Tranh luận nóng

Biểu tình Iran sau vụ bắn nhầm: Tehran xử lý thế nào?

Chủ Nhật, 12/01/2020 14:03

(Tin tức 24h) - Sau khi Iran thừa nhận bắn nhầm máy bay Ukraine, đặc phái viên Anh đã bị bắt vì kích động biểu tình đòi Đại giáo chủ từ chức.

Biểu tình diễn ra tại thủ đô Tehran và những thành phố khác hôm 11/1, sau khi Iran thừa nhận bắn nhầm máy bay Boeing 737-800 của hãng hàng không quốc gia Ukraine (UIA) khiến 176 người thiệt mạng.

Bieu tinh Iran sau vu ban nham: Tehran xu ly the nao?
Đại sứ Anh Rob Macaire tại Tehran.

Nhiều video được chia sẻ trên Twitter ngày 11/1 ghi lại hàng trăm người biểu tình Iran đã kêu gọi "Tổng tư lệnh (ông Khamenei) từ chức" trước ĐH Amir. Đây là cuộc biểu tình phản đối chính quyền Iran đầu tiên kể từ khi Mỹ không kích, sát hại  tướng Qasem Soleimani.

Trong số này Đại sứ Anh tại Iran Rob Macaire bị cho là đã "kích động và chỉ đạo" những người biểu tình chống chính phủ tại Đại học Amirkabir. Ông này "bị giam giữ một thời gian ngắn" theo hãng tin TASnim.

Đại sứ Rob Macaire đã được thả về sau vài giờ giam giữ song ông tiếp tục sẽ bị triệu tập vào ngày 12/1 để thẩm vấn thêm.

Ngoại trưởng Anh Dominic Raab đã lên tiếng ngay sau đó, cho rằng vụ bắt giữ "không có căn cứ hay lý do đã vi phạm luật pháp quốc tế".

"Chính phủ Iran đang ở thời điểm giao thoa. Họ có thể tiếp tục ngang ngược và nhận lấy sự cô lập về cả chính trị và kinh tế hoặc thực hiện các biện pháp giảm căng thẳng, cũng như tiến đến con đường ngoại giao mới" - ông Raab tuyên bố.

Phía Mỹ sau đó cũng đã lên tiếng, kêu gọi Iran xin lỗi vì bắt giữ Đại sứ Anh.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Morgan Ortagus đăng tải trên Twitter: "Đây là động thái vi phạm Công ước Vienna, điều quốc gia này từng vi phạm. Chúng tôi kêu gọi Chính phủ Iran chính thức xin lỗi Anh vì xâm phạm quyền của họ, cũng như tôn trọng quyền của tất cả các nhà ngoại giao".

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng tuyên bố ủng hộ người biểu tình Iran.

Ông bày tỏ trên Twitter và Facebook: "Chúng tôi đang theo dõi các cuộc biểu tình sát sao và được truyền cảm hứng từ lòng can đảm của các bạn".

Bieu tinh Iran sau vu ban nham: Tehran xu ly the nao?
Đám đông biểu tình trước cửa Đại học Amir Kabir. Ảnh: EPA-EFE

Cuộc biểu tình đã nổ ra sau khi Tư lệnh Không quân thuộc Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) Amir Ali Hajizadeh đã đứng ra nhận toàn bộ trách nhiệm vụ bắn máy bay chở khách của hãng hàng không quốc tế Ukraine khiến 176 người thiệt mạng. Ông Hajizadeh nói ông đã "ước mình chết đi" khi biết tin.

"Sau khi nghe tin về vụ rơi máy bay Ukraine, tôi ước mình chết đi. Tôi ước mình chết đi và không phải chứng kiến một vụ tai nạn như vậy" - ông Hajizadeh tuyên bố.

Vị này giải thích vụ việc xảy ra khi Iran đang gồng mình trước nguy cơ Mỹ tấn công và "khả năng xảy ra xung đột giữa hai nước là chưa từng có tiền lệ" kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Máy bay Ukraine đã bị nhận nhầm là một tên lửa hành trình đang lao đến, và điều này đã dẫn tới thảm kịch.

Tư lệnh Hajizadeh cho biết, ngay sau vụ việc, IRGC đã báo cho các nhà chức trách rằng họ có thể đã bắn nhầm máy bay. Tuy nhiên, thông tin này không được công bố vì hiện trường đang được điều tra. Cả IRGC và quân đội Iran không cố tình che giấu vụ việc, vì quy trình cần phải được tuân thủ.

Trong khi đó, tuyên bố của Chính phủ đổ lỗi "các chuyến bay quân sự của lực lượng khủng bố Mỹ trên khắp đất nước" đã "làm tăng độ nhạy cảm trong các tổ hợp phòng không", dẫn đến lực lượng phòng thủ Iran "ở mức sẵn sàng cao nhất để đối phó với các mối đe dọa có thể".

Trong tình huống nguy hiểm, chuyến bay 752 bị nhầm là "chuyến bay thù địch" sau khi nó chuyển hướng sang một "trung tâm quân sự nhạy cảm", lúc đó máy bay đã "vô tình trúng" tên lửa phòng không.

Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei hôm 10/1 yêu cầu các thành viên của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao thông tin "rõ ràng và trung thực" tới người dân về những gì đã xảy ra. Tuy nhiên, thông báo "trung thực" này không kiềm chế được cơn sốc và phẫn nộ của người dân trước cái chết của những người vô tội cũng như việc chính phủ che giấu sự thật suốt ba ngày sau tai nạn.

Bieu tinh Iran sau vu ban nham: Tehran xu ly the nao?
Thảm họa xảy ra khi máy bay Ukraine đi vào "vùng trung tâm quân sự nhạy cảm"

Iran đã tiếp tục lâm vào một cuộc hỗn loạn mới chỉ vài tuần sau khi Tehran đã dập tắt các cuộc biểu tình phản đối giá xăng tăng nhằm củng cố cho ngành tài chính đối phó với các biện pháp trừng phạt của Mỹ.

Cuộc biểu tình hồi tháng 12/2019 đã biến thành hỗn loạn khi những phần tử quá khích đã đốt các trụ sở ngân hàng. Iran đã buộc phải ngắt mạng toàn quốc để ngăn người biểu tình với các thành phần kích động truyền thông tin cho nhau.

Iran được cho là quốc gia đầu tiên trên thế giới cắt mạng toàn quốc để ngăn chặn các thế lực kích động truyền tin giả và làm leo thang xung đột. Sau cuộc biểu tình, Iran đã bắt giữ hàng trăm phần tử quá khích.

Chưa rõ, Iran sẽ tiếp tục sử dụng chiến thuật này trong cuộc biểu tình lần này hay không.

Trước thông tin Iran thừa nhận có "lỗi con người" trong vụ tai nạn máy bay Ukraine, ông Konstantin Kosachev, người đứng đầu Uỷ ban Đối ngoại liên bang Nga, cho biết ông "hi vọng đây sẽ là bài học cho tất cả các bên".

"Nếu việc giải mã hộp đen và công tác điều tra không chứng minh được rằng quân đội Iran đã cố ý bắn hạ máy bay và không có lý do cho việc này thì vụ việc nên được đóng lại" - ông Kosachev nói thêm.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã yêu cầu Iran trừng phạt những người chịu trách nhiệm về việc vô ý bắn hạ máy bay Ukraine và Iran phải bồi thường.

"Chúng tôi hi vọng Iran sẽ đưa những người chịu trách nhiệm ra tòa" - ông Zelensky tuyên bố.

Hải Lâm