Tranh luận nóng

Nga thấu hiểu 'sự tổn thương' của Mỹ ở Karabakh

Thứ Sáu, 20/11/2020 19:01

(Quan hệ quốc tế) - Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho biết Mỹ và Pháp cảm thấy "niềm tự hào bị tổn thương" về thỏa thuận ngừng bắn tại Nagorny-Karabakh do Moscow làm trung gian.

Tình báo Mỹ đã thất bại

Trong những ngày qua, Nga tiếp tục các nỗ lực ngoại giao nhằm thúc đẩy giải quyết cuộc xung đột ở Nagorny-Karabakh, trong đó trọng tâm là thực thi thỏa thuận ba bên giữa Nga, Armenia và Azerbaijan.

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho biết Mỹ và Pháp cảm thấy "niềm tự hào bị tổn thương" về thỏa thuận ngừng bắn tại Nagorny-Karabakh do Moscow làm trung gian.

Trong một cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình RT ngày 19/11, Ngoại trưởng Lavrov nói: "Trong các cuộc tiếp xúc của tôi với các đồng nghiệp Mỹ và Pháp, cũng như trong các cuộc tiếp xúc giữa Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thống thống Vladimir Putin về vấn đề Nagorny-Karabakh trong vài ngày qua, một điều được thể hiện rõ rằng là niềm tự hào bị tổn thương. Và điều đó thật đáng buồn".

Nga thau hieu 'su ton thuong' cua My o Karabakh
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov

Ngoại trưởng Nga cho biết thêm rằng trong các cuộc tiếp xúc gần đây với người đồng cấp Pháp Jean-Yves Le Drian, ông Lavrov đã nhấn mạnh mối quan tâm của Nga là đảm bảo an toàn cho người dân địa phương, giúp họ không phải sơ tán khỏi nhà cửa, qua đó giúp giảm số lượng người phải tị nạn và di tản.

Trước đó, trang National Interest (NI) đã có bài phân tích trong cuộc xung đột ở Nagorny-Karabakh, trong đó chỉ ra 3 sai lầm nghiêm trọng của tình báo Mỹ khiến vị thế của nước này trong khu vực bị suy yếu đáng kể.

Trong khi đó, giới phân tích Nga đánh giá Moscow đã thắng trong cuộc chiến này khi cuối cùng đã có thể đưa lực lượng gìn giữ hòa bình của mình vào khu vực.

Theo NI, tình hình căng thẳng ở Nagorny-Karabakh ngày càng trầm trọng hơn, rất có thể đã khiến chính quyền Mỹ bị bất ngờ. Azerbaijan đã thống nhất các kế hoạch với Thổ Nhĩ Kỳ, trong đó có khả năng thảo luận về hỗ trợ quân sự của Ankara trong cuộc xung đột.

Hồi cuối tháng 3, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Stephen Biegun đã ký một thỏa thuận với Azerbaijan rằng Baku sẽ giải quyết các vấn đề trong khu vực thông qua các biện pháp ngoại giao, coi đây là điều kiện để Mỹ tiếp tục hỗ trợ quân sự cho Azerbaijan.

NI cho rằng Bộ Ngoại giao Mỹ đã bỏ qua thông tin Baku có thể chuẩn bị cho một cuộc xung đột quân sự hoặc Mỹ hoàn toàn không biết về kế hoạch của Azerbaijan.

Thứ hai, tình báo Mỹ đã không đoán được việc Nga triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình tại Nagorny-Karabakh. Theo NI, chính quyền Mỹ đã quá phụ thuộc vào hoạt động trong khuôn khổ Nhóm OSCE Minsk, trong khi Tổng thống Nga Vladimir Putin “đã nhìn ra cơ hội đưa quân Nga vào khu vực và tận dụng nó”.

Nga thau hieu 'su ton thuong' cua My o Karabakh
Nga triển khai lực lượng một cách chớp nhoáng đến Karabakh trước sự ngỡ ngàng của phương Tây

Cũng theo NI, sai lầm thứ ba của tình bào Mỹ là vẫn chưa rõ chi tiết về các cuộc đàm phán kín giữa Tổng thống Putin và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan liệu có bao gồm các điều khoản liên quan đến việc phân chia phạm vi ảnh hưởng bên ngoài Nagorny-Karabakh hay không.

Ông Erdogan có thể đồng ý tăng cường sự hiện diện của Nga ở Idlib (Syria) để đổi lấy việc ông Putin ủng hộ Ankara tham gia vào quá trình gìn giữ hòa bình ở Nagorny-Karabakh.

NI nhấn mạnh, do những tính toán sai lầm nói trên, lợi ích của Mỹ trong khu vực đã thiệt hại đáng kể: “Cuộc cách mạng dân chủ” ở Armenia đang bị đe dọa, vấn đề người tị nạn trở nên trầm trọng hơn trong khu vực, trong khi ảnh hưởng của Nga đang gia tăng ở Azerbaijan, còn trò của Thổ Nhĩ Kỳ cũng ngày càng lớn.

“Các điều khoản đau đớn”

Liên quan tới tình hình trên thực địa, ngày 20/11, Azerbaijan cho biết quân đội nước này đã tiến vào một quận giáp ranh với Nagorny-Karabakh do lực lượng tự quản Armenia trao trả sau gần 30 năm như một phần của thỏa thuận hòa bình do Nga làm trung gian nhằm chấm dứt nhiều tuần giao tranh quyết liệt trong khu vực này.

Bộ Quốc phòng Azerbaijan cho biết một ngày sau khi hàng đoàn binh lính và xe tăng Armenia rời khỏi lãnh thổ Aghdam, binh lính đã di chuyển vào quận Aghdam.

