Tranh luận nóng

Nga tự hào với Vaccine Sputnik-V, Mỹ-Phương tây nhiễm "virus hoài nghi"

Thứ Năm, 13/08/2020 07:48

(Quan hệ quốc tế) - “Cuối cùng, kẻ chiến thắng cuộc đua là quốc gia có loại vaccine được công nhận trên cả thế giới”.

Người Nga có quyền tự hào

Ngày 11/8, Tổng thống Nga Vladimir Putin thông báo Nga đã trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới đăng ký vaccine ngăn ngừa bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19 sau chưa đầy 2 tháng thử nghiệm trên người. Phát biểu trong cuộc họp với các thành viên Chính phủ, Tổng thống Putin thậm chí còn tiết lộ con gái ông là một trong những tình nguyện viên tham gia thử nghiệm vaccine.

Trước đó, thông cáo báo chí của Bộ Y tế Nga cho biết bộ đã cấp giấy chứng nhận đăng ký số LP-006395 cho vaccine phòng ngừa COVID-19, do Trung tâm Nghiên cứu quốc gia về dịch tễ học và vi sinh vật mang tên Viện sĩ N.F. Gamaley trực thuộc Bộ Y tế Nga phát triển.

Nga tu hao voi Vaccine Sputnik-V, My-Phuong tay nhiem
Người Nga có quyền mỉm cười với thành tựu y học trong cuộc chiến chống đại dịch COVID-19

Thông cáo báo chí khẳng định kết quả thử nghiệm đã cho thấy vaccine phát huy hiệu quả, có độ an toàn cao và khả năng miễn dịch kéo dài đến 2 năm. Việc bào chế loại vaccine này sẽ được thực hiện tại hai cơ sở ở Nga gồm Viện Gamaleya và Công ty Binnopharm.

Cùng ngày, người đứng đầu Quỹ Đầu tư trực tiếp Nga (RDIF) Kirill Dmitriev cho biết đã có 20 nước trên thế giới đặt mua hơn 1 tỷ liều vaccine ngừa bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19 mà Nga mới phát triển. Nga đã đặt tên vaccine là "Sputnik-V", lấy theo tên vệ tinh nhân tạo đầu tiên trên thế giới được Liên Xô phóng lên quỹ đạo vào năm 1957.

Ông Dmitriev cho biết cùng với các đối tác nước ngoài, Nga đang chuẩn bị sản xuất hơn 500 triệu liều vaccine/năm tại 5 quốc gia, hướng tới việc tăng cường năng lực sản xuất hơn nữa. Cho đến nay, các nước tại Mỹ Latinh, Trung Đông và châu Á đều tỏ ra rất quan tâm tới vaccine này và RDIF đang hoàn tất một số hợp đồng đặt mua vaccine.

Hiện không chỉ Nga mà rất nhiều nước trên thế giới coi vaccine là “liều thuốc” duy nhất giúp khôi phục trạng thái bình thường cũng như nền kinh tế đang bị tàn phá nặng nề do dịch COVID-19 gây ra. Là nước đầu tiên trên thế giới thành công trong cuộc đua bào chế vaccine, Nga tất nhiên đặt rất lớn vào triển vọng phụ hồi, thậm chí vượt lên trong tương lai.

Theo thông tin mới nhất, kinh tế Nga trong quý II/2020 đã sụt giảm 8,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là đánh giá đầu tiên về sự tác động của COVID-19 và cuộc khủng hoảng giá dầu do Cơ quan thống kê Rosstat của Nga đưa ra ngày 11/8, cùng ngày với việc công bố vaccine Sputnik-V.

Theo đánh giá trên, GDP trong 3 tháng, từ tháng 4 đến tháng 6, ghi nhận sự sụt giảm trong tất cả lĩnh vực kinh tế, trừ ngành nông nghiệp. Vận tải hành khách giảm tới gần 80%, trong khi công nghiệp và dịch vụ giảm 37,2%.

