Tranh luận nóng

Mỹ dùng chiến lược phá Liên Xô áp đặt với Trung Quốc?

Thứ Hai, 01/06/2020 09:29

(Tin tức 24h) - Chiến lược cô lập Trung Quốc của Mỹ tương tự cách cô lập Liên Xô đứng trước nguy cơ thất bại.

Mỹ dùng chiến lược chung cho cả 2 đối thủ?

Tờ World Polictic Review mới đây đã đăng tải bài bình luận cho rằng, Mỹ đang sử dụng đòn cô lập kinh tế, công nghệ nhằm vào Trung Quốc tương tự như cách họ từng thành công trong chiến lược bao vây, phong tỏa, làm suy yếu Liên Xô.

My dung chien luoc pha Lien Xo ap dat voi Trung Quoc?
Mỹ muốn gây sức ép với Trung Quốc giống cách đã từng xảy ra với Liên Xô?

Trong thời kỳ chiến tranh Lạnh, Mỹ đã khởi tạo và lãnh đạo hai hệ thống thương mại quốc tế.

Hệ thống đầu tiên, thường được biết với tên gọi hệ thống thương mại đa phương và mở. Mục đích chính là thúc đẩy tự do thương mại và các nguyên tắc thị trường trên phạm vi toàn thế giới. Nó được thành hình sau Chiến tranh Lạnh, với sự ra đời của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 1995.

Từ chỗ chỉ có 23 thành viên dựa trên Thỏa thuận chung về Thương mại và Thuế quan (GATT), WTO giờ đây bao bồm 164 quốc gia thành viên. Đáng lưu ý, Mỹ đã chào đón Trung Quốc gia nhập tổ chức này vào năm 2001.

Hệ thống thứ hai ít được mọi người chú ý hơn là một mạng lưới kiểm soát xuất khẩu và cấm vận với mục tiêu ngăn cản Liên Xô và các nước đồng minh tiếp cận công nghệ hiện đại.

Được tổ chức dưới tên gọi mờ ảo “Uỷ ban điều phối kiểm soát xuất khẩu đa phương” (CoCom), Mỹ và đồng minh sau cùng cũng đã thành công trong nỗ lực làm suy yếu tiềm lực công nghệ của Liên Xô. Giờ đây, Mỹ đang tìm cách áp dụng kịch bản này với Trung Quốc.

Biểu hiện rõ nhất là việc Mỹ mở chiến dịch gây sức ép tổng lực để buộc các đồng minh như Đức, Anh, Canada, Nhật Bản và Australia chấm dứt hợp tác với Huawei. Cùng lúc, chính quyền Tổng thống Trump đẩy nhanh bước đi ép các công ty Mỹ rời khỏi Trung Quốc và chuyển cơ sở sản xuất về Mỹ.

Nội dung duy nhất có được sự đồng thuận của cả Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa trong các chiến lược của ông Donald Trump là nhằm vào Trung Quốc. Điều này cho thấy Mỹ đang đi theo hướng phân tách với Trung Quốc và muốn phần còn lại của thế giới đi cùng Mỹ trong nỗ lực cô lập quốc gia đáng gờm này.

Chiến lược cô lập Trung Quốc có thể thành công?

Theo tờ World Polictic Review, sự khác biệt giữa Trung Quốc và Liên Xô có thể khiến chiến lược của Mỹ đứng trên bờ vực phá sản.

Liên Xô – một siêu cường hạt nhân được tạo dựng trên nền tảng một nền kinh tế đang phát triển, hướng nội. Nhưng Trung Quốc ngày nay là một xã hội hiện đại, có nền tảng công nghệ tiên tiến. Kinh tế Trung Quốc, một phần hưởng lợi từ quy chế thành viên đầy đủ WTO, hiện hội nhập sâu với thế giới. Xuất khẩu của Trung Quốc hiện lớn hơn bất kỳ nước nào, kể cả Mỹ.

Cho phép Trung Quốc gia nhập WTO, Mỹ từng tin chắc rằng Trung Quốc sẽ trở thành “một nhân tố có trách nhiệm” trong các thiết chế như WTO.

Nhưng đến nay, Mỹ nhận ra họ là người "bị lợi dụng". Từ khi vào WTO, Trung Quốc đã hưởng được những ưu thế rất lớn của tổ chức toàn cầu này, đặc biệt là về vốn.

Mỹ đã nhận ra "lỗ hổng" này và sửa lại chiến lược của họ. Tuần trước, Nhà Trắng công bố rằng, thay vì tuân thủ luật lệ của WTO, “Bắc Kinh lại chọn cách khai thác trật tự tự do và mở, dựa trên nền tảng luật lệ, tìm cách định hình lại hệ thống thế giới theo hướng có lợi cho Trung Quốc”.

Giới phân tích cho rằng, chiến lược lôi kéo đồng minh để tẩy chay Trung Quốc có thể khó thành công giống như Mỹ từng làm đối với Liên Xô.

Đòn kiểm soát xuất khẩu thời Chiến tranh Lạnh phát huy hiệu quả phần lớn dựa vào thống nhất giữa các đồng minh phương Tây. Tất cả đều đồng thuận về sự cần thiết phải kiềm chế tiềm lực công nghệ của Liên Xô, cả về dân sự lẫn quân sự.

My dung chien luoc pha Lien Xo ap dat voi Trung Quoc?
Mỹ có thể dùng sức của đồng minh để cô lập Trung Quốc?

Nhưng tiềm lực công nghệ của Trung Quốc đã làm khó chính Mỹ và các đồng minh. Đa phần các công ty phương Tây vẫn tiếp tục phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng điện tử từ Trung Quốc.

Với đồng minh của Mỹ, những tính toán về kinh tế cũng phức tạp hơn nhiều so với thời Chiến tranh Lạnh. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Đức, chỉ sau Mỹ và Pháp; cũng là đối tác thương mại lớn nhất đối với Nhật Bản và Canada. Xuất khẩu của Australia sang Trung Quốc lớn gấp 5 lần tổng kim ngạch xuất khẩu sang năm  đối tác thương mại lớn nhất còn lại. Sự thống trị của Huawei trong phát triển mạng 5G đồng nghĩa với việc sẽ có nhiều nước phải phụ thuộc vào công nghệ của Trung Quốc trong những nền tảng hạ tầng thiết yếu đối với thịnh vượng và cải tiến trong tương lai.

Trung Quốc hiện cũng có nhiều lựa chọn hơn Liên Xô trong việc trả đũa Mỹ và đồng minh của Mỹ. Trung Quốc giữ thế thống trị về sản xuất các sản phẩm thiết yếu, như nguyên tố đất hiếm được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp, hay một loạt các hàng hóa tiêu dùng từ máy tính, điện thoại thông minh, ô tô điện hay pin năng lượng mặt trời.

Giữa thời điểm COVID-19 bùng phát, Trung Quốc cung cấp đến một nửa các sản phẩm đồ bảo hộ cá nhân như khẩu trang, găng tay phẫu thuật cho thế giới. Việc Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu những mặt hàng như trên sẽ gây tổn thất lớn đối với Mỹ và nhiều nước khác.

Mỹ và đồng minh đã đưa ra một quyết định định mệnh khi chấp nhận chào đón Trung Quốc hội nhập vào một hệ thống thương mại đa phương gần 20 năm trước đây. Việc đặt cược vào cải cách mà Trung Quốc sẽ thực hiện đến lúc này không thành. Nhưng đã quá muộn để quay ngược thời gian.

Kim Hoa