Tranh luận nóng

Iraq hỗn loạn: Bàn tay nước ngoài can thiệp?

Thứ Ba, 10/12/2019 13:42

(Tin tức 24h) - Bộ Ngoại giao Iraq triệu 4 Đại sứ của Đức, Anh, Pháp, Canada, phản đối sự can thiệp vào biểu tình quy mô lớn ở nước này.

Ngày 9/12, Bộ Ngoại giao Iraq đã triệu 4 đại diện ngoại giao của các nước phương Tây vì "sự can thiệp không thể chấp nhận được của họ vào công việc nội bộ của Iraq".

Iraq hon loan: Ban tay nuoc ngoai can thiep?
Biểu tình ở Iraq đòi thay đổi chế độ. Ảnh: Người biểu tình đụng độ với lực lượng an ninh ở thành phố Kerbala/Reuters

Các Đại sứ của Đức, Anh, Pháp, Canada đã được Bộ Ngoại giao Iraq triệu tập để phản đối về các phát biểu của họ sau một cuộc tấn công xảy ra tại Baghdad cuối tuần qua. Cuộc tấn công đã khiến khoảng 20 người biểu tình chống chính phủ và 4 cảnh sát thiệt mạng.

Trước đó, vào ngày 8/12, ba đại sứ châu Âu tại Iraq là Đại sứ Anh Stephen Hickey, Đại sứ Pháp Bruno Auber và Đại sứ Đức Ole Diehl đã đưa ra một tuyên bố chung sau cuộc gặp với Thủ tướng Iraq Adil Abdul-Mahdi.

Tuyên bố chung lên án cái chết của hơn 20 người biểu tình ở Baghdad vào cuối tuần, cho rằng Thủ tướng Iraq phải chịu trách nhiệm về những cái chết trong cuộc biểu tình.

Tuyên bố chỉ trích Iraq chưa làm đủ mạnh để ngăn chặn những cuộc tấn công của lực lượng bán quân sự (PMF) đã gây nên cái chết và cho rằng, Chính phủ Iraq đã hỗ trợ cho nhóm trên. 

"Không có nhóm vũ trang nào có thể hoạt động ngoài tầm kiểm soát của Chính phủ" - tuyên bố chung nói rõ.

Tuyên bố của các Đại sứ đã lập tức nhận được phản ứng của Bộ Ngoại giao Iraq và đã thực hiện triệu tập vào sáng ngày hôm sau.

"Công việc của các Đại sứ ở Baghdad là tăng cường và củng cố các mối quan hệ, và xây dựng các cơ sở cho lợi ích chung mà không can thiệp vào các vấn đề đối nội của Iraq" - thông cáo từ Bộ Ngoại giao Iraq nêu rõ, yêu cầu các Đại sứ tuân thủ các tiêu chuẩn cơ bản của công việc ngoại giao.

Iraq hon loan: Ban tay nuoc ngoai can thiep?
Iraq phản đối phương Tây ủng hộ biểu tình tại nước này. Ảnh: New York Times

Trước đó vài ngày, Giáo sỹ hàng đầu theo dòng Hồi giáo Shiite ở Iraq Ali Sistani đã yêu cầu tiến trình lựa chọn thủ tướng mới tại Iraq cần được thực hiện mà "không có sự can thiệp của nước ngoài".

Hôm 30/11 vừa qua, Thủ tướng Abdul Mahdi đã đệ đơn từ chức lên Quốc hội, mở đường cho các nghị sỹ có thể lựa chọn một chính phủ mới.

Quyết định này được cho là nhằm đáp lại lời kêu gọi thay đổi lãnh đạo của Giáo sỹ Ali Sistani trong bối cảnh tình hình an ninh, trật tự có nhiều bất ổn liên quan tới làn sóng biểu tình phản đối chính phủ kéo dài nhiều tuần qua.

Kể từ đầu tháng 10 vừa qua, hàng chục nghìn người Iraq đã xuống đường tham gia các cuộc biểu tình tại thủ đô Baghdad và các tỉnh miền Nam đòi chính quyền tiến hành cải cách toàn diện, cải thiện các dịch vụ công, tạo thêm việc làm cho người dân và chấm dứt nạn tham nhũng.