Nga tu hao voi Vaccine Sputnik-V, My-Phuong tay nhiem
Các lệnh trừng phạt, giá dầu lao dốc và COVID-19 đang khiến kinh tế Nga lao đao

Số liệu thống kê của Rosstat trong quý II là nằm trong mức dự báo giảm 8% đến 10% mà Ngân hàng trung ương Nga đưa ra trước đó, trong khi mức dự đoán của chính phủ là giảm 9%. Như vậy, nền kinh tế Nga đã đi xuống sau khi ghi nhận mức tăng trưởng 1,6% trong quý I/2020.

Chính phủ Nga từng kỳ vọng nền kinh tế trong năm 2020 có sự khởi sắc rõ rệt, chủ yếu là nhờ các dự án quốc gia quy mô lớn giúp nâng cấp và cải thiện cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng giá dầu mỏ khởi phát từ tháng 3 vừa qua đã tác động mạnh đến nền kinh tế Nga, vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt.

Ngay sau đó, đại dịch COVID-19 lan nhanh buộc Chính phủ Nga áp đặt lệnh phong tỏa từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 5 càng gây tốn thất đến kinh tế nước này.

Giới chuyên gia kinh tế cho rằng kinh tế Nga ít bị ảnh hưởng nặng nề hơn một số quốc gia khác do lĩnh vực dịch vụ có quy mô nhỏ hơn. Hồi trung tuần tháng 7, Tổng thống Vladimir Putin thông báo lùi lại hạn chót để đạt các mục tiêu xã hội và kinh tế tham vọng mà ông đề ra khi tái đắc cử tổng thống.

Sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2018, Tổng thống Putin đã đặt ra một số mục tiêu, trong đó có giảm một nửa tỷ lệ nghèo so với số liệu năm 2017, tăng lương hưu và tăng tuổi thọ trung bình lên 78 vào năm 2024. Tuy nhiên, trong thông báo mới nhất, thời điểm hạn chót này đã được lùi sang năm 2030.

Virus nghi ngờ của phương Tây

Dù tuyên bố là nước đầu tiên trên thế giới đăng ký vaccine COVID-19, song Nga thừa nhận Sputnik-V vẫn chưa hoàn thành giai đoạn thử nghiệm thứ 3 với sự tham gia của hàng nghìn người để đánh giá mức độ an toàn và hiệu quả. Người đứng đầu RDIF Dmitriev nhấn mạnh giai đoạn thử nghiệm này sẽ được tiến hành ở nước ngoài. Nga đã đạt được thỏa thuận tiến hành thử nghiệm vaccine mới với các đối tác tới từ Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Saudi Arabia và một số nước khác.

Đây chính là lý do, hay nói cách khác là “cái cớ” để phương Tây tiếp tục tấn công Nga trong lĩnh vực bào chế vaccine COVID-19. Đại diện Bộ Y tế Đức ngày 11/8 cho rằng vẫn chưa có dữ liệu về chất lượng, hiệu quả và độ an toàn của vaccine ngừa COVID-19 mà Nga điều chế và vừa được đăng ký lưu hành.

Nga tu hao voi Vaccine Sputnik-V, My-Phuong tay nhiem
Vaccine Nga không ngừa được căn bệnh hoài nghi của phương Tây

Quan chức Đức được dẫn lời nói: “Việc cấp phép cho vaccine ở châu Âu, cùng với xác nhận chất lượng tân dược, còn cần cung cấp đầy đủ thông tin thu được từ các thử nghiệm lâm sàng để chứng minh tính hiệu quả và vô hại của nó”.

Bộ Y tế Đức nhấn mạnh trước khi sử dụng vaccine, cần chứng minh “sự tích cực của lợi ích trước nguy cơ”. Cơ quan này lưu ý rằng vaccine của Nga vẫn chưa vượt qua nghiên cứu giai đoạn 3, vì vậy Berlin không đàm phán “cùng phát triển vaccine" với Moscow.

Trong khi đó, phát biểu trên kênh truyền hình Fox News, bà Kellyanne Conway - cố vấn của Tổng thống Donald Trump cho rằng vaccine ngừa COVID-19 của Nga tụt hậu so với sự phát triển của Mỹ và mới được thử nghiệm cho quá ít người.

