Tranh luận nóng

Dấu ấn nhiệm kỳ đáng chú ý của Thủ tướng Abe

Thứ Bảy, 29/08/2020 15:33

(Tin tức 24h) - Thủ tướng Shinzo Abe đã có thời gian tại nhiệm thành công với nhiều thành tựu quan trọng trong kinh tế.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe bị chứng viêm đại tràng – đây cũng là nguyên nhân ông đột ngột từ chức Thủ tướng vào năm 2007 sau khi nhậm chức có một năm. Thủ tướng Abe cho biết, ông đã kiểm soát được căn bệnh mạn tính này trong 8 năm nhưng vào tháng 6 vừa qua, ông phải thường xuyên kiểm tra y tế do bệnh này, nên quyết định từ chức ngày 28/8.

Dau an nhiem ky dang chu y cua Thu tuong Abe
Ông Shinzo Abe sẽ tiếp tục điều hành chính phủ cho đến khi thủ tướng mới được bầu. Ảnh: Reuters.

Truyền thông Nhật bản đưa tin, ông Abe (66 tuổi) lập kỷ lục mới khi liên tục giữ cương vị thủ tướng Nhật Bản trong 2.799 ngày liên tục vào ngày 24.8, chính thức vượt kỷ lục của cựu Thủ tướng Eisaku Sato (cầm quyền từ năm 1964 - 1972). Trong suốt thời gian tại vị, Thủ tướng Abe đã để lại nhiều dấu ấn về đối nội và đối ngoại. 

Trong những năm lãnh đạo đất nước, Thủ tướng Abe đã có những dấu ấn quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế.

Khi ông đắc cử Thủ tướng nhiệm kỳ 2 vào năm 2012, Nhật Bản đang khó khăn về kinh tế sau nhiều năm trì trệ. Ông Abe đã nhanh chóng thực hiện một cuộc đại thử nghiệm kinh tế mang tên Abenomics, với 3 mũi tên chính là gói kích thích tiền tệ ồ ạt, gia tăng chi tiêu chính phủ, và cải cách cơ cấu. Các đồng minh của ông Abe cho rằng những cải cách này giúp hồi sinh nền kinh tế Nhật Bản và thúc đẩy niềm tin của người tiêu dùng và nhà đầu tư.

Hồi tháng 1/2020, Thủ tướng Abe nói rằng “Nhật Bản không còn là Nhật Bản của quá khứ và chúng ta đã thành công trong việc đột phá qua ‘bức tường trì trệ’”.

Nhưng bất cứ thành công nào của Abenomics đều phần lớn nhờ vào việc tránh suy giảm hơn là thúc đẩy một sự tăng trưởng lớn. Nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới vẫn dễ bị tổn thương.

Nhật Bản đã chi hàng trăm tỷ USD kể từ năm 2013, nhất là để hiện đại hóa cơ sở hạ tầng trên toàn quốc, trong đó có cơ sở vật chất phục vụ Thế vận hội Tokyo 2020. Các khoản chi tiêu này đã thúc đẩy doanh thu và đầu tư vào hoạt động kinh doanh, các thị trường tài chính và bất động sản và góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản trong vài năm.

Nhật Bản thậm chí đã rơi vào tình trạng giảm phát trong giai đoạn 2015-2016 và trong năm 2020 do cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới bắt nguồn từ dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19.

Ngoài Abenomics, Thủ tướng Abe còn khởi xướng Womenomics, chính sách biến Nhật Bản thành nơi "phụ nữ có thể tỏa sáng".

Theo báo cáo của Goldman Sachs năm 2019, tỷ lệ phụ nữ Nhật Bản tham gia thị trường lao động lên tới 71%, vượt qua Mỹ và châu Âu. Nhật cũng được đánh giá có chính sách nghỉ phép dành cho cha mẹ tốt, cải thiện tính minh bạch về giới tính cùng nhiều cải cách lao động.

Tuy nhiên, báo cáo này cũng chỉ ra "ít lãnh đạo nữ, bất bình đẳng giới về tiền lương, hợp đồng lao động thiếu linh hoạt, ưu đãi thuế hay thành kiến" là các vấn đề tồn động trong chính sách của ông Abe.

Stephen R. Nagy cho hay việc chỉ có một số thành viên Nội các là phụ nữ và cũng chỉ có 10% số ghế ở Hạ viện do các nhà lập pháp nữ nắm giữ cho thấy Womenomics không giải quyết được vấn đề bất bình đẳng giới ở Nhật Bản.

Bên cạnh đó, trong các nhiệm kỳ của ông Abe, một vấn đề luôn đeo đuổi ông là tình trạng già hóa nhanh chóng của dân số Nhật Bản. Hơn 1/3 dân số nước này là trên 65 tuổi, nghĩa là đội ngũ lao động giảm đi trong khi dân số già cần tiền hưu trí và chăm sóc y tế thì lại tăng lên. Mặc dù vậy, nước Nhật thời Abe vẫn cơ bản tránh nới lỏng quy định về nhập cảnh – điều có thể giúp nước này gia tăng lực lượng lao động.

