Tranh luận nóng

Thế chiến II: Thời thế hay sự bội bạc

Chủ Nhật, 01/09/2019 13:40

(Quan hệ quốc tế) - Bất chấp căng thẳng hiện nay, phương Tây không được phép lãng quên sự thật rằng Liên Xô đã cứu thế giới khỏi thảm họa phát xít.

Tổn thất nặng nề của Liên Xô

Thế chiến II chính thức bùng nổ cách đây 80 năm, vào ngày 1/9/1939, khi phát xít Đức tấn công Ba Lan. Cuộc thế chiến kéo dài 6 năm (từ 1939 đến 1945) đã cướp đi sinh mạng của khoảng 100 triệu người và lan tới hầu hết các châu lục.

Từ giữa những năm 30 của thế kỷ XX, tình hình thế giới diễn biến hết sức phức tạp. Hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929-1933 và nguy cơ một cuộc khủng hoảng kinh tế mới làm cho mâu thuẫn trong lòng xã hội tư bản và mâu thuẫn giữa các nước tư bản với Liên Xô ngày càng sâu sắc.

The chien II: Thoi the hay su boi bac
Lính Đức quốc xã duyệt binh trên đất Ba Lan năm 1939

Trong bối cảnh đó, các nước Đức, Italy, Nhật Bản theo đuổi mục đích từng bước thiết lập chế độ phát xít, quân phiệt, đẩy nhanh tốc độ chạy đua vũ trang, xâm lược một số nước hòng chia lại thế giới và khu vực ảnh hưởng, đặt nhân loại trước thảm họa của một cuộc chiến tranh quy mô lớn sắp xảy ra.

Chỉ hơn một năm sau khi thôn tính Ba Lan, Đức đã thống trị hầu như toàn bộ Tây Âu. Đại bộ phận giai cấp tư bản cầm quyền của các nước châu Âu đã nhanh chóng đầu hàng và làm việc cho phát xít chống lại tổ quốc mình. Đồng thời với cuộc tấn công của Đức, Nhật Bản và Italy đã tiến hành xâm lược những thuộc địa cũ của Hà Lan, Anh, Pháp tại châu Á, châu Phi, Trung Đông.

Sau khi gần như đã “làm chủ” châu Âu, Đức tuyên bố xé bỏ hiệp ước không xâm lược với Liên Xô. Năm 1941, Đức đơn phương hủy bỏ Hiệp ước Xô-Đức, mở các cuộc tấn công Liên Xô, nhưng vấp phải sự chống trả quyết liệt. Trong vòng 2 năm, từ 1941 đến 1943, hàng chục sư đoàn và lữ đoàn phát xít Đức đã bị tiêu diệt.

Năm 1943, sau khi chuyển sang chiến lược phản công, Hồng quân Liên Xô đã giải phóng Tổ quốc, rồi lần lượt giải phóng Nam Tư, Albania, Ba Lan, Romania, Hungary và Tiệp Khắc.

The chien II: Thoi the hay su boi bac
Lá cờ Liên Xô tung bay trên nóc tòa nhà quốc hội Đức (lần thứ hai và được chụp ngày 2/5/1945)

Trong khi Hồng quân Liên Xô tấn công dồn dập quân Đức trên mặt trận phía Đông, quân đội Anh, Mỹ cũng mở mặt trận ở Tây Âu, lần lượt giải phóng Pháp, Bỉ, Hà Lan, Luxembourg và Italy.

Ngày 30/4/1945, lá cờ chiến thắng của Hồng quân Liên Xô tung bay trên tòa nhà quốc hội Đức (lần đầu). Ngày 9/5/1945, thay mặt nước Đức quốc xã, thống chế Wilhelm Keitel đã phải ký biên bản xác nhận sự đầu hàng vô điều kiện của phát xít Đức.

Sau khi đánh bại phát xít Đức, Liên Xô tiếp tục đánh gục đội quân Quan Đông tinh nhuệ nhất của Nhật, góp phần buộc Nhật Bản phải chấp nhận đầu hàng vô điều kiện.

Theo thống kê, Thế chiến II kéo dài trong 6 năm, bao trùm lên hơn 60 nước trên thế giới và gây ra thiệt hại vô cùng to lớn cho nhân loại: Khoảng 100 triệu binh sĩ và dân thường thiệt mạng, trong đó riêng Liên Xô gánh chịu thương vong lên tới 60 triệu người. Tổn thất về vật chất của Liên Xô tính theo năm 1941 là 679 tỷ rúp.