Dự kiến, Armenia cũng sẽ bàn giao quận Kalbajar nằm giữa Nagorny-Karabakh và Armenia vào ngày 25/11 và quận Lachin vào ngày 1/12. Trước đó, ngày 19/11, cư dân Armenia ở Aghdam đã đóng gói đồ đạc, trước khi rời đi trước thời hạn chính thức để nhượng lại tỉnh miền núi.

Nga thau hieu 'su ton thuong' cua My o Karabakh
Azerbaijan giành lại quyền kiểm soát nhiều khu vực sau cuộc chiến 6 tuần vừa qua

Việc trao đổi lãnh thổ ban đầu dự kiến sẽ bắt đầu vào ngày 15/11 với việc người Armenia ở quận Kalbajar đã rời đi trước thời hạn chính thức để Azerbaijan tiếp quản. Nhưng Tổng thống Azerbaijan, ông Ilham Aliyev đã hoãn thời hạn này một tuần vì những cân nhắc về "nhân đạo".

Các cuộc đụng độ khốc liệt giữa lực lượng của Azerbaijan và quân ly khai Armenia đã nổ ra hồi cuối tháng 9 tại khu vực Nagorny-Karabakh. Cuộc chiến kéo dài sáu tuần, khiến hàng nghìn người chết và nhiều người khác phải di tản.

Giữa lúc đó, nhật báo Aravot đưa tin, ngày 20/11 Bộ trưởng Quốc phòng Armenia Davit Tonoyan đã đệ đơn xin từ chức. Bộ trưởng Quốc phòng Tonoyan đã đảm nhận cương vị này từ tháng 5/2018.

Động thái diễn ra trong bối cảnh chính phủ của Thủ tướng Nikol Pashinyan đang chịu sức ép từ chức do hàng nghìn người biểu tình đòi phải ông ra đi sau khi ký thỏa thuận ngừng bắn bị cho là đảm bảo các ưu thế về lãnh thổ cho Azerbaijan ở khu vực Nagorny-Karabakh sau 6 tuần giao tranh.

Trước đó, ngày 17/11, Tổng Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Armenia, Thượng tướng Onik Gasparyan, đã có thông điệp gửi tới các quân nhân và người dân Armenia đề cập về những gì đã xảy ra trong thời gian qua, đáp trả những chỉ trích từ các chính trị gia đối lập.

Mở đầu bài viết đăng trên cổng thông tin điện tử Bộ Quốc phòng Armenia, Thượng tướng Onik Gasparyan cho biết một số chính trị gia cáo buộc lãnh đạo các lực lượng vũ trang không đưa ra những đánh giá và phân tích thực tế về tính chất và dự đoán những hành động tiếp theo của kẻ thù cũng như năng lực của các lực lượng vũ trang. Tướng Gasparya khẳng định những cáo buộc này “không phù hợp với thực tế”.

Ông cho biết với tư cách là Tổng Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang, ngày 8/6/2020, Tướng Gasparya đã trình bày bản phân tích về tình hình quân sự-chính trị trong khu vực và năng lực của quân đội Armenia với Thủ tướng Nikol Pasyanin, và vài ngày sau đó là điều trần trước Hội đồng An ninh quốc gia, trong đó đưa ra các đề xuất nhằm tăng cường an ninh quân sự trong nước.

Nga thau hieu 'su ton thuong' cua My o Karabakh
Binh sĩ Armenia trong một lần tham gia lễ duyệt binh 9/5 trên Quảng trường Đỏ ở Moscow

Theo ông, đối thủ của Armenia không chỉ là Azerbaijan, mà còn là Thổ Nhĩ Kỳ. Do đó, Armenia khó có thể chống lại sức mạnh quân sự tổng hợp của cả hai quốc gia này một cách hiệu quả; và bởi vậy Armenia cần phải cân nhắc mọi tiềm lực chính trị và ngoại giao của đất nước để tránh, hoặc ít nhất là hoãn chiến tranh.

Tướng Gasparya nhấn mạnh: “Chúng ta phải tránh một cuộc chiến tranh lâu dài. Nhiều đề xuất đã được thảo luận và thông qua, việc thực hiện những đề xuất đó lẽ ra phải làm tăng đáng kể tiềm lực chiến đấu, như mua lại vũ khí và trang thiết bị quân sự, đầu tư toàn diện cho hoạt động chiến đấu”.

Theo tướng Gasparya, cuộc chiến được khơi mào vào ngày 27/9 là không thể tránh khỏi và đối phương đã mở cuộc tấn công quy mô lớn trên toàn mặt trận Artsakh (cách Armenia gọi vùng Nagorny-Karabakh) với lực lượng vượt trội gấp nhiều lần.

Vào ngày thứ tư của cuộc chiến, trong cuộc họp với Hội đồng An ninh quốc gia, Tướng Gasparya đã trình bày những tổn thất của quân đội Armenia, đồng thời dự báo Armenia sẽ phải đối mặt với những điều kiện không thuận lợi trong quá trình đàm phán.

Tướng Gasparya khẳng định, thỏa thuận ngừng bắn vừa ký bao gồm các điều khoản “rất đau đớn” với tất cả các bên, nhưng là văn bản được thông qua sau quá trình đánh giá toàn diện tình hình.

Ông nhấn mạnh quân đội Armenia đã phải lựa chọn giữa một bi kịch rất tồi tệ với một điều rất xấu, song kết quả tích cực là Armenia đã bảo tồn được phần lớn Artsakh.

Đông Triều