Tranh luận nóng

Peshmerga thảm bại tại Kirkuk, Kurdistan hỗn loạn vì nội chiến Kurd?

Thứ Sáu, 20/10/2017 07:10

(Quan hệ quốc tế) - Sau khi quân đội Iraq đánh bật Peshmerga khỏi Kirkuk, sự chia rẽ giữa 2 đảng lớn của người Kurd đã diễn ra, có nguy cơ biến thành nội chiến Kurd.

Người Kurd Iraq đổ lỗi sau thất bại Kirkuk

Một nhà lãnh đạo cấp cao của Liên minh Yêu nước Kurdistan (PUK) đã cảnh báo chính quyền Khu tự trị người Kurd Iraq (Kurdish Regional Government-KRG) rằng, một sự phân tách chính trị có thể dẫn đến một cuộc nội chiến tại Kurdistan.

Mala Bakhtiyar, người đứng đầu điều hành văn phòng của PUK cho biết “có một mối nguy hiểm nghiêm trọng” nếu chính phủ tự trị của người Kurd chia tách thành hai chính quyền, do cáo buộc hợp tác của các thành viên cấp cao của PUK với quân đội Iraq.

Trong số những người bị Đảng Dân chủ Kurdistan (KDP) cầm quyền của nhà lãnh đạo Massoud Barzani cáo buộc có các thành viên gia đình của cựu Tổng thống Iraq Jalal Talabani. Tuy nhiên, họ đã bác bỏ các cáo buộc này.

Bakhtiyar cũng tuyên bố rằng, ngay cả đảng Liên minh Yêu nước Kurdistan của ông cũng đang trên bờ vực "chia rẽ lớn", bởi nó bị kiểm soát bởi “một gia đình đang ra quyết định bên ngoài các cơ quan của đảng”.

Ông kêu gọi quốc hội Kurdistan mở một cuộc điều tra độc lập về những gì đã xảy ra ở Kirkuk và các khu vực khác bị bỏ rơi cho lực lượng Iraq.

Ngày 16 tháng 10, lực lượng Iraq tiến vào Tuz Khurmatu và Kirkuk, cũng như sân bay K1 và căn cứ quân sự. Trụ sở đảng của người Kurd bên trong Kirkuk đã bị bỏ rơi. Baghdad tuyên bố rằng Peshmerga, lực lượng quân đội người Kurd, đã rút lui "không chiến đấu".

Sau khi giành lại thành phố Kirkuk, các lực lượng thân chính phủ Iraq đã lập một cứ điểm kiên cố ở khu vực tượng đài chiến binh Peshmerga nằm ở phía bắc của Kirkuk để cắt đứt tuyến đường cao tốc nối Kirkuk với thủ phủ Khu tự trị người Kurd Iraq ở Erbil.

Sau đó, họ tiếp tục giành quyền kiểm soát các thị trấn Sinjar, Bashiqa, Makhmour, Khanaqin. Sau đó, trong đêm 18/10, lực lượng an ninh Iraq đã đánh chiếm lại một cách dễ dàng con đập chiến lược ở thành phố Mosul (Mosul Dam) và một số cơ sở gần đó từ tay Peshmerga.

Tình huống này, cũng như các cuộc rút lui khác trong các khu vực khác trên khắp miền bắc Iraq, đã khiến người Kurd rất đau đớn, đồng thời khiến chính giới của họ lâm vào lục đục.

Ngoài việc đổ lỗ cho Mỹ đã bỏ rơi không hậu thuẫn cho mình, Đảng Dân chủ Kurdistan của chủ tịch của KRG, Masoud Barzani và PUK đưa ra nhiều lời buộc tội hoặc đổ lỗi lẫn nhau vì đã để xảy ra tình hình hiện nay.

Peshmerga tham bai tai Kirkuk, Kurdistan hon loan vi noi chien Kurd?

Khu vực kiểm soát của Liên minh Kurdistan yêu nước và Đảng Dân chủ Kurdistan trước khi thống nhất vào năm 2003

Nguy cơ nội chiến ở Khu tự trị Kurd Iraq

Các phương tiện truyền thông trung thành với lãnh đạo chính quyền tự trị người Kurd Iraq (Kurdistan Regional Government - KRG) Massoud Barzani và Đảng Dân chủ Kurdistan (KDP) tuyên bố rằng, PUK đã ra lệnh cho Sư đoàn 70 của Peshmerga dưới quyền của họ rút lui khỏi Kirkuk, “nhường” Kirkuk cho Quân đội Iraq.

Các phương tiện truyền thông người Kurd thân KDP đã tố cáo rằng, vị tướng Iran ủng hộ chính quyền Baghdad Qasem Soleimani đã đạt được thỏa thuận với các nhà lãnh đạo của PUK, cho phép các lực lượng chính phủ chiếm thành phố Kirkuk mà gần như không vấp phải sự kháng cự nào.

Ngược lại, lãnh đạo PUK tuyên bố, các lực lượng được triển khai ở Kirkuk là lực lượng của Peshmerga và các tay súng Đảng Công nhân người Kurd (PKK) dưới sự kiểm soát của Barzani, việc để mất thành phố này vào tay Quân đội Iraq là do sự yếu kém của họ.

Theo họ, sự phát triển tình hình Kirkuk hôm nay là do kế hoạch của Barzani để kéo Kirkuk ra khỏi sự kiểm soát của PUK. Đó là kết quả của cuộc trưng cầu dân ý ngày 31/8/1996, cũng giống như cuộc trưng cầu dân ý vừa được tổ chức vào ngày 25/9 vừa qua.

Sheikh Jangi nhấn mạnh, ngay từ đầu PUK đã nói rằng cuộc trưng cầu dân ý này không nhằm để tuyên bố độc lập nhưng KDP đã phớt lờ. Đảng này cũng đã cố gắng cảnh báo tình hình ở Kirkuk nhưng KDP cùng không thèm để ý, dẫn đến hậu quả Kirkuk ngày hôm nay.

Được biết, trong thập niên 90 của thế kỷ trước, Khu tự trị người Kurd Iraq đã từng xảy ra cuộc nội chiến giữa Liên minh Kurdistan yêu nước và Đảng Dân chủ Kurdistan, với sự hậu thuẫn quân đội Iraq và Iran, được quản lý bởi hai chính quyền trong và sau cuộc nội chiến giữa những năm 1990.

PUK đã giành quyền kiểm soát Sulaimani và Halabja, còn gọi là Khu vực Xanh, còn Đảng Dân chủ Kurdistan kiểm soát Erbil và Duhok (gọi là Khu vực Vàng).

Hai bên thúc đẩy thống nhất các lực lượng người Kurd sau cuộc xâm lược Iraq của liên quân do Hoa Kỳ lãnh đạo (năm 2003), kết quả là một Chính phủ khu vực thống nhất của người Kurd đã được thành lập ở Erbil, tuyên bố độc lập sau cuộc trưng cầu dân ý vào ngày 25 tháng 9.

Với việc các đảng chính trị người Kurd tố cáo lẫn nhau liên kết với chính quyền trung ương ở Baghdad hoặc tìm cách thâu tóm quyền lực như hiện nay, Khu tự trị người Kurd Iraq rất dễ dẫn đến tình trạng mâu thuẫn chính trị và lâm vào tình trạng nội chiến như những năm 90 của thế kỷ trước.

Huy Bình