Tranh luận nóng

Xung đột Mỹ-Iran: Nguy cơ đáng báo động

Chủ Nhật, 26/04/2020 13:51

(Quan hệ quốc tế) - Chuyên gia cho rằng, khi áp lực tâm lý đang gia tăng, cả Mỹ lẫn Iran có thể thực hiện những bước đi sai lầm, dẫn đến xung đột quân sự.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ đạo Lầu Năm Góc tấn công và tiêu diệt bất kỳ tàu tấn công nhanh nào của Iran quấy rối tàu của hải quân nước này hoạt động ở vùng Vịnh Ba Tư. Đáp trả điêu đó, Tehran đe dọa sẽ triển khai các tên lửa chống tàu mới và đã phóng thành công vệ tinh quân sự đầu tiên.

Những vụ chạm trán nguy hiểm

Đầu tháng 4, các tàu chiến của Iran đã mấy lần tiến sát gần các tàu của Hải quân Mỹ và không phản ứng ngay lập tức cảnh báo phải rời đi. Vài tuần sau, một tàu tấn công nhanh của Lực lượng vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC- đơn vị tinh nhuệ của Lực lượng Vũ trang Iran) đã táo tợn lao đến chặn đầu chiếc tàu khu trục treo cờ sọc có 50 ngôi sao.

"Tôi đã chỉ đạo quân đội Mỹ tấn công và tiêu diệt bất kỳ tàu tấn công nhanh nào của Iran quấy rối tàu của hải quân nước này hoạt động ở vùng Vịnh" - Donald Trump thông báo trên Twetter.

Theo Tehran, các tàu chiến Mỹ đang hiện diện bất hợp pháp ở vùng Vịnh, vi phạm luật biển, trong khi các tàu của Iran đang hoạt động ở vùng biển giáp với nước mình và "…họ đã bị giáng đòn đích đáng" - Chuẩn đô đốc Alireza Tangsiri - người đứng đầu lực lượng hải quân của Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố.

Cuộc tranh cãi không hạn chế bởi việc đó. Chỉ huy Lực lượng IRGC cảnh báo rằng, họ có thể triển khai các tên lửa chống tàu với tầm bay xa nhằm vào các tàu sân bay Mỹ ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman.

"Nếu trước đây, phạm vi bay của các tên lửa không vượt quá 45km, hiện nay chúng tôi có các tên lửa và ngư lôi trên biển với tầm xa 700km" - Chuẩn đô đốc Alireza Tangsiri nói thêm.

Nhưng, bản tin quan trọng nhất mà Iran đưa ra là vụ phóng vệ tinh đầu tiên của Iran mang tên "Noor".

Iran đang thử công nghệ không gian

"Nhờ ơn Chúa, Iran đã trở thành một cường quốc không gian. Quả vệ tinh đã được tạo ra mà không cần sự trợ giúp của nước ngoài và bất chấp lệnh trừng phạt của Mỹ" - Chỉ huy Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Hossein Salami tuyên bố sau cuộc phóng thành công.

Vào sáng ngày 22/4, quân đội Iran tuyên bố rằng họ đã phóng thành công vệ tinh quân sự đầu tiên mang tên "Ánh sáng" (Noor) lên quỹ đạo 425 km, bằng tên lửa đẩy "Sứ giả" (Kased). Tehran tuyên bố rằng, vụ phóng này là phục vụ mục đích dân dụng, không theo đuổi các mục đích quân sự.

Xung dot My-Iran: Nguy co dang bao dong
Nguy cơ xung đột ở Trung Đông đang leo thang sau những hành động của cả Mỹ và Iran

Hoạt động đưa vệ tinh lên quỹ đạo đã diễn ra sau một nỗ lực không thành công khi phóng một vệ tinh khác vào đầu tháng 2. Thậm chí trước đó, vào tháng 1 năm 2019, Iran đã không thể phóng một số vệ tinh lên quỹ đạo cùng một lúc.

Sau đó, nỗ lực này bị một số nước phương Tây lên án, họ tin rằng các hành động của Iran, sử dụng các tên lửa đẩy cho các mục đích này, đã vi phạm nghị quyết 2231 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Các nước phương Tây, đứng đầu là Mỹ và đồng minh Israel cho rằng, vụ phóng vệ tinh là vỏ bọc nhằm che giấu chương trình phát triển tên lửa liên lục địa (ICBM) và tên lửa mang vũ khí hạt nhân, núp dưới danh nghĩa phát triển hơn nữa các công nghệ tên lửa đẩy vũ trụ tiên tiến ở Iran.

Nguy cơ xung đột là rất đáng lo ngại

Bình luận về căng thẳng đang gia tăng ở vịnh Ba Tư, ông Nikolai Kozhanov, Phó Giáo sư tại Trung tâm nghiên cứu về Vịnh Ba Tư của Đại học Qatar, nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu kinh tế thế giới và quan hệ quốc tế (IMEMO) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, nhận định rằng, dù trong bất cứ bối cảnh nào, Mỹ cũng không quên cuộc đối đầu với Iran.

Washington vẫn tiếp tục gây áp lực với Tehran ngay cả trong thời gian cách ly nghiêm ngặt ở cả hai nước. Vòng xoáy căng thẳng mới trong quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iran có thể được giải thích bởi thực tế là sự chú ý đến dịch bệnh COVID-19 đang dần suy yếu và nền chính trị truyền thống đang quay trở lại.

Hiện nay, khi chính quyền Iran đang dần dỡ bỏ các hạn chế để khởi động lại nền kinh tế đang gặp khó khăn, Hoa Kỳ cố gắng lợi dụng tình hình và gia tăng căng thẳng. Nếu trước đây IMF chỉ dự báo có sự đình trệ trong nền kinh tế Iran trong năm 2020, thì bây giờ, IMF đưa ra dự báo còn tồi tệ hơn là sau đại dịch, GDP của Iran sẽ giảm 6%.

Chuyên gia Kozhanov nhắc rằng, đối với chính quyền Iran, vấn đề an ninh luôn quan trọng hơn các vấn đề kinh tế xã hội. Theo ông, Iran công bố thông tin về cuộc phóng thành công của vệ tinh quân sự và việc chế tạo tên lửa chống tàu để phô trương sức mạnh quân sự với thế giới bên ngoài, đồng thời cũng gây ấn tượng với người dân Iran.

Iran cho thấy rằng họ sẽ không đầu hàng. Chính quyền giải thích rằng, nguyên nhân của tất cả những khó khăn trong nền kinh tế là các biện pháp trừng phạt và đại dịch coronavirus. Điều này cũng đánh lạc hướng sự chú ý của nhân dân khỏi các vấn đề cấp bách trong nước.

Ông Kozhanov bình luận rằng, về lâu dài, cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran không thể mang lại kết quả tốt cho khu vực.

Khi áp lực tâm lý đang gia tăng, cả hai bên có thể thực hiện những bước đi sai lầm, ví dụ như vụ ám sát tướng Qasem Soleimani, người đứng đầu lực lượng IRGC, vào tháng 1 năm nay. Do đó, hành động của cả người Mỹ và người Iran đều đáng báo động.

Huy Bình