Tuy nhiên, càng ngày các cuộc biểu tình đã càng trở nên hỗn loạn. Những người biểu tình gần đây không còn chỉ đòi hỏi cải thiện đời sống, các dịch vụ công cộng, tạo công ăn việc làm và chống tham nhũng nữa, mà đã đưa ra những yêu cầu về chính trị.

Nhóm người biểu tình phản đối việc Iraq tiếp tục cho Mỹ hiện diện quân sự, đòi rút quân Mỹ khỏi đất nước.

Iraq hon loan: Ban tay nuoc ngoai can thiep?
Biểu tình tại Iraq đã trở nên hỗn loạn. Ảnh: AAA

Sau khi chế độ Saddam Hussein bị lật đổ, Mỹ và châu Âu đã hứa sẽ đem lại cho người dân Iraq một cuộc sống tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, đến nay đã gần 17 năm trôi qua, tình hình Iraq không những không được cải thiện mà ngày càng trở nên tồi tệ hơn. Người dân muốn thay đổi Chính phủ, giảm bớt những tác động của phương Tây ở nước này.

Tổng thư ký của Phong trào Asaib Ahli Al-Haq, Qais al-Khazali, cho biết phong trào của ông phản đối sự hiện diện của Mỹ ở nước này dưới bất kỳ hình thức nào, lực lượng vũ trang hoặc căn cứ quân sự, bởi vì sự hiện diện này chỉ phục vụ cho lợi ích của Mỹ ở Iraq và khu vực.

Phong trào biểu tình rầm rộ không ngớt trên đường phố Baghdad đòi lật đổ chế độ, đòi Mỹ rút quân khỏi đất nước và đòi chấm dứt ảnh hưởng của Iran trong đời sống chính trị của Iraq.

Iraq hon loan: Ban tay nuoc ngoai can thiep?
Người biểu tình Iraq đốt lãnh sự quán Iran tại thành phố Najaf

Mâu thuẫn giữa người Sunni và người Shiite âm ỉ từ lâu nay bùng nổ. Tại Iraq 70% người Hồi giáo theo dòng Shiite thân Iran và chỉ có 18% theo dòng Sunni, số còn lại theo các tôn giáo khác.

Trước đây, dưới thời Tổng thống Saddam Hussein thì người Sunni được nắm giữ các chức vụ lãnh đạo chủ chốt của đất nước, nhưng năm 2003, chính quyền Sunni của Saddam Hussein ở Iraq bị lật đổ đã tạo cơ hội cho người Shiite nổi dậy.

Hiện nay, 3/4 lãnh đạo cấp cao của Iraq theo dòng Shiite, trong đó có Tổng thống Bahram Salih và Thủ tướng A. Abdul Mahdi. Phần lớn các nhân vật này đã sống thời gian dài, được học tập và đào tạo tại Iran.

Sau khi chế độ Saddam Hussein bị lật đổ, ảnh hưởng chính trị của người Sunni bị giảm thiểu, đó là một trong những lý do trong các cuộc biểu tình có đông đảo người Sunni tham gia và đòi Thủ tướng Abdul Mahdi và chính phủ của ông phải ra đi.

Đầu tháng 11, người biểu tình tấn công lãnh sự quán Iran tại thành phố Karbala linh thiêng của Iraq. Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Iran Amir Hossein-Abdollahian cáo buộc Mỹ cùng các đồng minh Israel, Arab Saudi âm mưu "phỉ báng Najaf và Karbala".

Hôm 28/11, người biểu tình phá vỡ vòng an ninh của lãnh sự quán Iran tại thành phố Najaf, nam Iraq, xé cờ Iran và đốt tòa nhà. Theo người đứng đầu Lực lượng Phòng vệ Dân sự thành phố, người biểu tình ngăn không cho xe cứu hỏa tiếp cận lãnh sự quán. Ba người biểu tình thiệt mạng và hơn 40 người bị thương sau khi hít phải hơi cay do lực lượng an ninh bắn.

Biểu tình tại Iraq chưa có dấu hiệu hạ nhiệt bất chấp các nỗ lực của Chính phủ. Các quốc gia phương Tây là đồng minh của Iraq, bao gồm Mỹ đã ủng hộ những người biểu tình, kêu gọi ngừng sử dụng vũ trang, yêu cầu chấm dứt bạo lực.

Đông Phong