Thời thế đổi thay...

Theo kế hoạch, trong ngày 1/9, lãnh đạo các nước phương Tây sẽ tụ họp nhau tại bán đảo Westerplatte của Ba Lan, chính là nơi cách đây đúng 80 năm, vào lúc 5h00 sáng 1/9/1939, chiếc tàu chiến Schleswig-Holstein của Đức bắt đầu nã pháo vào các đơn vị đồn trú của Ba Lan.

Điều đáng nói, nước chủ nhà Ba Lan đã mời Tổng thống Mỹ Donald Trump tới dự và có bài phát biểu quan trọng. Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier sẽ tham dự sự kiện ngày Chủ nhật ở Westerplatte, trong khi Tổng thống Nga, quốc gia kế thừa hợp pháp của Liên Xô, lại không được mời.

The chien II: Thoi the hay su boi bac
Tàu chiến Schleswig-Holstein của Đức nã pháo vào các đơn vị đồn trú của Ba Lan trên bán đảo Westerplatte ngày 1/9/1939

Tờ The Guardian của Anh lý giải điều này bằng cách nêu ra sự thay đổi của thời cuộc, sự chia rẽ của châu Âu ở thời điểm hiện tại sau hàng loạt sự kiện đáng chú ý.

Theo tờ báo Anh, tại lễ kỷ niệm 70 năm bùng phát Thế chiến II cách đây 10 năm cũng tại Westerplatte, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã được mời tham dự. Sự hiện diện của Thủ tướng Đức Merkel và ông Putin khi đó được coi là bằng chứng cho thấy các nước châu Âu có thể tiến tới hòa hợp sau những sự kiện chiến tranh khủng khiếp.

Tuy nhiên, thời cuộc hiện nay lại không như vậy. Tờ báo Anh lo ngại rằng vị Tổng thống thứ 45 của nước Mỹ sẽ có bài phát biểu không được “trang nghiêm” trong lễ kỷ niệm ở Westerplatte bởi chính ông Trump trong chuyến thăm Warsaw gần đây nhất đã “kích động chiến tranh” khi tuyên bố phương Tây cần phải đối đầu với kẻ thù.

Ngay cả khi “nguy cơ” này được loại bỏ sau khi Tổng thống Trump quyết định hủy chuyến đi Ba Lan do cơn bão Dorian sắp đổ bộ vào nước Mỹ và cử cấp phó của mình là ông Mike Pence đi thay, tờ The Guardian cũng chỉ ra rằng trong nội bộ các nước châu Âu đang có những quan điểm chia rẽ về Thế chiến II.

The chien II: Thoi the hay su boi bac
Cựu binh Henryk Bajduszewski của Ba Lan đứng trước một chiếc xe tăng Nga tại Bảo tàng Thế chiến II ở Gdansk

Theo đó, nhiều nước Trung Âu hiện chỉ tập trung vào sự tàn bạo của phát xít mà coi nhẹ sự hợp tác của người dân địa phương vào các cuộc thảm sát người Do Thái. The Guardian viết: “Nhiều chính trị gia dân tộc chủ nghĩa ở khắp khu vực đắm chìm trong những câu chuyện chiến tranh được thổi phồng và tô vẽ”.

Nói về sự thay đổi ở nước Nga, tờ báo Anh cho rằng Tổng thống Putin đã biến chiến thắng và sự hy sinh to lớn của Liên Xô thành cơ hội biểu dương lực lượng. Nếu như 10 năm trước đây, trong bài phát biểu tại Westerplatte, Tổng thống Putin đánh giá hiệp ước Molotov-Ribbentrop giữa Đức quốc xã và Liên Xô là “sai lầm”, “có hại và nguy hiểm” thì mới đây, Bộ Ngoại giao Nga cho khởi động một chiến dịch trực tuyến, trong đó có bài xã luận khẳng định hiệp ước này là “thắng lợi ngoại giao của Liên Xô”.

...hay sự bội bạc?