Bà Conway trích dẫn các tiêu chuẩn của Nga và khẳng định rằng các tiêu chuẩn của Mỹ nghiêm ngặt hơn nhiều. Bà Conway nói: “Chúng tôi có 6 loại vaccine tiềm năng đang trong giai đoạn phát triển thứ ba, và chúng (ở Nga) dường như chưa đạt được điều đó”.

Động thái của Mỹ và Đức là không bất ngờ bởi trong cuộc đua này Nga từng nhiều lần bị “dìm hàng”. Tiến sĩ Anthony Fauci, quan chức dịch tễ học hàng đầu của Mỹ, hôm 31/7 cũng từng bày tỏ quan ngại về tính chất an toàn của loại vaccine đang được Trung Quốc và Nga phát triển.

Trong một phiên điều trần tại Quốc hội Mỹ, ông Fauci nhận xét: “Những lời tự nhận rằng đã có một loại vaccine sẵn sàng để phân phối trước khi thử nghiệm, theo tôi, ít ra là đáng đặt câu hỏi. Tôi hy vọng Trung Quốc và Nga sẽ nghiêm túc thử nghiệm vaccine trước khi phân phối cho bất cứ ai”.

Khi được hỏi liệu Mỹ có thể sử dụng thuốc chủng ngừa COVID-19 của Trung Quốc hay Nga nếu hai nước này có vaccine trước Mỹ, ông Fauci khẳng định việc Trung Quốc và Nga có thể sản xuất được vaccine trước Mỹ là điều khó có thể xảy ra. Dù vậy, theo ông Fauci, sẽ không có khả năng Mỹ sử dụng bất kỳ loại vaccine nào được phát triển ở một trong hai nước này - nơi mà các quy định an toàn mơ hồ hơn rất nhiều so với phương Tây.

Nga tu hao voi Vaccine Sputnik-V, My-Phuong tay nhiem
"Chê" vaccine Nga, phương Tây đang tự bộc lộ "tật xấu" khó bỏ?

Về mặt chuyên môn, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng tỏ ra thận trọng khi nhấn mạnh bất kỳ chứng nhận nào của tổ chức này đối với vaccine ngừa virus SARS-CoV-2 cũng sẽ đòi hỏi quy trình đánh giá khắt khe về dữ liệu an toàn.

Phát biểu với báo giới tại Geneva ngày 11/8, người phát ngôn của WHO Tarik Jasarevic cho biết tổ chức này đang liên lạc chặt chẽ với giới chức y tế Nga. Các cuộc thảo luận hiện đang tập trung vào khả năng WHO thông qua chất lượng vaccine. Người phát ngôn nhấn mạnh quá trình này đòi hỏi việc xem xét và đánh giá nghiêm ngặt tất cả dữ liệu an toàn và hiệu quả.

Quan chức này cho hay dù WHO lạc quan trước tốc độ nghiên cứu vaccine trên toàn thế giới, song việc đẩy nhanh tốc độ không đồng nghĩa với việc giảm bớt độ an toàn.

Những diễn biến trên cho thấy, dù là nước đầu tiên đăng ký vaccine ngừa COVID-19 song Nga vẫn chưa “thoát” được virus hoài nghi của phương Tây. Hậu quả là triển vọng phục hồi của Nga khó có thể được đánh giá chắc chắn.

Theo ông Gopka, Giám đốc ATEM Capital, ngay cả khi Nga là nước đầu tiên sản xuất đại trà vaccine, thì quốc gia này cũng không nhận được lợi lộc gì nếu hoạt động nghiên cứu bị nghi ngờ. Ông nói: “Cuối cùng, kẻ chiến thắng cuộc đua là quốc gia có loại vaccine được công nhận trên cả thế giới”.

Tuy nhiên, người Nga rõ ràng có cái lý riêng của mình để nỗ lực “về nhất” trong cuộc đua vaccine. Trong bối cảnh Nga đang hứng chịu các đòn trừng phạt kinh tế từ phương Tây và bị hoài nghi trên nhiều khía cạnh, Moscow có thể không đơn giản chỉ muốn có được chiến thắng trong cuộc đua điều chế vaccine. Có một động lực rõ ràng là Nga không muốn bị lệ thuộc vào các loại vaccine mà phương Tây sản xuất.

Đông Triều