Chính sách đối ngoại cứng rắn với Trung Quốc

Một trong những dấu ấn lớn mà ông Abe để lại được cho là nỗ lực nhằm định hình liên minh “tứ giác kim cương” với Ấn Độ, Úc và Mỹ để bảo vệ hoạt động hàng hải trải dài từ Ấn Độ Dương đến tây Thái Bình Dương. Khái niệm Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Indo-Pacific) được ông Abe nhắc đến từ năm 2006, sau đó được đẩy mạnh sau khi ông đắc cử lần 2 và hiện là trọng tâm trong chính sách an ninh của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Dau an nhiem ky dang chu y cua Thu tuong Abe
Tổng thống Trump, Thủ tướng Abe và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại Hội nghị G20 ở Nhật vào năm 2019

Theo chuyên san The Diplomat, Indo-Pacific là chiến lược nhằm sắp xếp lại bàn cờ địa chính trị, để giảm ảnh hưởng của Trung Quốc, phù hợp với lợi ích và định hướng chiến lược của cả 4 bên. Về đối ngoại, ông Abe còn thể hiện chính sách ngoại giao linh hoạt khi những buổi chơi golf với Tổng thống Trump giúp củng cố mối quan hệ giữa 2 nhà lãnh đạo cũng như giữa 2 nước.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác, Thủ tướng Abe còn là nhân tố quan trọng thúc đẩy sự hồi sinh của Hiệp định Thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP). Ngay sau khi Mỹ rút, Thủ tướng Abe tuyên bố sẽ theo đuổi đến cùng và bày tỏ mong muốn đóng vai trò đầu tàu, giúp hình thành hiệp định CPTPP và giúp ông thêm một lần nữa khẳng định vai trò của mình trong bàn cờ khu vực.

Còn nhớ khi ông Abe lên nắm quyền năm 2012, mối quan hệ Trung - Nhật trong giai đoạn căng thẳng liên quan tới quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa hai nước đã trở nên ấm hơn dưới thời Abe, với chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến hồi đầu năm nay, dù hiện tại bị hoãn lại do COVID-19.

Nỗ lực ngoại giao của ngài Abe đã giúp mang tới "văn kiện chính trị thứ 5", tài liệu định hình mối quan hệ Trung - Nhật trong thập kỷ tới. Tuy nhiên COVID-19, đại dịch khiến nhiều người Nhật tăng thêm hoài nghi về Trung Quốc, cùng căng thẳng Mỹ - Trung leo thang có thể cản trở việc theo đuổi văn kiện này và hiện thực hóa sớm chuyến thăm của ông Tập.

Chính sách đối ngoại của Thủ tướng Abe đã nhận được đánh giá cao từ Viện Chỉ số Quyền lực châu Á Lowy, khi cho rằng Nhật Bản "là lãnh đạo về trật tự tự do của châu Á". Khảo sát về tình hình Đông Nam Á 2020 của Viện ISEAS-Yusof Ishak có cùng kết luận này, khi đánh giá Nhật Bản là quốc gia đáng tin cậy nhất trong khu vực. Đây là những kết quả mà Thủ tướng Abe mang lại trong suốt nhiệm kỳ thủ tướng.

Người Nhật Bản yêu quý, ca ngợi Thủ tướng Abe

Việc ông Abe phải từ chức vì vấn đề sức khỏe gây tiếc nuối cho nhiều người Nhật Bản.

Dau an nhiem ky dang chu y cua Thu tuong Abe
Nhiều người Nhật Bản bất ngờ vì ông Abe từ chức do vấn đề sức khỏe.

Diễn viên Reiji Iwata (24 tuổi) cho biết cho biết anh cảm thấy buồn khi Thủ tướng Abe từ chức, vì dù phải hứng chịu nhiều lời chỉ trích, nhưng ông Abe đã chăm chỉ cống hiến cho Nhật Bản.

Một người dân có tên Naohito Kojima (55 tuổi, ở Tokyo) bày tỏ: “Tôi nghĩ rằng ông ấy đã làm việc chăm chỉ. Với tư cách là người đứng đầu đảng cầm quyền, ông ấy đã đẩy mạnh chính sách Abenomics suốt 8 năm. Ông ấy có nhiều cuộc đàm phán ngoại giao, có ưu và khuyết điểm. Nhưng tôi nghĩ ông ấy có nhiều điểm đáng ca ngợi.”

Cư dân Tokyo Kuni Sekine (62 tuổi) ngạc nhiên vì Thủ tướng từ chức và nói: “Ông ấy trông thực sự mệt mỏi, nhưng tôi không nghĩ rằng ông ấy sẽ từ chức. Tôi ước ông ấy có thể tại nhiệm lâu hơn một chút. Liệu người kế nhiệm có thể duy trì một chính phủ ổn định lâu dài như ông Abe đã làm hay không".

Hải Lâm