Những bình luận trên của tờ báo Anh cho thấy phương Tây dường như muốn lợi dụng những căng thẳng hiện tại nhằm công kích Nga, cũng như có cái nhìn khác về đóng góp của Liên Xô trong Thế chiến II, mà theo như Tổng thống Putin là “xuyên tạc” các sự kiện trong cuộc chiến cũng như tôn thờ những kẻ đã “quên danh dự và lương tri để phục vụ phát xít”.

Trong bài phát biểu tại lễ duyệt binh Chiến thắng ngày 9/5 vừa qua, ông Putin khẳng định gìn giữ ký ức về Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại và sự thật của cuộc chiến là lương tâm và trách nhiệm.

The chien II: Thoi the hay su boi bac
Tổng thống Nga V. Putin mang theo tấm ảnh chân dung người cha của mình trong bộ quân phục hải quân tham gia lễ diễu hành trên Quảng trường Đỏ

Các nước phương Tây luôn đổ trách nhiệm cho nước Nga trong những tình huống căng thẳng thời gian qua, từ cuộc khủng hoảng ở miền Đông Ukraine, cuộc chiến Syria cho tới các cuộc tập trận quân sự. Nhưng điều này là không thỏa đáng bởi những tranh cãi hiện tại không thể xóa nhòa và không nên được sử dụng để xét lại sự thật lịch sử.

Hồi tháng 6 vừa qua, các nước phương Tây cũng đã tụ họp nhau tại Pháp và Anh để kỷ niệm 75 năm ngày D-Day (6/6/1944) khi 160.000 quân đồng minh đổ bộ lên bờ biển Normandy của Pháp.

Thế nhưng, Tổng thống Nga Putin không được mời tham dự. Hãng tin AFP của Pháp phải thốt lên rằng đây là dấu hiệu cho thấy “sự hy sinh to lớn của người Nga trong Thế chiến II đang bị lãng quên trong tâm trí của hầu hết người Pháp”.

Hãng tin Pháp cũng dẫn lại kết quả điều tra dư luận do tập đoàn Ifop của Pháp tiến hành ngay sau khi Thế chiến II kết thúc cho thấy có tới gần 60% số người được hỏi cho rằng Moscow đóng góp lớn nhất trong cuộc chiến, trong khi chỉ có 20% nghiêng về Mỹ.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova khi đó chỉ đơn giản nhắc nhở phương Tây rằng: “Không nên thổi phồng hoặc hạ thấp đóng góp của Liên Xô bởi thiếu Liên Xô thì chiến thắng này đơn giản đã không tồn tại”.

The chien II: Thoi the hay su boi bac
Xe tăng T-34 huyền thoại của Liên Xô trong lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng của Nga

Bất chấp xu hướng đáng buồn ở phương Tây, tờ Washington Post của Mỹ cũng phải gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh rằng: “Đừng quên Liên Xô đã cứu thế giới khỏi Hitler”. Theo tờ báo Mỹ, đối với người phương Tây, đặc biệt là đối với người Mỹ, thì Thế chiến II là cuộc chiến mà “chúng ta đã thắng”.

Đó là cuộc chiến trải dài từ Normandy đến Iwo Jima, xuyên qua các đống đổ nát ở nước Pháp. Chiến thắng đó được phương Tây gắn liền với “sự sắt đá” của tướng Mỹ Dwight D. Eisenhower hay tinh thần của Thủ tướng Anh Winston Churchill.

Tờ Washington Post đặt câu hỏi liệu có công bằng hay không khi những căng thẳng hiện nay che mờ quá khứ nếu nhìn lại vào năm 1944, Liên Xô bị cỗ máy chiến tranh của Đức quốc xã tàn phá nhưng vẫn đóng vai trò quan trọng nhất trong chiến thắng của quân đồng minh trước Hitler.

Tờ báo Mỹ trích dẫn lại đánh giá của nhà sử học người Anh Max Hasting rằng: “Thật may mắn cho đồng minh phương Tây khi chính người Nga chứ không phải họ chi trả cho gần như toàn bộ hóa đơn ‘giết chóc’ để đánh bại nước Đức quốc xã, chiếm tới 95% trong tổng số thương vong quân sự mà các nước đồng minh phải gánh chịu”.

Tờ báo Mỹ nhấn mạnh rằng, bất chấp những gì đang xảy ra hiện nay, phương Tây không được phép lãng quên Liên Xô đã giành chiến thắng trong Thế chiến II ở châu Âu như thế nào!

Thành Minh