và hướng Tây, song độc lập và chủ quyền quốc gia là quan trọng nhất.

Nhà lãnh đạo tối cao của Belarus nhấn mạnh rằng ông sẽ không cho phép bất cứ kẻ nào phá hoại đất nước, xâm phạm chủ quyền quốc gia, xâm hại lợi ích dân tộc, dù đó là ai, lực lượng nào, được thế lực nào hà hơi, tiếp sức.

Nga-Belarus: Gui thong diep nguy hiem cho Putin, Lukashenko tinh toan gi?
Belarus luôn được hưởng lợi trong quan hệ với Nga

"Tôi muốn các bạn hiểu rằng, về chức năng và nhiệm vụ của tôi với tư cách là Tổng thống theo Hiến pháp, đơn giản là giữ gìn độc lập cho đất nước, không cho phép ai phá hoại đất nước. Tôi muốn các bạn hiểu và những người khác cần phải hiểu".

Tổng thống Lukashenko khẳng định " Đối với tôi, không có giá trị nào lớn hơn một đất nước Belarus độc lập và có chủ quyền. Tôi sẽ làm bất cứ điều gì để giữ cho đất nước này được nguyên vẹn".

Khi Nga bị nghi can thiệp vào cuộc bầu cử tổng thống sắp tới tại Belarus là thì đã có ảnh hưởng tới độc lập và chủ quyền của Belarus, buộc Tổng thống Lukashenko phải thực hiện chức năng của mình, và tình đồng minh Nga-Belarus sẽ bị suy giảm.

Khi nhà lãnh đạo đương thời của Belarus chủ động làm suy giảm tình đồng minh với Nga thì rõ ràng đây là người mà "những người bạn mới" của Belarus cần, nên không khó nhận diện là ông Lukashenko sẽ được "những người bạn mới" giúp.

Lúc đó mối lo từ đối thủ Viktor Babariko, thủ lĩnh chính trị đối lập nguy hiểm nhất của ông Lukashenko trước cuộc bầu cử tổng thống sẽ được hóa giải. Rõ ràng, đây là một tính toán quyền lực của ông Lukashenko.

2. Tổng thống Lukashenko muốn Belarus nhận được tối đa lợi ích về kinh tế từ Nga, nhưng chỉ cho Nga nhận tối thiểu lợi về chính trị từ Belarus 

Có thể thấy Tổng thống Lukashenko đang cố tạo đòn bập bênh lợi ích với Nga, khi khẳng định với Tổng thống Putin là Nga không thể để mất Belarus, song cũng không thể giữa được Belarus trước những cơn gió độc thổi lại từ hướng Tây.

Với thông điệp kiểu bất cần như vậy, không khó nhận diện là ông Lukashenko muốn ép Nga phải có những chính sách nhằm tối đa hóa lợi ích kinh tế cho Belarus - mà từ trước tới nay đã rất lớn -  để hy vọng có thể giữ đồng minh.

Ngược lại, nhà lãnh đạo Belarus cũng muốn nhắc nhở Moscow không nên kỳ vọng sẽ tạo được tầm ảnh hưởng với Minsk như trước đây. Nghĩa là lợi ích chính trị mà Nga có được từ Belarus sẽ bị tối thiểu hóa sau thông điệp của Lukashenko.

Dường như Tổng thống Lukashenko đang tìm cách làm thay đổi tính chất quan hệ Nga-Belarus, biến các chuyển động lệch pha giữa Minsk với Moscow thành chất xúc tác làm tan băng nhanh hơn trong quan hệ giữa Belarus với Mỹ-phương Tây.

Nga-Belarus: Gui thong diep nguy hiem cho Putin, Lukashenko tinh toan gi?
Belarus liệu có thể yên ổn khi bắt tay những người bạn mới?

Tuy nhiên, theo giới phân tích, đây là tính toán vô cùng mạo hiểm với cả Belarus và chính ông Lukashenko. Bởi Belarus mất độc lập ngay từ khi xác lập quan hệ với Mỹ-phương Tây, thể hiện qua mệnh đề : Minsk thay đổi - phương Tây bỏ trừng phạt.

Phương Tây hướng tới “những anh em cũ của Nga” luôn với mục đích lớn nhất là làm hại Nga và gây bất ổn là cách làm quen thuộc nhất của họ. Vì vậy, Belarus sẽ không thể yên ổn vì không thể loại bỏ những "yếu tố có tính chất Nga" manh tính mặc định.

Đáng nói là, "những anh em cũ của Nga" khi đã bắt tay với "những người bạn mới" thì cũng gần như mất luôn cơ hội quay lại với Nga. Từ đây, sự lệ thuộc sẽ là định hướng phát triển của "những anh em cũ của Nga", và Belarus không phải là ngoại lệ.

Có thể thấy, tính toán của Tổng thống Lukashenko đã khiến Belarsu đối mặt nguy cơ "được ăn cả", nhưng "ngã không thể về không". Với thực tế như vậy, liệu sinh mệnh chính trị của ông Lukashenko có được đảm bảo bởi "những người bạn mới"?

Rõ ràng, thông điệp mà Tổng thống Lukashenko gửi tới Tổng thống Putin là "thông điệp nguy hiểm", chỉ có điều nó chưa hẳn nguy hiểm cho đối phương, nhưng chắc chắn nguy hiểm với chính bản thân ông.

Ngọc Việt